Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng

[1] 1. Sao băng là gì?
Sao băng hay sao sa (sao băng tiếng Anh là shooting star), là đường nhìn thấy của các thiên thạch khi chúng đi vào khí quyển Trái đất (hoặc của các thiên thể khác có bầu khí quyển). Trên Trái Đất, việc nhìn thấy đường chuyển động của các thiên thạch này là do nhiệt phát sinh ra bởi áp suất nén khi chúng đi vào khí quyển.

Vậy sao băng có thật không? Thực chất sao băng là một tia lửa thoáng hiện trên bầu trời, trên thực tế nó không phải là một ngôi sao rơi khỏi bầu trời mà là một viên đá nhỏ của vũ trụ, xuyên qua khí quyển với vận tốc rất lớn, khoảng 100.000 km/h. Lực ma sát của không khí lập tức làm nóng viên đá này, nó chói sáng lên và để lại một vệt sáng dài.

[2] Có rất ít thiên thạch có khả năng rơi xuống đến tân mặt đất, do phần lớn chúng có kích thước và khối lượng nhỏ nên đã bị thiêu cháy hết trên đường đi xuống mặt đất hoặc đơn giản là chúng chỉ xẹt ngang qua bầu khí quyển của Trái Đất rồi lại tiếp tục hành trình của mình trong không gian do chúng có vận tốc đủ lớn để không bị rơi xuống Trái Đất.

Những thiên thạch có khối lượng đủ lớn để rơi được xuống mặt đất thường tạo ra những hố lòng chảo sâu hoắm.

Thông thưởng, một sao băng sẽ có màu trắng, trắng xanh, xanh lá, đỏ,... và chỉ có thể phát sáng vài giây rồi vụt tắt do thiên thạch cháy rất nhanh trong vũ trụ. Sao băng màu trắng hoặc xanh xuất hiện nhiều nhất và cũng dễ nhìn thấy bằng mắt thường nhất.

[3] 2. Sao băng và sao chổi khác nhau như thế nào?

Người ta thường hay quan niệm rằng gặp được sao băng sẽ mang lại may mắn còn nếu gặp phải sao chổi cũng đồng nghĩa với việc gặp điều xui xẻo. Vậy sao chổi và sao băng khác nhau như thế nào mà lại dẫn đến quan niệm đó?

2.1 Về bản chất

Kích thước của sao chổi to gấp hàng trăm lần sao băng và chúng có quỹ đạo di chuyển cố định xung quanh mặt trời theo hình elip dẹp hoặc hyperbol. Trong quá trình di chuyển, sao chổi có thể đâm vào một hành tinh nào đó và tan biến hoặc bị đốt cháy khi đến gần mặt trời. Mỗi loại sao chổi đều có hình dạng, màu sắc không giống nhau vì có cấu tạo về thành phần khác nhau và chúng thường chỉ xuất hiện đơn lẻ.

Sao băng ngược lại có kích thước cực kỳ nhỏ nên chúng không có một quỹ đạo di chuyển cụ thể và sẽ nhanh chóng bị vụt tắt. Dưới áp suất của khí quyển tác động, sao băng sẽ phát ra ánh sáng khi di chuyển. Khác với sao chổi, sao băng vừa có thể xuất hiện đơn lẻ, vừa có thể xuất hiện chung với số lượng lớn hay còn gọi là hiện tượng mưa sao băng.

[4] 2.2 Về cấu tạo

Cấu tạo của sao chổi gồm lõi, sợi và đuôi sao chổi. Lõi được tạo thành từ  là nước, có kích thước khổng lồ lên đến vài trăm kilomet. Bên ngoài lõi sao chổi có lớp ánh sáng phát ra gọi là sợi sao chổi. Còn đuôi sao chổi được tạo ra từ bạc được thổi vào từ những cơn gió khi sao chổi đi ngang qua mặt trời, khiến sao chổi luôn có những chiếc đuôi lấp lánh kéo dài tới hàng triệu kilomet.
Cấu tạo của sao băng tuy khá giống với sao chổi nhưng phần đuôi lại không sáng rõ và kéo dài được như sao chổi mà chỉ là một vệt sáng nhỏ thoáng qua là do kích thước quá của sao băng quá nhỏ bé.
Trong lịch sử, sao chổi thường gắn với những tai họa, xui xẻo, dịch bệnh lớn của nhân loại. Chính vì điều đó, người ta cho rằng sự xuất hiện của sao chổi chính là điềm báo cho những điều xui xẻo. Tuy nhiên, sau này khi khoa học được phát triển, các nhà khoa học đã chứng minh được rằng sao chổi hoàn toàn không liên quan đến các thảm họa đã tững xảy ra.

