Đọc ngữ liệu sau:

NỖI ĐAU THƯỞ TRƯỚC

(Trích Ba mươi năm đời ta có Đảng – Tố Hữu)

Thuở nô lệ, thân ta nước mất

Cảnh cơ hàn, trời đất tối tăm

Một đời đau suốt trăm năm

Chim treo trên lửa, cá nằm dưới dao!

Giặc cướp hết, non cao biển rộng

Cướp cả tên nòi giống tổ tiên

Lưỡi gươm cắt đất ngăn miền

Non sông một khúc ruột liền chia ba

Lũ bán nước lột da dân nước

Tan mồ cha cũng rước voi giày

Máu đà nhúng đỏ bàn tay

Biết chi đau đớn cỏ cây đồng bào!

Ôi nhớ những năm nào thuở trước

Xóm làng ta xơ xác héo hon

Nửa đêm thuế thúc trống dồn

Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy.

Cha trốn ra Hòn Gay cuốc mỏ

Anh chạy vào Đất Đỏ làm phu

Bán thân đổi mấy đồng xu

Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng!

Con đói lả ôm lưng mẹ khóc

Mẹ đợ con đấu thóc cầm hơi

Kiếp người cơm vãi cơm rơi

Biết đâu nẻo đất phương trời mà đi!

*

….

Chín năm kháng chiến thánh thần

Gậy tầm vông đánh tan quân bạo tàn!

Một dân tộc hai bàn tay trắng

Đồng tâm là chiến thắng thành công

Dân ta gan dạ anh hùng:

Trẻ làm đuốc sống, già xông lửa đồn

Chân toạc máu, chân dồn đuổi giặc

Tay chém thù, tay sắc như gươm!

Củ khoai, củ sắn thay cơm

Khoai bùi trong dạ, sắn thơm trong lòng

Hớp ngụm nước suối trong đỡ khát

Trông trời cao mà mát tâm can

* Chú thích:

- Tố Hữu, tên thật là Nguyễn Kim Thành ( (1920 - 2002) quê gốc ở làng Phủ Lại thuộc xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, là một nhà thơ tiêu biểu thơ Cách mạng Việt Nam, đồng thời ông còn là một chính khách, một cán bộ Cách mạng lão thành.

Xác định thể thơ và nhân vật trữ tình của văn bản Nỗi đau thuở trước.

Bố cục, nội dung của từng đoạn trong văn bản Nỗi đau thuở trước.

- Bố cục: 3 đoạn

+ Đoạn 1: Nỗi đau của đất nước có giặc ngoại xâm.

+ Đoạn 2: Nỗi khổ nhục của người dân mất nước.

+ Đoạn 3: Kháng chiến thành công.

- Nỗi đau thuở trước đã tái hiện ảnh ngộ nào của đất nước: Một đất nước không có chủ quyền.

- Phân tích một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu làm rõ cảnh ngộ đó.

Chim treo trên lửa, cá nằm dưới dao!/Giặc cướp hết, non cao biển rộng

Cướp cả tên nòi giống tổ tiên/Lưỡi gươm cắt đất ngăn miền

Non sông một khúc ruột liền chia ba

-> Nghệ thuật tiểu đối, ẩn dụ (Chim treo trên lửa, cá nằm dưới dao!)

Vần ( dao – cao; tiên – miền); điệp từ (cướp)

-> Cách ghép nối hai phần song thất và lục bát trong thơ tạo ra sự uyên chuyển, diễn đạt ý nghĩa chân thực, sinh động thảm cảnh đất nước nô lệ mạng sống người dân luôn bị đe dọa, đất nước bị chia cắt, giống nòi suy yếu, tên tuổi đất nước không còn.

- Một dân tộc phải sống kiếp nô lệ lầm than:

Con đói lả ôm lưng mẹ khóc/Mẹ đợ con đấu thóc cầm hơi.

Kiếp người cơm vãi cơm rơi/Biết đâu nẻo đất phương trời mà đi!

-> Hình ảnh thơ tả thực, giàu sức gợi (con đói lả ôm lưng mẹ, đầu thóc cầm hoa) dòng thơ giàu ý nghĩa khái quát (Kiếp người cơm vài cơm rơi); câu cảm Biết đâu...

-> Diễn tả cuộc sống cơ cực, nỗi đau xót tột cùng của nhân vật trữ tình khi phải chứng kiến cuộc sống lầm than, tăm tối của người dân nước mình.

- Đoạn cuối thể hiện rõ mạch cảm xúc của văn bản: nỗi căm giận quân xuân đớn xót

thương cho cảnh đất nước lầm than là động lực là sức mạnh để làm nên cuộc kháng

chiến (gậy tầm vông đánh tan quân bạo tàn!) để có được ngày tươi sáng (Trông trời

cao mà mát tâm can)

* Nhận xét:

- Mạch cảm xúc của văn bản: đi từ căm giận, đau xót (âm hưởng thơ trầm lăng) đến

niềm vui của ngày kháng chiến thành công (âm hưởng thơ tươi sáng, sảng khoái).

- Chủ đề của văn bản: Qua việc tái hiện cảnh mất nước lầm than, tác giả thể hiện tình yêu nước sâu sắc, niềm tự hào về dân tộc anh dũng, quật cường.

- Bức thông điệp:

+ Đất nước bị xâm lăng, nô lệ, dân chúng phải sống cảnh lầm than.

+ Con người, đất nước bị nô lệ hãy đứng lên tự cứu mình, giải phóng đất nước.