Con vua thì lại làm vua

Con sãi ở chùa thì quét lá đa

Khi nào dân nổi can qua

Con vua thất thế lại ra quét chùa

(Ca dao Việt Nam)

Dựa vào bài ca dao, thông điệp nào sau đây là đúng?

Đáp án D

Hướng dẫn giải

- Phê phán sự bất công và phân chia giai cấp trong xã hội phong kiến: Hai câu đầu: “Con vua thì lại làm vua, con sãi ở chùa thì quét lá đa” phản ánh thực trạng bất công, nơi địa vị và quyền lực của một người không dựa trên tài năng hay nỗ lực cá nhân mà phụ thuộc vào nguồn gốc gia đình. Tầng lớp vua chúa được mặc nhiên thừa kế quyền lực, trong khi những người sinh ra trong tầng lớp thấp kém như sãi (người giúp việc trong chùa) lại bị gán với thân phận thấp hèn suốt đời, không có cơ hội thay đổi.

- Nhấn mạnh tính chất biến đổi của thời thế: Hai câu cuối: “Khi nào dân nổi can qua, con vua thất thế lại ra quét chùa” gửi gắm một thông điệp sâu sắc: sự phân chia giai cấp không phải là điều bất biến. Khi xã hội có biến cố lớn, đặc biệt là khi dân chúng nổi dậy chống lại sự áp bức, quyền lực và địa vị của tầng lớp thống trị có thể sụp đổ. Thậm chí, con vua – biểu tượng của quyền quý – có thể mất hết và phải làm những công việc thấp hèn như “quét chùa.”

- Thông điệp lớn lao của bài ca dao: Bài ca dao không chỉ phản ánh hiện thực xã hội phong kiến mà còn gửi gắm một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Quyền lực và địa vị nếu không dựa trên tài năng và sự công bằng sẽ dễ dàng bị lung lay khi xã hội thay đổi. Đó là quy luật tất yếu của lịch sử: sự bất công sẽ bị phản kháng, và thời thế luôn thay đổi.