Tư liệu. I-tô Hi-rô-bu-mi (Ito Hirobumi), một nhà cải cách xuất sắc thời Minh Trị Duy tân, sau trở thành thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản (1885) đã phát biểu tại Xan Phran-xi-xcô ngày 14-12-1871 như sau: "Ngày nay, mong muốn thiết tha của Chính phủ và nhân dân chúng tôi là phấn đầu đạt được những điểm cao nhất của nền văn minh mà các nước tiên tiến đang thụ hưởng. Hướng đến mục đích này, chúng tôi đã thực hiện theo mô hình quân đội, hải quân, khoa học, viện giáo dục của các nước tiên tiến, và dưới tác động của ngoại thương, các tri thức vừa kể đã đến với chúng tôi một cách tự do,…”.

(Dẫn theo: Trung tâm nghiên cứu văn hoa Tô-ky-ô, Nước Nhật của Minh Trị qua các tài liệu đương thời (The Meiji Japan through contemporary sources), tập 1: 1854 - 1889 (Volume one: 1854 - 1889), 1969, trang 96- 97))