PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

BÀ ỐM

Loan tưởng bà nội chỉ bị cảm cúm sơ sơ. Thế mà chiều hôm ấy, Loan đi học về, giật mình thấy mẹ rơm rớm nước mắt bảo bố và bác Xuân đã cáng bà đi cấp cứu ở bệnh viện huyện. Suốt đêm, mẹ và Loan ít ngủ, thương bà, lo cho bà.

Hôm sau, bố ở huyện về, báo tin bà đã tỉnh, không có gì đáng ngại nữa. Bà dặn Loan phải chăm học, nhớ cho mái mơ ăn thêm rau (nó thích ăn rau lắm) và nhốt riêng con gà ri ra, kẻo nó hay bị con gà khác bắt nạt, tội nghiệp nó.

Ôi, mới vắng bà có mấy ngày mà đàn gà cứ ngơ ngác cả ra. Bà chăm chúng nó thế thảo nào! Còn Loan thì nhìn vào đâu, sờ vào cái gì cũng thấy thiếu bà. Cái bình vôi ăn trầu của bà kia. Cái chổi bà thường luôn tay quét. Cái rế, cái nồi, cái rổ bát, bao giờ cũng chùi cũng xếp gọn gàng. Đến cây cối ngoài vườn cũng nhớ bà, các ngọn mướp cứ ngóc đầu lên chờ đợi được bàn tay tưới tắm. Cái giường bà nằm mà trống vắng buồn thiu, con cóc ở trong gầm cũng như sốt ruột, cứ nhẩy ra rồi lại nhẩy vào.

Vì phải đi thi, Loan không lên huyện thăm bà được. Nó chọn đúng mười quả trứng gà tươi nhất, do con gà mái hoa của nó đẻ - gửi bố mang đi biếu bà. Nó không quên viết gửi bà mấy chữ:

Bà yêu quý của cháu.

Bà cứ yên tâm chữa bệnh, mẹ cháu mải làm đồng, cháu tưới vườn và chăm đàn gà đúng như lời bà dặn. Cháu làm bài thi tốt lắm, bà ạ.

Cháu Loan của bà.

Trong thư nó không nói gì về mười quả trứng nó đã gửi biếu bà cả. Nó vốn là đứa trẻ tế nhị.

Hôm ấy đúng ngày chủ nhật, bố đón bà ở bệnh viện huyện về. Bà còn xanh lắm, tay phải chống gậy, nhưng bà cười từ ngoài sân cười vào. Loan chạy ra ôm lấy bà, giụi đầu vào ngực áo bà, khóc òa lên. Bà xoa xoa tóc Loan mắng yêu:

- Bố mày! Bà có chết đâu mà khóc! Nín đi, bà cho quà đây ...

Loan nắm lấy tay bà, dắt bà vào giường. Bà bảo bố đưa cho bà cái bị. Bà xếp ra hai quả cam, sáu quả chuối và năm quả trứng gà. Bà bảo:

- Đây bà thưởng cho .... Nín đi, nín đi nào !...

Loan ngước nhìn bà, khúc khích cười, nhưng miệng nó cười, mà mắt thì vẫn khóc. Vì nó biết bà đã dành dụm không ăn hết trứng và các thứ quà của nó cùng mọi người gửi biếu bà. Bà ơi, cháu yêu bà, cháu thương bà quá!

(Trích Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Vũ Tú Nam (*),

NXB Kim Đồng, năm 2019, tr 215-217)

(*) Vũ Tú Nam (1929 - 2020) là cây bút gạo cội thành công trong làng văn Việt Nam ở cả hai lĩnh vực, viết cho người lớn và trẻ em. Ông viết cả truyện ngắn, ký và thơ nhưng sở trường là truyện ngắn. Những áng văn của ông đẹp, giàu cảm xúc, cô đọng được viết nên từ chính tấm lòng yêu quý và trân trọng thế hệ trẻ. Năm 2001, ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học và nghệ thuật.

