Trong một nghiên cứu, các sinh viên được yêu cầu sắp xếp mười bức tranh theo thứ tự mức độ hấp dẫn - với thỏa thuận là sau đó họ có thể giữ lại một bức tranh như là phần thưởng cho sự tham gia của họ. Năm phút sau, họ được cho hay là bức tranh được chấm điểm cao thứ ba đã hết. Sau đó họ được yêu cầu xem xét cả mười bức tranh lại từ đầu. Bức tranh đã bị hết bỗng nhiên được xếp hạng là đẹp nhất. Trong tâm lý học, hiện tượng này được gọi là “điện kháng”: khi ta bị tước mất một lựa chọn, ta bỗng nhiên thấy nó hấp dẫn hơn. Đây là một dạng phản kháng. Nó còn được biết đến với tên gọi “hiệu ứng Romeo và Juliet”: bởi vì tình yêu giữa hai cô cậu mới lớn của Shakespeare bị cấm đoán, nên nó càng trở nên mãnh liệt. Nỗi khao khát ấy không nhất thiết chỉ có trong tình yêu. Ở Mỹ, các bữa tiệc sinh viên tràn ngập những cô cậu tuổi teen say bí tỉ (độ tuổi được phép mua rượu tại Hoa Kì là từ 21 tuổi trở lên). Tại châu Âu, nơi độ tuổi cho phép uống rượu là mười tám, bạn lại không chứng kiến hành vi này.

(Rolf Dobelli, Nghệ thuật tư duy rành mạch, NXB Thế giới, Hưng Yên, 2023)

Hiện tượng “điện kháng” được mô tả trong đoạn trích liên quan đến hiện tượng tâm lý nào?

Đáp án đúng là A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích. 

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Theo hiện tượng “điện kháng” được mô tả trong đoạn trích, khi một lựa chọn bị tước bỏ (trong trường hợp này là bức tranh được chấm điểm cao thứ ba), nó trở nên hấp dẫn hơn đối với các sinh viên. Điều này là do cảm nhận của họ thay đổi khi mất đi cơ hội lựa chọn bức tranh đó. Các lí do từ bên ngoài đều không chính xác.

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Tác giả dẫn ra ví dụ về phản ứng khác nhau giữa sinh viên Mỹ và Châu Âu để minh họa rằng khi một thứ bị cấm đoán (như việc mua rượu ở Mỹ đối với người dưới 21 tuổi) trở nên hấp dẫn hơn, làm cho nhiều bạn tuổi teen (dưới 21 tuổi) say bí tỉ, tương tự như hiện tượng “điện kháng”. Trong khi ở châu Âu (cho phép người từ 18 tuổi được uống rượu) lại không có hành vi này hoặc rất ít. Điều này làm rõ tác động của sự cấm đoán đối với sự gia tăng khao khát và hấp dẫn. Khi càng cấm cản thì người ta càng khao khát (cũng giống như “hiệu ứng Romeo và Juliet” được nhắc ở trên).

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì mục đích của tác giả không phải là nói về sự thay đổi chung trong hành vi xã hội, mà cụ thể là về sự gia tăng khao khát đối với thứ bị cấm đoán.

+ Đáp án C sai vì tác giả không tập trung vào pháp luật mà vào phản ứng tâm lý đối với sự cấm đoán, không phải tác động của pháp luật lên quyết định cá nhân.

+ Đáp án D sai vì áp lực xã hội không phải là yếu tố chính được tác giả nhắc đến. Tác giả đang nói về sự hấp dẫn của một thứ khi nó bị cấm đoán, không phải do áp lực xã hội.

Đáp án đúng là C

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích. 

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích có trình bày: Bức tranh đã bị hết bỗng nhiên được xếp hạng là đẹp nhất. -> Đoạn trích sử dụng nghiên cứu về các bức tranh để minh họa hiện tượng “điện kháng” trong tâm lý họC. Khi một lựa chọn bị tước bỏ (như bức tranh được chấm điểm cao thứ ba), nó trở nên hấp dẫn hơn và được xếp hạng là đẹp nhất. Đây là cách mà sự tước bỏ một lựa chọn làm gia tăng sự khao khát và sự hấp dẫn của nó.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì phần thưởng (việc giữ lại một bức tranh) chỉ là yếu tố phụ để tạo động lực tham gia nghiên cứu, không phải trọng tâm của hiện tượng tâm lý mà đoạn trích đề cập.

+ Đáp án B sai vì nghiên cứu không nói đến sự đa dạng trong các lựa chọn mà tập trung vào phản ứng khi một lựa chọn bị tước mất.

+ Đáp án D sai vì nghiên cứu không liên quan đến sự chấp nhận xã hội hay tác động của xã hội lên quyết định cá nhân.

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào các phong cách ngôn ngữ đã học.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích sử dụng phong cách ngôn ngữ khoa học vì nó giải thích một hiện tượng tâm lý (“điện kháng”) bằng cách trình bày nghiên cứu, khái niệm, và ví dụ cụ thể. Ngôn ngữ mang tính khách quan, chính xác và có tính hệ thống, thường thấy trong các văn bản nghiên cứu khoa học hoặc các tài liệu chuyên môn.