Câu hỏi:

21/01/2026 116 Lưu

Viết bài văn nghị luận phân tích nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của đoạn truyện sau:

GIẤC MƠ CỦA BÀ NỘI

(Trích)

Bao giờ cũng vậy, cứ đến chủ nhật là bà nội lại từ làng quê ngoại thành vào phố chơi với chúng tôi. Bà đến quãng chín giờ sáng. Đến là cho quà ríu rít và chuyện trò. Ôi, dường như là bao nhiêu thương nhớ sau một tuần xa cách và tích đọng từ bao năm, giờ mới có dịp bộc lộ. Bà giở cái túi xách tay ra. Cái túi xách bằng vải thô ông vẫn dùng từ ngày là nhân viên phục vụ trên tầu chạy đường Lao Cai - Hà Nội là cái túi có phép thần. Ở trong nó có đủ mùa nào thức ấy: Nhãn tháng Sáu. Na tháng Bảy. Roi mùa hạ. Gương sen mùa thu. Lại còn bột sắn cho mẹ tôi vốn hay bị mệt và hoa hòe cho bố tôi mới chớm bị tăng huyết áp. Vườn nhà bà có hai cây hòe. Hòe ra nụ, bà bắc thang hái rồi sao phơi, đóng vào từng bọc giấy báo mang ra.

- Bố anh ngày xưa cũng hay bị nhức đầu, hoa mắt, uống hoa hòe quanh năm là đỡ đấy.

Bà nhớ chả sót điều gì. Thấy tôi mồ hôi mồ kê nhễ nhại, bà bảo, chẳng bù cho ông cháu, chả bao giờ thấy ra tí mồ hôi nào, kể cả lúc ngồi ở toa tầu bí gió. Ngày chủ nhật có bà đến chơi là ngày vui vẻ nhất đời. Với bà, đó cũng là những giờ phút bận rộn nhất. Bà sửa sang lại bàn thờ. Bà phủi bụi trên những tấm huân chương của bố tôi. Bà luôn chân luôn tay dọn dẹp, quét quáy. Bà lau chùi bát đĩa, bàn ghế. Bà đem quần áo của chúng tôi ra phơi phóng. Khô rồi cũng đem ra nắng phơi, cho nó thơm như lời bà nói. Bà chải đầu tết tóc cho cái Tú. Lại còn dậy nó chơi chuyền, chơi bắt hình dây chun. Nắm cổ tay tôi, bà kêu sao cháu bà gầy thế. Thấy tôi gãi đùi, gãi cẳng chân, bà bắt tôi kéo quần lên cho bà xem. “Thằng bố, con mẹ mày nó bận công bận việc nhà tầu, nó chẳng để ý gì đến con cả. Ai lại để con gầy gò, ghẻ lở thế!”. Rồi bà ra chợ mua nắm lá về đun tắm cho tôi. Rồi giao hẹn với mẹ tôi, ngày nào cũng phải như thế. Phải cho tôi ăn uống ngon lành. Không thì bà đón về ở với bà. Bà ở làng một mình từ khi ông nội mất. Nhưng bà không thể ra ở với bố mẹ tôi được, vì như bà nói, còn họ hàng nội ngoại, nhà cửa, vườn tược, còn hàng xóm láng giềng, còn là nơi đi về của các hương hồn tiên tổ.

Thích nhất là những bữa ăn có bàn tay bà lo liệu. Đâu có phải chỉ là đồng tiền, mà còn là cả sự trìu mến ruột thịt. Nên bố tôi đi làm ở nhà ga về, ngồi vào mâm cơm, liền toét miệng cười, bảo mẹ tôi:

- Thấy chưa, không có bà thì bao giờ trẻ con nhà mình mới được ăn canh cua rau rút?

Mẹ tôi cười thèn lẹn, nhưng chưa kịp nói, đã được bà đỡ lời:

- Tôi có công lên việc xuống gì nữa đâu mà chả vẽ vời được. Mà dễ không ấy mà.

- À bà ơi, hôm nào bà nấu chân giò với dấm tỏi nhé. Lâu lâu, cháu chưa được ăn rồi.

Nghe cái Tú nũng nịu, bà gật đầu. Rồi bà ngồi chắp tay trước bụng nhìn chúng tôi ăn. Bố tôi nhấc đũa đưa bà, bà cầm rồi lại đặt xuống, kêu bụng dạ hồi này cứ lủng củng thế nào, không muốn ăn.

Cái Tú và cơm chan canh cua sùm sụp, ngẩng lên, cười tít mắt, nói:

- Bà ơi, bố mẹ ơi, cứ được mãi mãi như thế này thì thích quá nhỉ!

Mẹ tôi nguýt yêu cái Tú:

- Có bà, được ỷ vào bà, bà làm hộ hết mọi việc, gì mà chẳng thích!

Bà nheo nheo cặp mắt già, đưa tay vuốt mái tóc óng như tơ của cái Tú. (...)