(0,5 điểm): Văn bản trên được kể theo ngôi kể nào?

a. Đảm bảo độ dài, cấu trúc bài nghị luận:

- Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề

- Độ dài: khoảng 400 chữ

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cách đối mặt với những thử thách trong cuộc sống để vươn tới thành công.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:

* Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm của cá nhân về vấn đề.

* Triển khai vấn đề nghị luận:

- Giải thích:

+ Đối mặt thử thách: Là cách suy nghĩ và hành động để giải quyết những khó khăn, những hoàn cảnh bất lợi của cuộc sống.

+ Thành công: Đạt được mục tiêu đề ra với kết quả tốt đẹp.

- Thực trạng, hậu quả

+ Xã hội hiện đại luôn vận động mạnh mẽ với sự cạnh tranh khốc liệt của nền kinh tế tri thức, áp lực đến từ các mối quan hệ và nguy cơ thiên tai, dịch bệnh ... -> giới trẻ đang phải đối mặt với nhiều áp lực và thử thách mới.

+ Nhiều bạn trẻ thiếu kiến thức, kĩ năng đối mặt trước thử thách đã thất bại ; chán nản, lo âu; sa vào lối sống buông thả; ... để lại gánh nặng cho gia đình, hệ lụy cho xã hội.

- Nguyên nhân:

+ Thiếu kỹ năng sống, thiếu trải nghiệm -> thiếu bản lĩnh.

+ Tâm lý sợ thất bại, thói quen lười biếng, thích hưởng thụ.

+ Thiếu sự hỗ trợ.

...

- Mở rộng - phản đề

Học sinh cần chỉ ra:

+ Những người dễ nản chí, sợ khó khăn sẽ không thể thành công.

+ Phê phán lối sống bỏ cuộc, thiếu ý chí.

- Giải pháp giải quyết vấn đề

(HS nêu và phân tích được ít nhất 03 giải pháp.) VD:

+ Rèn luyện tư duy tích cực, lối sống lạc quan cởi mở tự tin.

+ Xây dựng mục tiêu và kế hoạch hành động cụ thể.

+ Không ngừng học hỏi và phát triển bản thân

+ Tìm kiếm sự hỗ trợ từ người khác nếu cần thiết

* Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học nhận thức và hành động, thông điệp

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẫn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, có những hiểu biết đời sống mang tính cập nhật.

a. Đảm bảo dung lượng, cấu trúc đoạn văn phân tích một nhân vật trong tác phẩm truyện: Mở đoạn giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật; thân đoạn phân tích làm rõ được đặc điểm nhân vật và đặc sắc nghệ thuật; kết đoạn khái quát, tổng hợp, rút ra bài học ý nghĩa.

b. Xác định đúng yêu cầu phân tích: phân tích vẻ đẹp của nhân vật Loan trong văn bản ở phần Đọc hiểu “Bà ốm”.

c. HS có nhiều cách diễn đạt khác nhau song cần phân tích bám sát nhân vật, sự việc, chi tiết cũng như đặc sắc nghệ thuật để thấy được ý nghĩa của câu chuyện. Gợi ý:

* Nội dung chủ đề: phân tích vẻ đẹp nhân vật Loan:

- Giới thiệu: Tên, ngoại hình, hoàn cảnh của nhân vật

- Phân tích: Hành động, tâm trạng, cảm xúc của Loan trong các tình huống:

+ khi nghe tin bà ốm, phải đi viện.

+ trong những ngày bà nằm viện

+ khi đón bà về nhà.

-> Vẻ đẹp của nhân vật: Một người cháu yêu bà, một cô bé sống tình cảm, biết quan tâm chu đáo tới người thân yêu trong gia đình.

* Nghệ thuật:

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật qua ngoại hình, hành động, lời nói

- Ngôi kể thứ ba, lời kể sinh động, giàu cảm xúc

- Chi tiết đặc sắc

…

-> Câu chuyện “Bà ốm” đã thể hiện một cách nhẹ nhàng mà sâu sắc về tình cảm gia đình, để từ đó gợi nhắc mỗi người cần yêu thương người thân, trân trọng mái ấm gia đình.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về tác phẩm, có cách diễn đạt sáng tạo, mới mẻ.

Bài văn