I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản:

RU MẸ

Mẹ ngủ ngon, con ru mẹ mùa xuân

Cơn mưa phùn ướt đẫm nhành đào thắm

Bánh mật, bánh ngào thơm lừng hương sớm

Bánh chưng xanh, hành mỡ, lá dong

Mẹ ngủ say con ru mẹ mùa đông

Cây bàng non bắt đầu thay lá

Chăn gối ấm, áo bông chăn dày dặn

Bếp củi than sưởi ấm tháng năm dài

Ngày hè sang con hái nụ sen tươi

Nấu chè ngon ngọt lành dâng tình mẹ

Cây nhãn mẹ trồng trĩu cành sai quả

Mùa bội thu ngọt lịm giấc mơ con

Giấc ngủ an yên gọi nắng gió đầu non

Đêm thu hát vầng trăng tròn mắt mẹ

Dõi theo con, cả một đời san sẻ

Mọi buồn vui, thành bại kiếp người

Mẹ ngủ ngon, con nắm chặt tay gầy

Bàn tay cả một đời tần tảo

Sáng tinh mơ gạo rau hàng xáo

Những lo toan đường vắng chợ chiều

Xin cho một lần con trở lại ấu thơ

Ngày mẹ thanh xuân tiếng cười, giọng nói

Có mẹ yêu thương dịu dàng che chở

Cuộc đời con mọi sóng gió qua đi

Tình mẹ bao la đời kiếp khắc ghi

Con xin cúi đầu trước bao la tình mẹ

Ru mẹ trong tim, ru lòng con thơ dại

Để lại tìm về những khoảnh khắc xa xưa...

(Ru mẹ, Trần Hoàng Thiên Kim, Văn học và tuổi trẻ,

NXB Giáo dục Việt Nam, số tháng 10, 2025, tr.32)

*  Chú thích:

– Trần Hoàng Thiên Kim sinh năm 1981 tại Nghệ An, hiện sống và làm việc tại Hà Nội, hiện là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Chị xuất bản tập thơ đầu tay khi mới hai mươi tuổi và sớm ghi dấu bằng nhiều giải thưởng văn học. Từ Vọng mùa, Những trò đùa có lỗi đến Mưa tượng hình, hành trình thơ của chị là hành trình đi qua ký ức, tình yêu và những vùng sâu của vô thức.

Thực hiện các yêu cầu:

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:

* Mở bài:

– Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận.

* Thân bài:

a. Giải thích

– “Trái tim ấm áp”: là ẩn dụ cho một tâm hồn tràn ngập tình yêu thương, sự bao dung, lòng trắc ẩn và sự thấu cảm. Người có trái tim ấm áp là người biết rung động trước cái đẹp, biết xót xa trước nỗi đau của người khác và luôn sẵn sàng trao đi mà không mong nhận lại.

⇒ Nuôi dưỡng trái tim ấm áp là quá trình rèn luyện, bồi đắp tình yêu thương để bản thân sống ý nghĩa và trọn vẹn hơn.

b. Bàn luận về sự cần thiết phải nuôi dưỡng trái tim ấm áp

– Làm điểm tựa tinh thần, chữa lành những tổn thương:

+ Trong bài thơ “Ru mẹ”, trái tim ấm áp, hiếu thảo của người con đã mang đến cho mẹ những giấc “ngủ ngon”, “ngủ say” giữa bao nhọc nhằn của cuộc đời.

+ Trong cuộc sống rộng lớn, sự quan tâm, sẻ chia từ một trái tim ấm áp có sức mạnh xoa dịu nỗi đau, vực dậy tinh thần những người đang rơi vào tuyệt vọng, giúp họ có thêm niềm tin để sống tiếp.

– Mang lại hạnh phúc và sự thanh thản: Khi trao đi yêu thương, ta không mất đi mà lại nhận về sự bình yên trong tâm hồn. Lòng tốt giúp giải phóng năng lượng tích cực, giúp con người thoát khỏi sự vị kỉ, sân si, từ đó cảm nhận được hạnh phúc đích thực.

– Gắn kết cộng đồng, kiến tạo một xã hội nhân văn: Một trái tim ấm áp sẽ gọi dậy những trái tim ấm áp khác. Sự đồng cảm, sẻ chia xóa nhòa khoảng cách giàu nghèo, địa vị, kết nối con người lại với nhau, đẩy lùi sự vô cảm, lạnh lùng trong xã hội hiện đại.

(HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp)

c. Mở rộng vấn đề và rút ra bài học nhận thức

– Phê phán, lên án lối sống vô cảm, ích kỉ, lạnh lùng, chỉ biết đến lợi ích cá nhân, thờ ơ trước nỗi đau của đồng loại. Những “trái tim băng giá” ấy sẽ tự biến mình thành hòn đảo cô độc và làm xã hội trở nên tàn nhẫn.

– Bài học nhận thức: Trái tim ấm áp là thước đo giá trị nhân cách của con người.

+ Hãy bắt đầu nuôi dưỡng sự ấm áp từ những điều gần gũi nhất: Yêu thương, hiếu thảo với cha mẹ, người thân.

+ Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng; học cách lắng nghe, thấu hiểu, bớt phán xét và sẵn sàng cho đi dù chỉ là một nụ cười hay một lời an ủi.

* Kết bài