(Ma Văn Kháng, Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2018, tr. 82,83)

* Chú thích: Ma Văn Kháng sinh năm 1936, quê ở Hà Nội, là nhà văn tiêu biểu của nền văn học Việt Nam. Những trang văn của ông luôn ánh lên niềm hi vọng vào tình người cao đẹp. “Giấc mơ của bà nội” (1990) là một trong những truyện ngắn đặc sắc của nhà văn. Đoạn trích thuộc phần đầu truyện.

Quảng cáo

Trả lời:

verified Giải bởi Vietjack

a. Đảm bảo bố cục của bài văn nghị luận: Có đầy đủ Mở bài, Thân bài,

Kết bài. Mở bài giới thiệu vấn đề, Thân bài triển khai vấn đề, Kết bài khái quát vấn đề.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của đoạn truyện “Giấc mơ của bà nội”.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm: Lựa chọn được các

thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và bằng chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị

luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Giới thiệu vấn đề: Giới thiệu tác giả Ma Văn Kháng, truyện ngắn Giấc mơ của bà nội và đặc sắc của đoạn truyện.

* Triển khai vấn đề: HS có thể triển khai phân tích đoạn truyện theo các cách khác nhau nhưng tập trung làm sáng tỏ được:

1. Phân tích nội dung chủ đề của đoạn trích

- Tóm tắt nội dung đoạn trích

Đoạn trích xoay quanh câu chuyện bà nội của nhân vật “tôi” từ làng quê ngoại thành đến phố chơi với con cháu vào mỗi ngày chủ nhật. Bà mang theo đủ thứ quà quê, mang yêu thương và niềm vui đến cho cả gia đình “tôi”.

- Nêu chủ đề đoạn trích

Đoạn truyện ngợi ca tình cảm gia đình ấm áp; tình yêu thương và sự quan tâm, thấu hiểu của những người thân trong gia đình dành cho nhau.

- Phân tích nội dung chủ đề đoạn trích

+ Ca ngợi tình yêu thương và đức hi sinh vô bờ của người bà:

     ++ Bà hết lòng tôn kính tổ tiên và trân trọng kí ức gia đình;                                    

     ++ Bà dành trọn yêu thương để vun vén, chăm sóc cho mái ấm thân yêu và hạnh phúc của cháu con: mang đủ những món quà mùa nào thức ấy; tất bật giúp các con những công việc nhà; nấu những món ngon, vui khi thấy các cháu ăn ngon và không khí gia đình đầm ấm; quan tâm, chăm lo đến từng đứa cháu; cảm thông với sự bận rộn của con trai và con dâu,…

+ Ca ngợi tình yêu thương, sự kính trọng, lòng biết ơn của những người

cháu, người con:

    ++ Hai đứa cháu nội: luôn háo hức, mong gặp bà; vui và xúc động mỗi khi bà đến chơi; mong muốn được ở mãi bên bà để đón nhận yêu thương và quan tâm của bà.

    ++ Con trai, con dâu: hạnh phúc khi mẹ đến chơi, trân trọng và ghi nhận sự quan trọng của mẹ với gia đình,…

2. Phân tích đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích

- Cốt truyện đơn giản, bình dị, gần gũi đời thường; những chi tiết nhỏ nhưng giàu sức gợi;

- Ngôi kể thứ nhất, lời kể chân thật, giàu cảm xúc; ngôn ngữ trong sáng,

mộc mạc;

- Xây dựng các nhân vật thuộc ba thế hệ trong gia đình thông qua lời nói, hành động, tâm trạng, cảm xúc,…phù hợp với lứa tuổi, tâm lí, tính cách khiến câu chuyện gần gũi, chân thực, vừa làm nổi bật chủ đề, vừa dễ lay chạm đến người đọc,…

* Kết thúc vấn đề: Khẳng định lại đặc sắc về nội dung, nghệ thuật; giá

trị của đoạn trích và bài học rút ra.

d. Chính tả: Đảm bảo quy tắc về chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt,

liên kết câu, liên kết đoạn.

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề; cách diễn đạt mới mẻ,

lôi cuốn; lời văn sinh động, giàu cảm xúc.

CÂU HỎI HOT CÙNG CHỦ ĐỀ

Lời giải

* Nhịp thơ trong khổ thơ đầu đoạn trích:

- Hai câu đầu: ngắt nhịp 3/4;                                                                           

- Câu thứ ba: ngắt nhịp 2/2/2 hoặc 2/4;

- Câu thứ tư: ngắt nhịp 4/4 hoặc 2/2/4.

Lời giải

* Những câu thơ khắc họa hình ảnh con người giữa thiên tai trong 2 khổ thơ cuối:   

- Bàn tay kêu cứu - tái tê

 Thò qua mái ngói bốn bề nước trôi!

- Nhìn trẻ nhỏ màn trời chiếu nước

- Các cụ già rét mướt tái xanh

Lời giải

Bạn cần đăng ký gói VIP ( giá chỉ từ 199K ) để làm bài, xem đáp án và lời giải chi tiết không giới hạn.

Nâng cấp VIP

Lời giải

Bạn cần đăng ký gói VIP ( giá chỉ từ 199K ) để làm bài, xem đáp án và lời giải chi tiết không giới hạn.

Nâng cấp VIP