Đọc đoạn trích sau:

(1) Ngày rát mặt, ngang trời mưa đổ Đêm giá băng sương nhỏ lệ rơi Mây đen phủ kín bầu trời Sinh linh chết đứng giữa trời nước non!   (2) Nghe gió thổi lòng cồn bão tố Tiếng mưa rơi thác đổ ngàn xa Lũ ơi, sấp ngửa ập oà Nước ơi, trắng xoá lệ nhoà bóng quê!

(3) Mưa gấp khúc đường về nẻo cũ Bong bóng trôi theo lũ cuốn đê Bàn tay kêu cứu - tái tê Thò qua mái ngói bốn bề nước trôi!   (4) Nhìn trẻ nhỏ màn trời chiếu nước Các cụ già rét mướt tái xanh Cuộc đời lúc rách lúc lành Người mình chia sẻ đã thành bản năng!

 

(Trích Đau lòng lũ lụt miền Trung, Phạm Ngọc San - Chạng vạng hoa đèn,

NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2011, tr.79, 80)

Xác định nhịp thơ trong khổ thơ đầu đoạn trích.

Viết bài văn nghị luận phân tích nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của đoạn truyện sau:

GIẤC MƠ CỦA BÀ NỘI

(Trích)

Bao giờ cũng vậy, cứ đến chủ nhật là bà nội lại từ làng quê ngoại thành vào phố chơi với chúng tôi. Bà đến quãng chín giờ sáng. Đến là cho quà ríu rít và chuyện trò. Ôi, dường như là bao nhiêu thương nhớ sau một tuần xa cách và tích đọng từ bao năm, giờ mới có dịp bộc lộ. Bà giở cái túi xách tay ra. Cái túi xách bằng vải thô ông vẫn dùng từ ngày là nhân viên phục vụ trên tầu chạy đường Lao Cai - Hà Nội là cái túi có phép thần. Ở trong nó có đủ mùa nào thức ấy: Nhãn tháng Sáu. Na tháng Bảy. Roi mùa hạ. Gương sen mùa thu. Lại còn bột sắn cho mẹ tôi vốn hay bị mệt và hoa hòe cho bố tôi mới chớm bị tăng huyết áp. Vườn nhà bà có hai cây hòe. Hòe ra nụ, bà bắc thang hái rồi sao phơi, đóng vào từng bọc giấy báo mang ra.

- Bố anh ngày xưa cũng hay bị nhức đầu, hoa mắt, uống hoa hòe quanh năm là đỡ đấy.

Bà nhớ chả sót điều gì. Thấy tôi mồ hôi mồ kê nhễ nhại, bà bảo, chẳng bù cho ông cháu, chả bao giờ thấy ra tí mồ hôi nào, kể cả lúc ngồi ở toa tầu bí gió. Ngày chủ nhật có bà đến chơi là ngày vui vẻ nhất đời. Với bà, đó cũng là những giờ phút bận rộn nhất. Bà sửa sang lại bàn thờ. Bà phủi bụi trên những tấm huân chương của bố tôi. Bà luôn chân luôn tay dọn dẹp, quét quáy. Bà lau chùi bát đĩa, bàn ghế. Bà đem quần áo của chúng tôi ra phơi phóng. Khô rồi cũng đem ra nắng phơi, cho nó thơm như lời bà nói. Bà chải đầu tết tóc cho cái Tú. Lại còn dậy nó chơi chuyền, chơi bắt hình dây chun. Nắm cổ tay tôi, bà kêu sao cháu bà gầy thế. Thấy tôi gãi đùi, gãi cẳng chân, bà bắt tôi kéo quần lên cho bà xem. “Thằng bố, con mẹ mày nó bận công bận việc nhà tầu, nó chẳng để ý gì đến con cả. Ai lại để con gầy gò, ghẻ lở thế!”. Rồi bà ra chợ mua nắm lá về đun tắm cho tôi. Rồi giao hẹn với mẹ tôi, ngày nào cũng phải như thế. Phải cho tôi ăn uống ngon lành. Không thì bà đón về ở với bà. Bà ở làng một mình từ khi ông nội mất. Nhưng bà không thể ra ở với bố mẹ tôi được, vì như bà nói, còn họ hàng nội ngoại, nhà cửa, vườn tược, còn hàng xóm láng giềng, còn là nơi đi về của các hương hồn tiên tổ.

Thích nhất là những bữa ăn có bàn tay bà lo liệu. Đâu có phải chỉ là đồng tiền, mà còn là cả sự trìu mến ruột thịt. Nên bố tôi đi làm ở nhà ga về, ngồi vào mâm cơm, liền toét miệng cười, bảo mẹ tôi:

- Thấy chưa, không có bà thì bao giờ trẻ con nhà mình mới được ăn canh cua rau rút?

Mẹ tôi cười thèn lẹn, nhưng chưa kịp nói, đã được bà đỡ lời:

- Tôi có công lên việc xuống gì nữa đâu mà chả vẽ vời được. Mà dễ không ấy mà.

- À bà ơi, hôm nào bà nấu chân giò với dấm tỏi nhé. Lâu lâu, cháu chưa được ăn rồi.

Nghe cái Tú nũng nịu, bà gật đầu. Rồi bà ngồi chắp tay trước bụng nhìn chúng tôi ăn. Bố tôi nhấc đũa đưa bà, bà cầm rồi lại đặt xuống, kêu bụng dạ hồi này cứ lủng củng thế nào, không muốn ăn.

Cái Tú và cơm chan canh cua sùm sụp, ngẩng lên, cười tít mắt, nói:

- Bà ơi, bố mẹ ơi, cứ được mãi mãi như thế này thì thích quá nhỉ!

Mẹ tôi nguýt yêu cái Tú:

- Có bà, được ỷ vào bà, bà làm hộ hết mọi việc, gì mà chẳng thích!

Bà nheo nheo cặp mắt già, đưa tay vuốt mái tóc óng như tơ của cái Tú. (...)

(Ma Văn Kháng, Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2018, tr. 82,83)

* Chú thích: Ma Văn Kháng sinh năm 1936, quê ở Hà Nội, là nhà văn tiêu biểu của nền văn học Việt Nam. Những trang văn của ông luôn ánh lên niềm hi vọng vào tình người cao đẹp. “Giấc mơ của bà nội” (1990) là một trong những truyện ngắn đặc sắc của nhà văn. Đoạn trích thuộc phần đầu truyện.

Ghi lại những câu thơ khắc họa hình ảnh con người giữa thiên tai trong 2 khổ thơ cuối đoạn.   

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hoá trong hai câu thơ sau:

Lũ ơi, sấp ngửa ập oà

Nước ơi, trắng xoá lệ nhoà bóng quê!

Kết thúc đoạn thơ, nhà thơ viết: “Người mình chia sẻ đã thành bản năng!”. Em có đồng

tình với khẳng định của tác giả không? Vì sao?

Từ đoạn trích trong phần Đọc hiểu và những hiểu biết của bản thân, em hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) bàn về cách ứng xử đúng đắn của con người trước nghịch cảnh của cuộc sống.