I. PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

            Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời các câu hỏi:

LẼ SỐNG CỦA THANH NIÊN, SINH VIÊN

        (1) Đỉnh núi cao không dành cho những người hèn nhát và lười vận động, đỉnh tri thức không có chỗ cho kẻ chỉ rong chơi. Nếu không có sự miệt mài, tìm tòi khám phá và dốc lòng cho những đam mê thì làm sao có một Edison vĩ đại và bóng đèn chiếu sáng hôm nay. Đi đến tận cùng đam mê là điều không dễ, vì có lúc tuổi trẻ nóng vội, khao khát nhanh chóng thành công nên vội vàng đốt cháy giai đoạn khiến những dự định trở thành dang dở. Giữ được lửa nhiệt huyết trong tâm hồn và kiên trì trong ý nghĩ đúng là điều rất quan trọng. Nếu cháy bùng lên rồi vụt tắt thì đó chỉ là một ánh sao băng giữa thiên hà vô tận.

        (2) Đừng sợ! Nỗi sợ hãi sẽ giết chết mọi manh nha của bao ý nghĩ táo bạo, và sợ hãi sẽ là ngục tù của trí tuệ. Khi cái đầu vẫn bị đóng khung trong giới hạn thì ý tưởng có chăng cũng chỉ dừng lại những cái đã có rồi. Tự do chỉ có được khi nắm được và dự báo được quy luật, ý tưởng tốt đẹp phải được nảy mầm từ những khát khao chính đáng, mọi mơ hồ cùng lắm là ánh trăng suông. Nếu mải miết trên đất liền và lo cuồng phong, bão tố thì làm sao Chiristopher Columbus có cuộc phiêu lưu để tìm ra châu Mĩ bao la?

        (3) Đất mãi mãi là đất, rừng mãi mãi là rừng, biển cả bao la vẫn quanh năm sóng vỗ, phố xá vẫn quen từng bước chân về. Ta nghĩ gì và làm gì trên đất, ta nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi, ta nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn? Vẫn là đất, vẫn là rừng, vẫn là biển cả, vẫn là phố xưa nhưng no ấm đủ đầy? Phải làm sao? Các bạn hãy dành nhiều thời gian để nghĩ về điều đó và ra tay vì năm tháng chẳng đợi chờ, tuổi xuân trôi qua nhanh lắm.

            (Trích Những lời chia sẻ, Nguyễn Văn Minh, NXB Đại học Sư phạm, 2023, tr.239.240)

(0,5 điểm). Đoạn trích trên được viết theo thể loại gì? Nêu phương thức biểu đạt chính?

1

1. Câu mở đoạn (nêu vấn đề):

·       Giới thiệu ý kiến “Đừng sợ hãi” và khẳng định đây là lời khuyên đúng đắn, có ý nghĩa đối với thanh niên, sinh viên.

2. Giải thích ý kiến:

·       “Sợ hãi” là tâm lí lo lắng, e dè trước khó khăn, thử thách.

·       “Đừng sợ hãi” là lời động viên con người hãy dũng cảm, tự tin đối diện với thử thách trong cuộc sống.

3. Bàn luận – phân tích:

·       Sợ hãi khiến con người chùn bước, bỏ lỡ cơ hội.

·       Dám vượt qua nỗi sợ giúp ta trưởng thành, mạnh mẽ và khám phá khả năng của bản thân.

·       Tuổi trẻ cần bản lĩnh, dám nghĩ dám làm để theo đuổi ước mơ.

4. Dẫn chứng – liên hệ:

·       Thực tế có nhiều người thành công vì họ dám vượt qua thất bại.

·       Liên hệ bản thân: không sợ phát biểu trước lớp, không sợ bài khó, không sợ thử thách.

5. Câu kết đoạn (khẳng định lại vấn đề):

·       Khẳng định: Chỉ khi chiến thắng nỗi sợ, con người mới sống tự tin và có ý nghĩa.

0,25

0,5

0,5

0,5

0,25

   2

a. Yêu cầu chung:

 Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận gồm 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài biết dẫn dắt hợp lí và nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề và chia thành các đoạn, kết bài khái quát được vấn đề.

b. Yêu cầu cụ thể:

- Đảm bảo thể thức bài văn phân tích tác phẩm thơ

- Xác định đúng vấn đề qua tác phẩm thơ “Hành quân giữ rừng xuân”

c. Triển khai vấn đề nghị luận: HS vận dụng các thao tác lập luận để triển khai vấn đề thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục. Có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau. Dưới đây là một gợi ý:

* Mở bài

Giới thiệu tên bài thơ, tác giả và nếu cảm nghĩ chung của em về bài thơ.