[5] 3. Sao băng thường xuất hiện khi nào?

Khi nào có sao băng là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm nhằm mục đích muốn chứng kiến sao băng thực tế bằng mắt. Thực chất, những trận mưa sao băng mỗi năm chỉ xuất hiện được vài lần, thậm chí còn hiếm hơn nữa. Nhưng sao băng không thật sự hiếm tới vậy, như năm 2008 được ghi nhận là có tới 30 trận mưa sao băng.
Và việc quan sát được các sao băng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như trời mây hay độ ô nhiễm không khí của của thành phố đó. Nếu như bầu trời hôm đó nhiều mây thì việc quan sát sao băng là điều không thể, hay thành phố có quá nhiều bụi bẩn ô nhiễm hay ánh sáng thì việc quan sát sao băng cũng gặp nhiều khó khăn.
[6] 4. Tại sao sao băng lại có chu kì?
Thực chất nguyên nhân chính làm xuất hiện mưa sao băng chính là các Sao Chổi. Sao Chổi là những thiên thể quay quanh mặt trời với quỹ đạo Hyperbol hoặc elip rất dẹt.
Do được cấu tạo bởi băng, bụi và đá nên khi chuyển động gần mặt trời chúng bị tan tạo thành những dải bụi trên quỹ đạo. Nếu các sao Chổi lại đi qua hoặc ở gần quỹ đạo của Trái Đất thì khi Trái Đất chuyển động đến gần điểm giao nhau đó các bụi khí sẽ bay vào trong khí quyển làm xuất hiện rất nhiều sao băng và được gọi là Mưa Sao băng.
Vì quỹ đạo của Trái Đất và các sao Chổi là xác định nên các giao điểm là xác định trên đường đi của Trái Đất.
Trong hành trình chuyển động quanh Mặt trời hằng năm của mình Trái Đất sẽ đi qua những giao điểm đó tại thời điểm xác định, do đó các trận mưa sao băng là có chu kỳ, và chu kỳ của tất cả các trận mưa sao băng đều là 1 năm.

[7] 5. Xem sao băng ở đâu thích hợp nhất?

Để xem được một trận sao băng hoàn hảo thì phải xác định được hướng các chòm sao. Do tâm điểm của các trận mưa sao băng sẽ nằm trên bầu trời nên ở nơi nào có thể nhìn được những chòm sao đó thì có thể nhìn được những trận mưa sao băng.
Càng đi dần về cực thì việc nhìn được về phía bên kia bán cầu rất là khó khăn cũng như rất khó quan sát được những trận mưa sao băng. Vì thế những nơi nằm ở càng gần vùng xích đạo thì càng dễ quan sát được những trận mưa sao băng.
Thật may mắn khi Việt Nam nằm gần vùng xích đạo nên và có thể quan sát được các trận mưa sao băng một cách khá thuận lợi.[...]
(Theo voh.com.vn)

Trả lời cho các câu 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50 dưới đây:

Mục đích chính của tác giả khi viết văn bản trên là gì?

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn số [3],[4].

Giải chi tiết

Đáp án A chính xác vì đoạn số [3] có thông tin "Kích thước của sao chổi to gấp hàng trăm lần sao băng".

Đáp án B sai vì đoạn [3] đã khẳng định "Sao băng ngược lại có kích thước cực kỳ nhỏ nên chúng không có một quỹ đạo di chuyển cụ thể và sẽ nhanh chóng bị vụt tắt". Như vậy có thể thấy sao băng không có quỹ đạo di chuyển ổn định, đây là đặc điểm của sao chổi.

Đáp án C sai vì đoạn [4] có thông tin "Cấu tạo của sao băng tuy khá giống với sao chổi nhưng phần đuôi lại không sáng rõ và kéo dài được như sao chổi". Tức điều này khẳng định sao băng và sao chổi về mặt cấu tạo vẫn có những điểm giống nhau, khác nhiều nhất nằm ở phần đuôi chứ không phải hoàn toàn khác.

Đáp án D đúng vì đoạn [4] có thông tin "Còn đuôi sao chổi được tạo ra từ bạc được thổi vào từ những cơn gió khi sao chổi đi ngang qua mặt trời, khiến sao chổi luôn có những chiếc đuôi lấp lánh kéo dài tới hàng triệu kilomet.". Điều này đã thể hiện đuôi của sao chổi sáng và dài hơn đuôi sao băng vì "phần đuôi lại không sáng rõ và kéo dài được như sao chổi mà chỉ là một vệt sáng nhỏ thoáng qua là do kích thước quá của sao băng quá nhỏ bé."

