Chiến dịch diệt chim sẻ trên đồng lúa được Mao Trạch Đông Chủ tịch Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa phát động vào năm 1958 đến năm 1962. Chim sẻ được liệt kê vào danh sách cần phải tiêu diệt vì chúng ăn hạt thóc lúa, gây thiệt hại cho nông nghiệp. Theo quyết định thì tất cả các nông dân Trung Quốc nên đập gõ nồi, niêu và rượt đuổi chim sẻ khiến chúng sợ sệt bay đi. Ổ chim sẻ bị phá, trứng bị đập vỡ, các con chim non trong tổ bị giết chết. Chỉ một thời gian ngắn không còn thấy bóng dáng chim sẻ nữa. Mùa vụ năm sau được khá hơn năm trước vì không có chim sẻ ăn thóc lúa. Tuy nhiên, sau đó châu chấu tràn ngập vùng miền quê, phá nát mùa màng, năm sau đó thì mùa màng bị mất mùa, năm sau nữa mất mùa càng trầm trọng hơn và kéo theo nạn đói xảy ra ở Trung Quốc. Từ năm 1959 đến năm 1961 ước lượng có đến 30 triệu người bị chết đói. Sau đó, Mao Trạch Đông đã ra lệnh ngưng tiêu diệt chim sẻ. Tuy nhiên, việc đó đã quá muộn.

Cấu trúc nào dưới đây là quần xã sinh vật?

Phương pháp giải:
Xem lại các dạng quan hệ sinh thái giữa các loài:
– Cộng sinh, hội sinh.
– Ký sinh, ức chế – cảm nhiễm.
– Cạnh tranh.
– Sinh vật ăn sinh vật khác (vật ăn thịt – con mồi).

Lời giải chi tiết:
Trong ngữ cảnh đồng lúa:
– Châu chấu là sinh vật ăn thực vật (ăn lá lúa).
– Chim sẻ ăn châu chấu và các côn trùng nhỏ khác.

Như vậy, giữa chim sẻ và châu chấu:
– Chim sẻ là sinh vật ăn thịt (ăn động vật), châu chấu là con mồi.
– Đây là mối quan hệ “sinh vật ăn sinh vật khác”.
– A (cộng sinh): cả hai cùng có lợi, không đúng.
– B (ức chế – cảm nhiễm): một loài tiết chất ức chế loài khác (như cây tỏi – vi sinh vật).
– D (cạnh tranh): thường giữa các loài có ổ sinh thái gần giống nhau.

Đáp án đúng: C. Sinh vật ăn sinh vật khác.

Phương pháp giải:
Xem lại khái niệm “loài ưu thế” trong quần xã sinh vật:

Lời giải chi tiết:
Trong quần xã đồng lúa:
– Lúa là cây trồng chính, được con người gieo trồng với mật độ cao → số lượng và sinh khối rất lớn so với các loài khác (chim sẻ, châu chấu…).
– Chim sẻ, châu chấu… thường có số lượng nhỏ hơn, phụ thuộc vào nguồn thức ăn là lúa và các loài cỏ dại.
– Con người tuy có vai trò “quản lý” đồng ruộng nhưng không phải là loài cư trú với mật độ lớn trong chính quần xã đó theo nghĩa sinh thái học.

Do đó, loài ưu thế (về sinh khối, số lượng) trong quần xã đồng lúa là cây lúa.

Đáp án đúng: A. Lúa.