(trang 28 sách Chuyên đề học tập Ngữ văn 12 – Chân trời): Xem kī các bức tranh Gióng phía dưới: tranh Đông Hồ (1a), (1b), (1c), tranh bột màu và tranh sơn mài của hoạ sĩ Nguyễn Tư Nghiêm (1d), (1e). Chỉ ra một số điểm tương đồng và / khác biệt giữa các bức tranh (tuỳ chọn). Giải thích vì sao cùng chuyển thể hình tượng từ truyền thuyết Thánh Gióng mà các bức tranh lại khác nhau như vậy.

Chuyển thể (hay cải biên) từ văn học là sáng tạo thêm, sáng tạo lại; nhờ đó, tác phẩm văn chương được chuyển thể có thêm cuộc sống mới. Qua chuyển thể, hình tượng và thế giới nghệ thuật biểu đạt bằng ngôn từ văn chương được chắp thêm những đôi cánh mới: hoặc là đôi cánh giai điệu và âm sắc của nghệ thuật âm nhạc; hoặc là đôi cánh đường nét, màu sắc hình khối của nghệ thuật hội hoạ, điêu khắc; hoặc là đôi cánh của các khuôn hình hoạt động và diễn xuất của diễn viên nghệ thuật.

Trả lời:

1. Điểm tương đồng

- Cùng lấy cảm hứng từ truyền thuyết Thánh Gióng: Tất cả các bức tranh đều thể hiện hình tượng Thánh Gióng – người anh hùng dân tộc cưỡi ngựa sắt đánh giặc và bay về trời.

- Biểu tượng sức mạnh và tinh thần yêu nước: Hình ảnh Gióng cưỡi ngựa thể hiện ý chí quật cường của dân tộc.

- Dấu ấn nghệ thuật dân gian: Các tác phẩm đều có lối biểu đạt cô đọng, mang đậm tính biểu tượng, chứ không đi sâu vào mô tả chi tiết hiện thực.

2. Điểm khác biệt giữa các bức tranh

3. Giải thích sự khác nhau

- Do phong cách nghệ thuật khác nhau:

+ Tranh Đông Hồ thuộc dòng tranh dân gian, sử dụng ngôn ngữ hình ảnh đơn giản, rõ ràng, gần gũi với công chúng.

+ Tranh của Nguyễn Tư Nghiêm mang phong cách hiện đại, sáng tạo hơn về hình khối, màu sắc và cách điệu hình tượng, phù hợp với tư duy mỹ thuật mới.

- Do chất liệu và kỹ thuật vẽ khác nhau:

+ Tranh dân gian Đông Hồ dùng kỹ thuật in khắc gỗ, màu sắc tươi sáng, nét vẽ rõ ràng, bố cục đơn giản để phục vụ nhu cầu trang trí dân gian.

+ Tranh sơn mài và tranh bột màu của Nguyễn Tư Nghiêm có sự tìm tòi về độ sâu, độ chuyển sắc, và sự chuyển động trong bố cục, giúp hình tượng Gióng trở nên mạnh mẽ, huyền thoại hơn.

- Do góc nhìn nghệ thuật khác nhau:

+ Tranh Đông Hồ hướng đến việc giữ gìn tinh thần truyền thống, thể hiện câu chuyện một cách trực quan, dễ hiểu.

+ Nguyễn Tư Nghiêm lại mang đến cái nhìn mới mẻ, hiện đại hơn về Gióng, khai thác những yếu tố mang tính biểu tượng và khái quát cao hơn.

4. Ý nghĩa của việc chuyển thể hình tượng Gióng qua các loại hình hội họa

- Sự khác biệt giữa các bức tranh cho thấy rằng việc chuyển thể từ văn học sang hội họa không chỉ là việc tái hiện câu chuyện bằng hình ảnh, mà còn là sự sáng tạo và diễn giải lại tác phẩm gốc theo góc nhìn nghệ thuật riêng.

+ Nhờ có hội họa, hình tượng Gióng không chỉ sống trong câu chữ mà còn trở nên sinh động qua màu sắc, đường nét.

+ Sự khác biệt giữa tranh dân gian và tranh hiện đại cũng phản ánh sự tiếp nối và phát triển của nghệ thuật, giúp truyền thuyết Gióng có đời sống phong phú hơn trong nền văn hóa Việt Nam.

* Kết luận: Việc chuyển thể hình tượng Thánh Gióng vào các bức tranh cho thấy mỗi loại hình nghệ thuật có cách thể hiện riêng, giúp nhân vật này không ngừng được tái hiện và lan tỏa theo thời gian, giữ vững vị trí trong tâm thức dân tộc.