Dựa trên thí nghiệm của Michelson và Morley, nhà vật lý người Ailen, George Fitzgerald và nhà vật lý người Hà Lan, Hendrik Lorentz đã gợi ý rằng các vật thể chuyển động trong ête sẽ co lại và đồng hồ sẽ chạy chậm đi. Sự co lại này cũng như sự chậm lại của đồng hồ chính là điều làm cho chúng ta đo được ánh sáng với cùng tốc độ, không phụ thuộc vào việc chúng chuyển động như thế nào so với ête (Fitzgerald và Lorentz vẫn còn coi ête là một vật chất có thật). Tuy nhiên, trong bài báo viết năm 1905, Einstein đã chỉ ra rằng nếu không thể nhận biết được sự chuyển động so với ête thì khái niệm về ête là hoàn toàn không cần thiết. Thay vào đó, ông đề xuất tiên đề cho rằng các định luật khoa học phải là như nhau đối với mọi người quan sát chuyển động tự do, cụ thể là họ phải đo được tốc độ ánh sáng như nhau, không phụ thuộc vào việc họ chuyển động như thế nào. Tốc độ ánh sáng không phụ thuộc vào chuyển động của họ và như nhau theo mọi hướng.

     Tiên đề này đòi hỏi phải từ bỏ ý tưởng cho rằng có tồn tại một đại lượng phổ biến gọi là thời gian mà mọi đồng hồ đều đo được như nhau. Thay vào đó, mỗi người quan sát sẽ có thời gian riêng của mình. Thời gian của hai người sẽ giống nhau nếu họ đứng yên so với nhau nhưng sẽ chênh lệch nếu họ chuyển động tương đối với nhau.

(Stephen Hawking, Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ, NXB Trẻ, TP. HCM, 2022, tr10-13)

Thí nghiệm của Michelson và Morley đã chứng minh điều gì về sự chuyển động của ánh sáng?

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

Bài đọc có đề cập: “Sự co lại này cũng như sự chậm lại của đồng hồ chính là điều làm cho chúng ta đo được ánh sáng với cùng tốc độ, không phụ thuộc vào việc chúng chuyển động như thế nào so với ête”. => Đáp án B đúng: Nó giúp người quan sát đo được tốc độ ánh sáng giống nhau dù chuyển động như thế nào.

- Đáp án A sai vì Fitzgerald và Lorentz không cho rằng tốc độ ánh sáng thay đổi. Họ cho rằng sự co lại của vật thể sẽ giúp giữ tốc độ ánh sáng không thay đổi, bất kể chuyển động của vật thể trong ête.

Đáp án đúng là C

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung của văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Văn bản đề cập: “Thay vào đó, mỗi người quan sát sẽ có thời gian riêng của mình. Thời gian của hai người sẽ giống nhau nếu họ đứng yên so với nhau nhưng sẽ chênh lệch nếu họ chuyển động tương đối với nhau.”. => Đáp án C đúng.

- Đáp án A, B, D sai vì điều này đi ngược lại với thông tin đoạn trích.

Đáp án đúng là A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung phần cuối của văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Trong thuyết tương đối hẹp của Einstein, ông đã bác bỏ khái niệm “thời gian tuyệt đối” – tức là thời gian trôi qua một cách giống nhau ở mọi hệ quy chiếu, bất kể chuyển động của người quan sát (Tiên đề này đòi hỏi phải từ bỏ ý tưởng cho rằng có tồn tại một đại lượng phổ biến gọi là thời gian mà mọi đồng hồ đều đo được như nhau). Thay vào đó, Einstein cho rằng thời gian là tương đối và phụ thuộc vào chuyển động của người quan sát. Điều này có nghĩa là thời gian trôi nhanh hay chậm tùy thuộc vào vận tốc của người quan sát so với người khác hoặc so với hệ quy chiếu (Thời gian của hai người sẽ giống nhau nếu họ đứng yên so với nhau nhưng sẽ chênh lệch nếu họ chuyển động tương đối với nhau). => Đáp án A chính xác.

- Đáp án B sai vì Einstein đã bác bỏ khái niệm “thời gian tuyệt đối”. Theo ông, không có thời gian tuyệt đối, mà thời gian phụ thuộc vào chuyển động của người quan sát.

- Đáp án C sai vì Einstein đã bác bỏ khái niệm “thời gian tuyệt đối” cho tất cả các hệ quy chiếu, bất kể người quan sát có đứng yên hay chuyển động.

- Đáp án D sai vì Einstein đã chứng minh rằng thời gian không thể đo chính xác và giống nhau ở mọi hệ quy chiếu, bởi vì thời gian là tương đối và thay đổi tùy theo chuyển động của người quan sát.

Đáp án đúng là D

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Bài đọc có đề cập: “Einstein đã chỉ ra rằng nếu không thể nhận biết được sự chuyển động so với ête thì khái niệm về ête là hoàn toàn không cần thiết.”

=> Ête chỉ là một mô hình tưởng tượng, không cần thiết cho việc giải thích chuyển động của ánh sáng trong không gian.

- Đáp án A, B, C sai vì Einstein đã chỉ ra rằng khái niệm ête không cần thiết, vì tốc độ ánh sáng là hằng số đối với mọi người quan sát và không phụ thuộc vào hệ quy chiếu của họ.