Đề cương ôn tập Giữa kì 2 Ngữ văn 10 năm 2024–2025 trường THPT Phước Long (TP Hồ Chí Minh)

I. PHẦN ĐỌC (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau:

VĂN HÓA ĐỌC TỪ GÓC NHÌN ỨNG XỬ

(1)Việt Nam có văn hóa đọc hay không? Chắc chắn là từng có, bởi từ rất lâu người xưa đã đề cao vai trò của sách khi cho rằng: “Thư trung hữu ngọc” (Trong sách có ngọc), hay “Vạn ban giai hạ phẩm/ Duy hữu độc thư cao” (Mọi việc đều thấp kém, duy chỉ có đọc sách là cao quý). Nhà bác học Lê Quý Đôn có câu: “Dẫu có bạc vàng trăm vạn lạng/ Không bằng kinh sử một vài pho”... Tiếp nối truyền thống ấy, trong tác phẩm “Văn hóa đọc ở Hà Nội xưa và nay”, nhà nghiên cứu văn hóa Giang Quân cũng khẳng định: “Ở Hà Nội trước đây, các gia đình phần lớn đều có giá sách, tủ sách, dùng chung cho cả nhà. Các nhà giáo, nhà văn, nhà khoa học thường có cả phòng đọc sách riêng đồng thời cũng là phòng làm việc của chủ nhân. Văn hóa đọc trở thành nếp quen cho mọi thành viên trong gia đình. Những sách quý, sách giá trị đều được đóng bìa cứng, gáy vải hoặc gáy da mạ chữ vàng, ngoài tên tác giả, tên sách, còn có tên tủ sách gia đình... Bên trong lại có dấu son “Tủ sách gia đình” rất trang trọng đóng ở trang bìa giả...
Tủ sách gia đình các nhà nho có sách chữ Hán, chữ Nôm; gia đình trí thức mới có sách tiếng Pháp xuất bản ở nước ngoài, các loại từ điển. Văn hóa đọc ngày ấy thành nếp quen của người Hà Nội”. Những năm sau ngày hòa bình lập lại (1954), đời sống còn nhiều khó khăn nhưng hẳn có một thế hệ người Hà Nội không thể nào quên những tháng năm tuổi trẻ của mình gắn bó với những thư viện rợp bóng cây và sự tĩnh lặng trong phòng đọc. Đó là những khoảnh khắc yên bình. Dưới ánh đèn điện tù mù, dòng điện không ổn định của thời bao cấp, bên cái quạt tai voi, từng con chữ in trên trang giấy ngả màu vàng đục, nhỏ xíu nhưng có sức hút lạ kỳ...

(2)Bước vào thời hội nhập, giao thoa giữa nhiều luồng văn hóa, nhiều người lại đặt câu hỏi: Văn hóa đọc đang chịu sức ép thế nào trước quá nhiều sức hấp dẫn từ các loại hình thông tin khác? Đã có những nỗ lực nào để thúc đẩy văn hóa đọc từ góc độ ứng xử với việc đọc? Thực tế, ứng xử với việc đọc được quan tâm và củng cố trên nhiều bình diện, từ cơ quan quản lý đến cộng đồng, cá nhân. Khẳng định rõ vai trò của sách và văn hóa đọc, những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều văn bản chỉ đạo nhằm thúc đẩy hoạt động xuất bản và văn hóa đọc. Đặc biệt, ngày 24-2-2014, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 284/QĐ-TTg lấy ngày 21-4 hằng năm là Ngày Sách Việt Nam. Quyết định của Thủ tướng Chính phủ một lần nữa khẳng định sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với sự phát triển của văn hóa đọc trong đời sống cộng đồng.

(3)Tiếp đó, phải kể đến nỗ lực của các nhà xuất bản trong việc kéo bạn đọc về phía mình. Nhiều ý kiến khẳng định, xuất bản sách, đọc sách, cung ứng sách “thời 4.0” này có quá nhiều thay đổi. Thay đổi “nhẹ” nhất có lẽ là việc các gian hàng sách đã vào siêu thị, vào các trung tâm mua sắm sầm uất để... tìm độc giả. Không chỉ nỗ lực “đi ngược dòng” là tìm đến độc giả, các nhà xuất bản giờ đây ngày càng đổi mới phương thức in ấn, mẫu mã; giấy in sách ngày càng đa dạng hơn với giấy ngà, giấy trơn láng, xốp, dai, đa màu sắc [...]

(4)Ngoài vai trò cầu nối, sách còn là đề tài được nhắc nhiều trong các hội nhóm có chung sở thích sưu tầm sách, sách cũ, sách cổ..., hoặc trở thành quà tặng trong các dịp lễ tết hoặc sự kiện quan trọng. Chưa hết, để mang lại không gian cho những người yêu sách, những cửa hàng “cà phê sách” ra đời. Những cái tên như Nhã Nam Books N’ Coffee, Cafe sách Đông Tây, Tổ Chim Xanh (Bluebirds' Nest), Không gian Văn hóa Đông Tây, Mộc Miên Coffee & Book, Cafe Tùng Book... là minh chứng cho thấy, chỉ bằng việc bổ sung thêm cà phê, wifi cùng ghế sô pha êm ái, việc đọc sách giấy thú vị biết bao... [...]

(5)Văn hóa đọc được tạo dựng bởi nhiều yếu tố, nhưng đầu tiên và nòng cốt chính là thái độ và cách ứng xử với việc đọc. Mỗi một ứng xử tích cực trong lĩnh vực này từ cơ quan quản lý, cộng đồng, gia đình đến cá nhân yêu sách sẽ góp phần tạo dựng một nền tảng đọc vững vàng trong dòng chảy văn hóa Việt Nam.

(Hoàng Lan. (27/05/2022). Văn hóa đọc từ góc nhìn ứng xử: Những chuyển động tích cực.)

Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Theo văn bản, yếu tố nòng cốt chính để tạo nên văn hóa đọc là gì?
Câu 2. Người viết bàn luận về vấn đề gì trong văn bản trên?
Câu 3. Xác định luận điểm chính và chỉ ra các lí lẽ, bằng chứng được sử dụng để làm sáng tỏ luận điểm trong đoạn (1) của văn bản.

...........................................................................................