Cho đoạn tư liệu sau đây:

“Thắng lợi của cách mạng Trung Quốc năm 1949 đã mở ra bước đột phá đầu tiên, phá vỡ âm mưu khống chế Trung Quốc của Mỹ và những đặc quyền của Liên Xô ở vùng Đông Bắc Trung Quốc. Đồng thời, sự lớn mạnh của các nước Tây Âu, Nhật Bản cũng làm suy giảm vị trí và ảnh hưởng của Mỹ trong hệ thống tư bản chủ nghĩa”.

(Nguyễn Hai, Lịch sử thế giới hiện đại, Nxb Đại học sư phạm, 2016, tr.94)

a) “Tư liệu đề cập đến quá trình xói mòn và đi tới sụp đổ của trật tự thế giới hai cực Ianta.”

SAI

Giải thích: Tư liệu nói đến thắng lợi của cách mạng Trung Quốc (1949); sự lớn mạnh của Tây Âu và Nhật Bản làm suy giảm vị trí của Mỹ. Đây chỉ là biểu hiện của sự xói mòn trật tự hai cực Ianta, chứ chưa đề cập đến sự sụp đổ của trật tự này. Trật tự hai cực chỉ sụp đổ hoàn toàn khi Liên Xô tan rã (1991).

b) “Cách mạng Trung Quốc thắng lợi đã phá vỡ một thiết chế quan trọng của trật tự hai cực.”

 ĐÚNG

Giải thích: Trật tự hai cực Ianta được xác lập trên cơ sở Mỹ – Liên Xô phân chia phạm vi ảnh hưởng; Các thiết chế chính trị – quân sự – kinh tế phục vụ sự chi phối đó. Thắng lợi của cách mạng Trung Quốc (1949) đã làm Trung Quốc thoát khỏi sự khống chế của Mỹ, xóa bỏ đặc quyền của Liên Xô ở Đông Bắc Trung Quốc, làm thay đổi tương quan lực lượng ở châu Á. Điều này làm phá vỡ một bộ phận/thiết chế quan trọng của trật tự hai cực.

c) “Sự lớn mạnh của Tây Âu, Nhật Bản đã làm mất ảnh hưởng của Mĩ trong hệ thống TBCN.”

 SAI

Giải thích: Tư liệu chỉ nói  “làm suy giảm vị trí và ảnh hưởng của Mỹ”, không phải làm Mỹ mất ảnh hưởng. Trên thực tế Mỹ vẫn là trung tâm kinh tế – quân sự – chính trị hàng đầu của hệ thống tư bản chủ nghĩa; Tây Âu và Nhật Bản chỉ vươn lên cạnh tranh, không thay thế vai trò lãnh đạo của Mỹ.

d)  “Trong trật tự Ianta, các cường quốc mới tham gia tích cực vào đời sống chính trị quốc tế.”

 SAI

Giải thích: Bản chất của trật tự hai cực Ianta là do Mỹ và Liên Xô chi phối, các nước khác (kể cả cường quốc mới) bị hạn chế vai trò, phụ thuộc vào hai cực. Việc các cường quốc mới (Tây Âu, Nhật Bản, Trung Quốc…) tham gia tích cực hơn là xu thế sau này, khi trật tự hai cực sụp đổ, không phải đặc trưng vốn có của trật tự Ianta.