* Thân bài: Tập trung phân tích những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

Phân tích nội dung của bài thơ: Bài thơ “Hành quân giữa rừng xuân” đã trở tiếng lòng, tâm hồn, là những cảm nhận sâu sắc của ông về cuộc đời người lính.

Luận điểm 1. Hình ảnh người lính hành quân giữa rừng xanh.

- Âm thanh: Tiếng chim gù, tiếng suối: Rộn rã, tươi vui

- Hình ảnh: Đẫm lá ngụy trang, vàng hoa mai: Màu sắc tươi sáng, thắp lên hi vọng về ngày toàn thắng.

- Biện pháp nhân hóa “ngân nga tiếng suối”, ẩn dụ “mùa xuân”: chỉ mùa xuân của tuổi trẻ, mùa xuân của đất trời, mùa xuân của non sông, “tiền tuyến nở vàng hoa mai”: tin vui thắng lợi, sao vàng tung bay.

-> Thiên nhiên tươi đẹp, con người lạc quan, cùng hòa tấu tạo nên bức tranh tươi vui, rạng rỡ, tràn đầy hi vọng. Hiện ra trên trang thơ, trong lòng người đọc hôm nay vẫn còn mãi bức tranh thiên nhiên góp nhặt, nâng niu từng chi tiết với đầy đủ âm thanh, màu sắc vô cùng thi vị, quyện vào nhau làm nền cho con người trên con đường hướng về tương lai đầy rạng rỡ, thắm thiết.

Luận điểm 2. Tâm tình người lính

- Hình ảnh: Ba lô trên vai, tay súng: Ý chí và tấm lòng vác cả non sông trên lưng để chiến đấu chống giặc, cứu nước.

- Tâm tư: Nhớ thương, mẹ ở quê nhà: Tình yêu thăm thẳm, chất chưa nỗi nhớ, lo lắng về mẹ già của người lính => Đáng quý, đáng trân trọng.

→ Biện pháp ẩn dụ, so sánh (nhớ thương dài như mấy dặm đường xa xôi) nhấn mạnh tâm hồn cao đẹp của anh bộ đội cụ Hồ.

Luận điểm 3. Ý chí của người lính

- Hình ảnh: Đêm mưa, ngày nắng: ẩm dụ những khó khăn, vất vả của người lính trên đường đánh giặc.

- Lòng quyết tâm: Quân thù còn đó, ta đi chưa về: mạnh mẽ, ý chí sắt đá, lời thề sắt son với non sông, Tổ quốc.

- Hình ảnh: Chim rừng thánh thót, bốn bề rừng xuân: Niềm hân hoan nối tiếp lên đường và hi vọng thắng lợi nối liền hành trình các anh đi.

+ Liên hệ với hình ảnh người lính trong các bài thơ như “Đồng chí” của Chính Hữu, “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật…

→ Khắc họa rõ nét tinh thần của những người lính trẻ đối với tổ quốc, non sông.

Phân tích nghệ thuật của bài thơ:

Luận điểm 4: Dấu ấn rõ nét, độc đáo, sáng tạo vẻ đẹp hình thức nghệ thuật bài thơ.

-Thể thơ lục bát đã giúp cho nhà thơ diễn tả hiện thực và bộc lộ cảm xúc một cách linh hoạt.

- Bút pháp hiện thực - bi tráng nhưng không kém phần lãng mạn. Lê Anh Xuân thật tài tình khi sử dụng những hình ảnh về núi rừng, thiên nhiên tuyệt đẹp để nói lên khát 

vọng mãnh liệt của lính hành quân.

- Những những chi tiết, hình ảnh tuy giản đơn, mộc mạc nhưng chứa đựng tấm lòng, tình yêu thương to lớn của tác giả dành cho người lính, quê hương, đất nước và con người Việt Nam.

- Hình ảnh thơ cô đọng, mộc mạc, giản dị, chân thực song rất lãng mạn.

- Ngôn ngữ thơ hàm súc, súc tích, có khi dồn nén, giàu sức biểu cảm.

→ Những sáng tạo độc đáo của bài thơ tạo nên nét riêng cho phong cách thơ Lê Anh Xuân.

* Kết bài.

- Khẳng định lại giá trị của đoạn thơ.

- Cảm xúc hoặc lời nhắn gửi tới mọi người.

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt; kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm để làm sáng tỏ vấn đề cần nghị luận.

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, hấp dẫn lôi cuốn, giàu cảm xúc; thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận; liên hệ mở rộng phù hợp

0,25

0,25

0,5

1,0

0,75

0,75

1,0

0,5

0,25

0,25