Ở người tính trạng nhóm máu do gen I nằm trên NST thường quy định. Gen I có 3 alen là I^A, I^B, I^O  trong đó I^A, I^B đều trội so với I^O nhưng không trội so với nhau. Người có kiểu gen I^A I^A hoặc I^A I^O có nhóm máu A; kiểu gen I^B I^B hoặc I^B I^O có nhóm máu B; kiểu gen I^AI^B có nhóm máu AB; kiểu gen I^O I^O có nhóm máu O. Cho sơ đồ phả hệ sau

Biết rằng không xảy ra đột biến, người số 11 có bố mang nhóm máu A. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

(I) Biết được chính xác kiểu gen của 8 người.

(II) Xác suất sinh con có máu O của cặp 8-9 là \(\frac{1}{{24}}\).

(III) Xác suất sinh con có máu A của cặp 8-9 là \(\frac{1}{8}\).

(IV) Xác suất sinh con có máu B của cặp 10-11 là \(\frac{3}{4}\).

Đáp án: 4

Hướng dẫn giải

 (I)_Đúng vì:

Tất cả những người có máu AB và O đều biết kiểu gen

- Người II₃ máu O có kiểu gen I^O I^O, người II₅ máu AB có kiểu gen I^AI^B, người II₇ máu AB có kiểu gen I^AI^B. Như vậy đã biết được kiểu gen của 3 người.

- Người II₃ có kiểu gen I^O I^O vậy người số (1) và (2) phải có kiểu gen I^B I^O để sinh con II₃ có kiểu gen I^O I^O.

- Người số III₈ là con của người II₄, II₅. Như vậy chưa biết được kiểu gen. Số (4) và số (8) chưa biết được kiểu gen.

- Người số (10) là con của người số (6) và (7), vậy chắc chắn là người số (10) phải có kiểu gen I^B I^O: đã nhận I^B từ người số (7) và I^O từ người số (6). Vậy người số (6) phải có kiểu gen I^AI^O. Người (11) có kiểu gen I^B I^O vì bố có máu A máu A: I^A I^O (người 11 nhận I^O từ bố). Ở phả hệ này ta biết chính xác kiểu gen của 8 người còn người (4), (8), (9) chưa biết. Vậy phát biểu (I) đúng.

(II)_Đúng vì:

Xác suất sinh con có máu O của cặp 8-9 là \(\frac{1}{{24}}\).

Tìm kiểu gen của cặp vợ chồng (8) – (9):

- Người số (9) là con của người số (6) và số (7): Người số (6) có kiểu gen I^AI^O, người số (7) có kiểu gen I^AI^B. Vậy người số (9) là \(\frac{{\rm{1}}}{{\rm{2}}}{{\rm{I}}^{\rm{A}}}{{\rm{I}}^{\rm{A}}}{\rm{:}}\frac{{\rm{1}}}{{\rm{2}}}{{\rm{I}}^{\rm{A}}}{{\rm{I}}^{\rm{O}}}\).

          - Người số (8) là con của người số (4) và số (5).

Người số (4) có 1 trong 2 khả năng kiểu gen là \(\frac{{\rm{2}}}{{\rm{3}}}{{\rm{I}}^{\rm{B}}}{{\rm{I}}^{\rm{O}}}{\rm{:}}\frac{{\rm{1}}}{{\rm{3}}}{{\rm{I}}^{\rm{B}}}{{\rm{I}}^{\rm{B}}}\) cho giao tử \(\frac{{\rm{1}}}{{\rm{3}}}{{\rm{I}}^{\rm{O}}}{\rm{:}}\frac{{\rm{2}}}{{\rm{3}}}{{\rm{I}}^{\rm{B}}}\).

- Người số (8) chắc chắn phải nhận I^B của người số (5) nhận I^O hoặc I^B từ người số (4).

          Vậy người số (8) có 1 trong 2 khả năng kiểu gen là \(\frac{{\rm{1}}}{{\rm{3}}}{{\rm{I}}^{\rm{B}}}{{\rm{I}}^{\rm{O}}}{\rm{:}}\frac{{\rm{2}}}{{\rm{3}}}{{\rm{I}}^{\rm{B}}}{{\rm{I}}^{\rm{B}}}\) nên con có máu O là \(\frac{{\rm{1}}}{{\rm{3}}}{{\rm{I}}^{\rm{B}}}{{\rm{I}}^{\rm{O}}}{\rm{ x }}\frac{{\rm{1}}}{{\rm{2}}}{{\rm{I}}^{\rm{A}}}{{\rm{I}}^{\rm{O}}}\) → con có máu O là: \(\frac{1}{6} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{{24}}\) → (II) đúng.

(III)_Đúng vì:

 Xác suất sinh con có máu A của cặp 8 - 9 là \(\frac{1}{8}\).

          Người số (8) cho \({{\rm{I}}^{\rm{O}}}{\rm{ = }}\frac{{\rm{1}}}{{\rm{6}}}\), người số (9) cho \({{\rm{I}}^{\rm{A}}}{\rm{ = }}\frac{{\rm{3}}}{{\rm{4}}}\), cặp vợ chồng này sinh con máu \({\rm{A = }}\frac{{\rm{1}}}{{\rm{6}}}{\rm{ \times }}\frac{{\rm{3}}}{{\rm{4}}}{\rm{ = }}\frac{{\rm{1}}}{{\rm{8}}}\). Vậy phát biểu (III) đúng.

(IV)_Đúng vì:

Xác suất sinh con có máu B của cặp 10-11 là \(\frac{3}{4}\).

          Người số (10) I^B I^O x (11) I^B I^O.

          Xác suất sinh con máu B là \(\frac{3}{4}\).