Đáp án cần chọn là: A; D

Đáp án đúng là: Mưa sao băng

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Giải chi tiết

Đoạn số [3] của văn bản có thông tin "Khác với sao chổi, sao băng vừa có thể xuất hiện đơn lẻ, vừa có thể xuất hiện chung với số lượng lớn hay còn gọi là hiện tượng mưa sao băng". Như vậy, có thể thấy hiện tượng mà nhiều sao băng xuất hiện cùng nhau với số lượng lớn chính là mưa sao băng.

Tuy nhiên để chắc chắn hơn thì còn có thông tin khác "Nếu các sao Chổi lại đi qua hoặc ở gần quỹ đạo của Trái Đất thì khi Trái Đất chuyển động đến gần điểm giao nhau đó các bụi khí sẽ bay vào trong khí quyển làm xuất hiện rất nhiều sao băng và được gọi là mưa sao băng."

Đáp án cần điền là: Mưa sao băng

Đáp án đúng là: B

Phương pháp giải
Căn cứ vào nội dung đoạn số [1].

Giải chi tiết
Theo đoạn số [1], có thông tin như sau: "Sao băng hay sao sa (sao băng tiếng Anh là shooting star), là đường nhìn thấy của các thiên thạch khi chúng đi vào khí quyển Trái Đất (hoặc của các thiên thể khác có bầu khí quyển)". Như vậy thông tin phía trước của đề bài là đúng. Tuy nhiên, lại có thông tin "Thực chất sao băng là một tia lửa thoáng hiện trên bầu trời, trên thực tế nó không phải là một ngôi sao rơi khỏi bầu trời mà là một viên đá nhỏ của vũ trụ, xuyên qua khí quyển với vận tốc rất lớn, khoảng 100.000 km/h", có thể thấy vận tốc phải là 100.000 km/h chứ không phải 10.000 km/h.

Đáp án cần chọn là: B.

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung của đoạn trích.

Giải chi tiết

Đáp án B sai vì đoạn văn không có nhắc đến các mốc thời gian cũng như địa điểm để tạo ra sự so sánh, đối chiếu.

Đáp án C sai vì đoạn văn không nhắc đến chu kì của sao băng, không đề cập đến thời gian sao băng xuất hiện.

Đáp án D sai vì đoạn văn không đề cập tới tác dụng của mưa sao băng.

Đáp án A đúng vì nhờ so sánh mà người đọc có thể hiểu rõ, phân biệt được thực chất sự xuất hiện của sao băng.

Đáp án cần chọn là: A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Giải chi tiết

Thông tin thứ nhất sai vì trong đoạn [2] của văn bản có viết "Có rất ít thiên thạch có khả năng rơi xuống đến tận mặt đất, do phần lớn chúng có kích thước và khối lượng nhỏ nên đã bị thiêu cháy hết trên đường đi xuống mặt đất hoặc đơn giản là chúng chỉ xẹt ngang qua bầu khí quyển của Trái Đất rồi lại tiếp tục hành trình của mình trong không gian do chúng có vận tốc đủ lớn để không bị rơi xuống Trái Đất.". Có thể nhận thấy, các thiên thạch đã bị thiêu cháy hết trên đường đi xuống mặt đất chứ không phải khi xẹt qua bầu khí quyển.

Thông tin thứ hai đúng vì trong đoạn số [1] có viết "Thực chất sao băng là một tia lửa thoáng hiện trên bầu trời, trên thực tế nó không phải là một ngôi sao rơi khỏi bầu trời mà là một viên đá nhỏ của vũ trụ" và kết hợp với "Thông thường, một sao băng sẽ có màu trắng, trắng xanh, xanh lá, đỏ,... và chỉ có thể phát sáng vài giây rồi vụt tắt do thiên thạch cháy rất nhanh trong vũ trụ". Như vậy có thể thấy thiên thạch hay còn gọi là viên đá nhỏ của vũ trụ sẽ quyết định tới thời gian tồn tại của sao băng.

Thông tin thứ ba đúng vì đoạn [2] có viết "Có rất ít thiên thạch có khả năng rơi xuống đến tận mặt đất, do phần lớn chúng có kích thước và khối lượng nhỏ nên đã bị thiêu cháy hết trên đường đi xuống mặt đất" và "Những thiên thạch có khối lượng đủ lớn để rơi được xuống mặt đất thường tạo ra những hố lòng chảo sâu hoắm". Như vậy có thể thấy khối lượng của thiên thạch sẽ quyết định nó có thể rơi xuống tận mặt đất hay không.

