(4,0 điểm).

MỚI

Thế nào là mới, hỡi em?

Có bao giờ cũ, ngày đêm, đất trời

Bao giờ chẳng mới dòng đời

Từ nơi vô tận đến nơi vô cùng!

Vẫn là muôn thuở thuỷ chung

Mầm non nảy lá, nên đồng tốt tươi

Dù qua giông bão, quả rơi

Thì từ đất, hạt đâm chồi lên xanh

Và cây lại mọc ra cành

Cho xuân trước lại hoá thành xuân sau.

Như tình yêu ấy bền lâu

Xa nhau rồi lại gần nhau, mặn nồng

Tưởng như mới nở đóa hồng

Hay đâu hương ủ từ lòng hoa xưa?

Em ơi, đời mấy gió mưa

Tình ta vẫn mới, như vừa bén duyên!

1991

(Tố Hữu, Một tiếng đờn, Thơ Tố Hữu, NXB Văn học, Hà Nội, 2017, tr.561)

Anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ trên. Liên hệ với ngữ liệu sau để rút ra sự khác biệt trong quan niệm về cái mới của hai nhà thơ.

 

“Chúng mình yêu rừng tự đấy yêu đi,

Mang nếp sống thiên nhiên cả khi về thành phố,

Không chịu nổi những tiện nghi chật chội

Không trơn tuột phẳng phiu trong ý nghĩ ươn lười,

Ghét cay đắng mỗi lời chai đá vô tình,

Tiếc đứt ruột nếu từng ngày không đổi mới!”

(Bằng Việt, trích Thời lá đỏ, Thơ Bằng Việt, NXB Văn học, Hà Nội, 2003, tr.251)

 

Chú thích:

– (1) Tố Hữu (1920 – 2002) là cây đại thụ của thơ ca cách mạng Việt Nam. Một tiếng đờn là tập thơ mang đậm màu sắc suy tư, chiêm nghiệm về tình đời, tình bạn, thể hiện cái tôi đằm thắm, sâu lắng.

– (2) Bằng Việt (sinh năm 1941) thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Thời lá đỏ được sáng tác năm 1979, thể hiện vẻ đẹp của người lính giàu lí tưởng sống, trở về với cuộc sống thời bình vẫn luôn mang khát vọng đổi mới.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:

* Mở bài:

– Giới thiệu khái quát về tác giả Tố Hữu và bài thơ Mới.

– Nêu vấn đề cần nghị luận phân tích: bài thơ mang đến một quan niệm đẹp về “cái mới”, đồng thời đối sánh với quan niệm của Bằng Việt để thấy nét gặp gỡ và khác biệt.

* Thân bài:

– Nội dung bài thơ: bài thơ suy ngẫm về “cái mới” trong dòng chảy của sự sống, thiên nhiên và tình yêu. Theo Tố Hữu, cái mới không hoàn toàn tách rời cái cũ mà nảy sinh từ sự vận động tuần hoàn, tái sinh và tiếp nối bền bỉ của đời sống.

– Phân tích nội dung:

Luận điểm 1: Cái mới được nhìn nhận trong quy luật vận động vô tận của cuộc đời

+ Mở đầu bằng câu hỏi: “Thế nào là mới, hỡi em?”. Nhà thơ đặt ra vấn đề một cách tự nhiên, gần gũi mà giàu triết lí.

+ Các hình ảnh: ngày đêm, đất trời, dòng đời cho thấy cuộc sống luôn vận động không ngừng.

+ Cái mới hiện ra như một thuộc tính của sự sống: đời sống luôn đổi thay, luôn tiếp diễn.

Luận điểm 2: Cái mới nảy sinh từ sự tiếp nối, hồi sinh của thiên nhiên

+ Các hình ảnh: mầm non nảy lá, nên đồng tốt tươi; quả rơi; hạt đâm chồi lên xanh; cây lại mọc ra cành.

+ Thiên nhiên vận động theo chu trình sinh sôi, tái tạo.

⇒ Qua đó, nhà thơ khẳng định: cái mới không phải phủ nhận sạch trơn cái cũ, mà là sự hồi sinh từ nền tảng cũ, là sức sống bền bỉ vượt qua giông bão.

Luận điểm 3: Cái mới còn là sự tươi nguyên, bền vững của tình yêu

+ Từ thiên nhiên, bài thơ chuyển sang tình yêu. Dù trải qua xa cách, biến thiên, tình yêu vẫn “mới”, vẫn nồng nàn như buổi đầu.

+ Những câu thơ cuối: “Tưởng như mới nở đóa hồng”; “Tình ta vẫn mới, như vừa bén duyên!”

⇒ Quan niệm của Tố Hữu: cái mới có thể nằm ngay trong sự thuỷ chung, bền chặt, trong giá trị lâu bền của tình cảm con người.

– Giá trị nghệ thuật:

+ Thể thơ lục bát ngọt ngào, giàu nhạc điệu.

+ Giọng điệu tâm tình, đằm thắm, sâu lắng, giàu tính chiêm nghiệm.

+ Hình ảnh thơ gần gũi, giàu sức gợi: thiên nhiên, mầm cây, hạt giống, mùa xuân, đóa hồng...

+ Sử dụng hiệu quả: câu hỏi tu từ gợi suy ngẫm; điệp từ, điệp cấu trúc nhấn mạnh ý thơ; ẩn dụ, biểu tượng làm sâu sắc tư tưởng.

– Liên hệ với ngữ liệu của Bằng Việt: sự khác biệt trong quan niệm về “cái mới”:

+ Điểm gặp gỡ: Cả hai nhà thơ đều đề cao “cái mới” và đều xem đổi mới là biểu hiện của sức sống, của khát vọng sống tích cực.

+ Điểm khác biệt:

Đối với Tố Hữu, nhìn cái mới trong sự tiếp nối, kế thừa, tuần hoàn và hồi sinh của sự sống. Cái mới có thể nảy nở từ cái cũ, từ sự thuỷ chung, bền vững.

Đối với Bằng Việt, nhìn cái mới như một đòi hỏi, phải đổi thay mỗi ngày, chống lại sự trì trệ, bằng phẳng, ươn lười. Cái mới gắn với tinh thần hành động, bứt phá, không chấp nhận sự cũ kĩ trong nếp nghĩ và lối sống.

– Đánh giá: quan niệm của Tố Hữu thiên về chiêm nghiệm, bền sâu, nhân văn còn quan niệm của Bằng Việt thiên về thức tỉnh, thôi thúc hành động, giàu tinh thần đổi mới.

⇒ Hai quan niệm bổ sung cho nhau, giúp con người hiểu đúng hơn về ý nghĩa của cái mới trong đời sống.

* Kết bài:

– Khẳng định vấn đề nghị luận: bài thơ Mới là một thi phẩm giàu chất triết lí và cảm xúc.