Đọc bài thơ:

NHỚ MẸ VÀ LÀNG QUAN HỌ

Trương Nam Hương

(1)1. Nghe quan họ đêm rằm anh bật khóc lời chênh vênh uốn lượn mái chùa vịn câu hát anh lần về cội gốc chợt thấy mình có lỗi với làng xưa   (2). Bao mưa nắng đời anh chưa hiểu hết giờ xót xa thương mẹ nhớ làng mẹ cho của hồi môn là câu hát để em rời quê kiểng có hành trang   (3). Mẹ thường bảo làng ta giàu cổ tích có bà tiên ông bụt giúp người nhưng mẹ vẫn một đời áo rách cố giữ lành câu quan họ thôi!   (4). Người để lại chiếc khăn hoa lý em nhớ cho đời mẹ xưa nghèo vẫn thơm thảo mùi hương quả thị với câu thề Quán Dốc trăng treo

(5). Giờ biết lấy cớ gì anh dối mẹ quan họ quên... rơi dọc tháng ngày sợi tóc rụng như lá vườn lặng lẽ mẹ không còn và mắt anh cay!   (6). Cứ ẩn hiện dáng đời trong câu hát lòng mẹ ta nhân hậu vô vàn vẻ thanh thoát nét hào hoa của trúc cũng nói lên cốt cách của làng   (7). Đêm nay ngồi nghe em thay mẹ hát trăng tròn người thẹn nón đâu che? chờ em hát đến “người ơi người ở...” hẳn lòng anh tủa rễ giống cây đề.   (Dẫn theo Tuyển tập Thơ Việt Nam 1975 – 2000, Tập II, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2001, trang 264 - 265)

Chú thích:

1. (1), (2), (3), (4), (5), (6), (7) trong bài thơ là do người biên soạn đề đặt.

Người trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong bài thơ trên là ai?

a. Đảm bảo bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận

Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng khoảng 400 chữ của bài văn.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Đề xuất các giải pháp phù hợp để gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống tốt của đẹp của dân tộc.

c. Viết bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, vận dụng, tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng. Sau đây là một số gợi ý:

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần giải quyết và tầm quan trọng của việc giải quyết vấn đề.

* Thân bài:

- Giải thích: văn hóa truyền thống là tổng hòa những giá trị vật chất, tinh thần được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác đã được thời gian kiêm chứng mang đậm bản sắc dân tộc.

- Phân tích:

+ Thực trạng: trong thời đại hội nhập toàn cầu, các giá trị văn hóa truyền thống đang phải đối mặt với nguy cơ bị mai một và biến dạng (nhiều phong tục tập quán tốt đẹp đang dần biến mất, lễ hội truyền thống bị thương mại hóa, kiến trúc cổ bị xuống cấp, ngôn ngữ bị pha tạp....).

+ Nguyên nhân: sự du nhập của văn hóa ngoại lai trong quá trình giao lưu văn hóa; sự bùng nổ của công nghệ thông tin và mạng xã hội; sự thiếu quan tâm, thiếu hiểu biết của một bộ phận giới trẻ về văn hóa truyền thống;...

+ Hậu quả: giá trị văn hóa truyền thống dần bị mai một, bản sắc dân tộc bị phai nhạt; giới trẻ lãng quên cội nguồn, thiếu đi những giá trị tinh thần để làm chỗ dựa trong cuộc sống.

+ Giải pháp:

• Đối với cá nhân: tích cực tìm hiểu, học hỏi và trân trọng các giá trị văn hóa truyền thống thông qua việc đọc sách, tham gia các hoạt động văn hóa, lễ hội truyền thống, tìm hiểu về lịch sử, phong tục tập quán của dân tộc...

• Đối với gia đình: ông bà, cha mẹ cần giáo dục cho con cháu những câu chuyện về lịch sử, văn hóa dân tộc; cùng con cháu tham gia các hoạt động truyền thống nhân các lễ hội văn hoá...

• Đối với nhà trường: lồng ghép nội dung giáo dục về văn hóa truyền thống vào chương trình giảng dạy, tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các cuộc thi tìm hiểu về văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường học đường thấm đẫm bản sắc văn hóa...

• Đối với xã hội: các cơ quan, tổ chức cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về văn hóa truyền thống thông qua các phương tiện truyền thông, tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận và tham gia các hoạt động văn hóa...

* Kết bài: khẳng định lại ý nghĩa của việc khắc phục, giải quyết vấn đề và rút ra bài học cho bản thân.

Hướng dẫn chấm: học sinh có thể trình bày và diễn đạt giống như đáp án hoặc tương tự, miễn là thuyết phục.

- Học sinh nêu được mở bài hoặc kết bài như yêu cầu: 0,25 điểm.

- Học sinh giải thích được khái niệm/nêu được thực trạng/lí giải nguyên nhân nêu được hậu quả như yêu cầu: 0,25 điểm.

- Học sinh nêu được 3 - 4 giải pháp như yêu cầu: 1,00 điểm - 1,25 điểm.

- Học sinh nêu được 2 giải pháp như yêu cầu: 0,75 điểm.

- Học sinh nêu được 1 giải pháp như yêu cầu: 0,50 điểm.

- Học sinh bàn luận chung chung, sơ lược: 0,25 điểm.

- Học sinh bỏ giấy trắng hoặc làm lạc đề: 0,00 điểm.

d. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

Hướng dẫn chấm: không cho điểm nếu bài làm có từ 06 lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp trở lên.

e. Sáng tạo

Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ mới mẻ, sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Hướng dẫn chấm: học sinh huy động được kiến thức và trải nghiệm của bản thân để bàn luận về vấn đề nghị luận; có cách nhìn riêng, mới mẻ về vấn đề nghị luận; có sáng tạo trong viết câu, dựng đoạn, làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh.