Ta chỉ có thể phê phán đúng đắn được những vấn đề ta biết thôi. Bởi vậy, đứng trong địa hạt chuyên môn của mình, ai ai cũng tin chắc đến óc phán đoán của mình cả. Cái đó là lẽ cố nhiên. Nhưng khi ta rời khỏi địa hạt chuyên môn của mình để phê bình những vấn đề khác, thật là có hại to vậy. Nguy hơn nữa, là khi đã ra ngoài địa hạt của mình rồi, mà cũng vẫn còn tin cậy sự phán đoán của mình cũng như khi mình phán đoán trong địa hạt chuyên môn của mình. Ta há không thấy hiếm kẻ bác học, nhưng khi ra ở đời, thường lại bị lầm lẫn nặng nề như một kẻ ngu dốt hay sao? Ta há không thấy lắm nhà văn sĩ, tưởng rằng hễ người có học tất phải làm nên sự nghiệp hơn mấy kẻ dốt nát, nên đâm ra buôn bán, nhưng vì chưa rành vấn đề thương mãi mà họ phải bị thất bại một cách đau đớn hay sao? Các vị quan tòa thận trọng, vì sợ phê phán sai lầm, thường hay giao những vấn đề gì ngoài luật pháp cho những kẻ chuyên môn, họ định đoạt thế cho. Trái lại, ở đời, hiếm kẻ không biết gì cả, thế mà không một vấn đề gì là không có họ phê bình tới: Họ bàn chánh trị, chiến tranh, kinh tế, giáo dục... như họ bàn đến những vấn đề của nghề nghiệp họ. Mình nên tránh bọn người ấy cho xa là hơn.

(Nguyễn Duy Cần, Thuật tư tưởng, NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2023)

Mục đích chính của tác giả trong đoạn trích này là gì?

Đáp án đúng là A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích, phân tích, lí giải

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích có đề cập: Các vị quan tòa thận trọng, vì sợ phê phán sai lầm, thường hay giao những vấn đề gì ngoài luật pháp cho những kẻ chuyên môn, họ định đoạt thế cho.

-> Việc giao những vấn đề gì ngoài luật pháp cho những kẻ chuyên môn cho thấy họ có ý thức về giới hạn trong năng lực của mình và sự cần thiết của việc tham khảo ý kiến chuyên môn để tránh sai lầm.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án B sai vì đoạn văn không đề cập đến sự an toàn cá nhân của các quan tòa, mà tập trung vào việc họ nhận thức được giới hạn của mình trong việc phán xét những vấn đề ngoài lĩnh vực chuyên môn.

+ Đáp án C sai vì mặc dù việc giao các vấn đề ngoài chuyên môn cho những người có chuyên môn có thể liên quan đến việc bảo vệ công lý, nhưng đoạn trích chủ yếu nhấn mạnh việc các quan tòa nhận thức được giới hạn trong năng lực của mình, chứ không trực tiếp nhắc đến mục tiêu bảo vệ công lý.

+ Đáp án D sai vì đoạn trích không đề cập đến việc các quan tòa bảo vệ hoặc gìn giữ giá trị lao động của chính họ, mà chỉ nhấn mạnh việc nhận thức về giới hạn chuyên môn và giao việc cho người có chuyên môn phù hợp.

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích đề cập: Ta há không thấy hiếm kẻ bác học, nhưng khi ra ở đời, thường lại bị lầm lẫn nặng nề như một kẻ ngu dốt hay sao? Ta há không thấy lắm nhà văn sĩ, tưởng rằng hễ người có học tất phải làm nên sự nghiệp hơn mấy kẻ dốt nát, nên đâm ra buôn bán, nhưng vì chưa rành vấn đề thương mãi mà họ phải bị thất bại một cách đau đớn hay sao?

=> Các từ “lầm lẫn”, “thất bại” cho thấy sự thất bại khi con người tự tin thái quá vào khả năng phán đoán của mình trong những lĩnh vực không có chuyên môn.

Đáp án đúng là D

Phương pháp giải

Căn cứ vào các biện pháp tu từ đã học

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích nổi bật với việc sử dụng các câu hỏi tu từ để nhấn mạnh vấn đề nghị luận: Ta há không thấy hiếm kẻ bác học, nhưng khi ra ở đời, thường lại bị lầm lẫn nặng nề như một kẻ ngu dốt hay sao? Ta há không thấy lắm nhà văn sĩ, tưởng rằng hễ người có học tất phải làm nên sự nghiệp hơn mấy kẻ dốt nát, nên đâm ra buôn bán, nhưng vì chưa rành vấn đề thương mãi mà họ phải bị thất bại một cách đau đớn hay sao?

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào các thành phần biệt lập đã học

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích nhấn mạnh rằng sự tự tin trong phán đoán chỉ nên có khi con người hoạt động trong phạm vi chuyên môn của mình, nơi họ có kiến thức và kinh nghiệm vững chắC. Tác giả cảnh báo rằng khi ra ngoài lĩnh vực chuyên môn, sự tự tin có thể dẫn đến sai lầm nghiêm trọng do thiếu hiểu biết. Do đó, sự tự tin trong phán đoán cần được căn cứ trên sự am hiểu và chuyên môn thực sự, không phải là sự tự tin mù quáng trong mọi tình huống.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì đoạn trích không khuyến khích sự tự tin trong mọi lĩnh vực mà không có chuyên môn.

+ Đáp án C sai vì phán đoán sai lầm không chỉ xảy ra khi thiếu tự tin mà chủ yếu là do thiếu hiểu biết ngoài phạm vi chuyên môn.

+ Đáp án D sai vì đoạn trích không nói rằng người có kiến thức rộng có thể phán đoán chính xác trong mọi lĩnh vực mà chỉ nhấn mạnh việc cần chuyên môn trong từng lĩnh vực cụ thể.