Đáp án cần chọn là: S; Đ; Đ

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn số [5] và [7].

Giải chi tiết

Đoạn số [5] có những thông tin như sau "Và việc quan sát được các sao băng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như trời mây hay độ ô nhiễm không khí của thành phố đó. Nếu như bầu trời hôm đó nhiều mây thì việc quan sát sao băng là điều không thể, hay thành phố có quá nhiều bụi bẩn ô nhiễm hay ánh sáng thì việc quan sát sao băng cũng gặp nhiều khó khăn.". Như vậy có thể thấy mây và độ ô nhiễm sẽ quyết định đến khả năng quan sát sao băng của một địa điểm nào đó. Đáp án A là chính xác.

Đáp án B sai vì trong đoạn số [5] cũng khẳng định "Nhưng sao băng không thật sự hiếm tới vậy, như năm 2008 được ghi nhận là có tới 30 trận mưa sao băng".

Trong đoạn số [7] có thông tin "Càng đi dần về cực thì việc nhìn được về phía bên kia bán cầu rất là khó khăn cũng như rất khó quan sát được những trận mưa sao băng. Vì thế những nơi nằm ở càng gần vùng xích đạo thì càng dễ quan sát được những trận mưa sao băng.". Như vậy những nơi ở gần hai cực sẽ khó có thể nhìn thấy sao băng.
-> Đáp án C đúng và B sai.

Đáp án cần chọn là: A,C

Đáp án đúng là: mưa sao băng; bụi khí; một năm

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn số [6].

Giải chi tiết

Trong đoạn [6] của văn bản có xuất hiện thông tin "Thực chất nguyên nhân chính làm xuất hiện mưa sao băng chính là các Sao Chổi".
=> [vị trí thả 1]: mưa sao băng
Cũng trong đoạn [6] có thông tin khác như sau "Nếu các sao Chổi lại đi qua hoặc ở gần quỹ đạo của Trái Đất thì khi Trái Đất chuyển động đến gần điểm giao nhau đó các bụi khí sẽ bay vào trong khí quyển làm xuất hiện rất nhiều sao băng và được gọi là Mưa Sao băng."
=> [vị trí thả 2]: bụi khí
Đoạn [6] cũng nhắc đến "Trong hành trình chuyển động quanh Mặt trời hằng năm của mình Trái Đất sẽ đi qua những giao điểm đó tại thời điểm xác định, do đó các trận mưa sao băng là có chu kỳ, và chu kỳ của tất cả các trận mưa sao băng đều là 1 năm."
=> [vị trí thả 3]: một năm

Đáp án cần chọn là: mưa sao băng ; bụi khí ; một năm

Đáp án đúng là: "mẹ"; elip rất dẹp; mặt trời

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Giải chi tiết

Trong đoạn [6] của văn bản có xuất hiện thông tin "Thực chất nguyên nhân chính làm xuất hiện mưa sao băng chính là các Sao Chổi". Bởi vậy có thể coi sao chổi đã tạo nên sao băng, hay có thể gọi là "mẹ" của sao băng.
=> [vị trí thả 1]: "mẹ"
Trong đoạn số [3] có thông tin "Kích thước của sao chổi to gấp hàng trăm lần sao băng và chúng có quỹ đạo di chuyển cố định xung quanh mặt trời theo hình elip dẹp hoặc hyperbol." Như vậy theo đáp án có trong bài thì cần điền "elip rất dẹt"
=> [vị trí thả 2]: elip rất dẹt
Trong đoạn [4] có thông tin "Còn đuôi sao chổi được tạo ra từ bạc được thổi vào từ những cơn gió khi sao chổi đi ngang qua mặt trời, khiến sao chổi luôn có những chiếc đuôi lấp lánh kéo dài tới hàng triệu kilomet".
=> [vị trí thả 3]: mặt trời

Đáp án cần chọn là: "mẹ" ; elip rất dẹt ; mặt trời

Đáp án đúng là: vùng xích đạo

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn số [7]

Giải chi tiết

Trong đoạn số [7] có thông tin như sau "Thật may mắn khi Việt Nam nằm gần vùng xích đạo nên và có thể quan sát được các trận mưa sao băng một cách khá thuận lợi.". Như vậy có thể thấy, theo quy luật quan sát sao băng thì các nước nằm gần vùng xích đạo sẽ dễ quan sát hơn và Việt Nam cũng vậy.

Đáp án cần điền là: vùng xích đạo