Đọc kĩ ngữ liệu dưới đây, sau đó trả lời các câu hỏi:

Nào lối dạo vườn hoa năm ngoái,

Đoá hồng đào hải buổi còn xanh

Trên gác phượng, dưới lầu oanh,

Gối Du-tiên(1) hãy rành rành, song song.

Bây giờ đã ra lòng rẻ rúng

Để thân này cỏ ủng tơ mành,

Đông quân(2) sao khéo bất tình,

Cành hoa tàn nguyệt, bực mình hoài xuân.

Nào lúc tựa lầu Tần(3) hôm nọ,

Cành liễu mành bẻ thua đương tơ

Mảnh xuân y(4) hãy sờ sờ dấu phong.

Khi trưởng ngọc, lúc rèm ngà,

Bây giờ đã ra lòng ruồng rẫy,

Để thân này nước chảy hoa trôi(5)!

Hoa công sao khéo trêu ngươi?

Bóng đèn tà nguyệt, nhử mùi ký sinh(6)!

(Trích Cung oán ngâm khúc, Nguyễn Gia Thiều, in trong cuốn Cổ văn Việt Nam - Cung oán ngâm khúc, NXB Tân Việt, 1953, tr. 35)

* Chú thích:

Tóm tắt nội dung tác phẩm: Cung oán ngâm khúc là bài ca ai oán của người cung nữ có tài sắc, trước được vua yêu chuộng, nhưng chẳng bao lâu bị ruồng bỏ. Ở trong cung, nàng xót thương cho thân phận mình và oán trách nhà vua phụ bạc. Qua khúc ngâm, tác giả còn gửi gắm quan niệm của ông về cuộc đời bạc bẽo, phù du. Cả khúc ngâm dài 356 câu với một ngôn ngữ tài hoa, đài các, có nhiều chữ Hán và điển cố. Đoạn trích trên gồm 16 câu (từ câu 245 – 260).

(1) Du tiên: là nơi cõi tiên.

(2) Đông quân: nghĩa bóng là vua

(3) Lầu Tần: là nơi phong lưu dư dả

(4) Xuân y: là áo đẹp, hoặc áo chầu triều của các quan và các phi, tần trong cung cấm

(5) Nước chảy hoa trôi: bởi câu Đường thi: “thuỷ lưu hoa tạ lưỡng vô tình” - nước trôi hoa rụng thảy vô tình.

(6) Có thể hiểu cả câu thơ: Mang bóng đèn lập lòe dưới trăng tà để nhử bọn người sống gửi trên cõi đời này. Ý nói: cung nữ trách tạo hóa đã bày ra cảnh vàng son quyền quý để dụ dỗ nàng vào chốn đoạn trường.

Xác định thể thơ của đoạn trích trên.

B. Chỉ sự tàn tạ của đời người.

C. Phẫn uất.

- Đoạn thơ sử dụng bút pháp tương phản đối lập giữa quá khứ và hiện tại:

+ Thời điểm quá khứ: Tháng ngày hạnh phúc khi còn được vua yêu chuộng nên cuộc sống trở nên tươi đẹp hơn.

+ Thời điểm hiện tại: Tháng ngày buồn tẻ, phẫn uất khi bị vua rẻ rúng, ruồng rẫy.

- Tâm trạng của nhân vật trữ tình:

+ Buồn tủi, cô đơn khi nhớ về những ngày tháng hạnh phúc trong quá khứ.

+ Đau xót cho hiện tại khi bản thân ngày một tàn tạ, héo úa.

+ Phẫn uất, trách móc nhà vua, trách móc xã hội, cuộc đời đã đưa đẩy mình vào tình cảnh hiện tại.

- Khái quát về tâm trạng người cung nữ trong đoạn trích: Vừa buồn tủi, cô đơn khi nhớ về những ngày tháng hạnh phúc trong quá khứ vừa đau xót cho hiện tại khi bản thân ngày một tàn tạ, héo úa, đồng thời là tâm trạng phẫn uất, trách móc nhà vua, trách móc xã hội, cuộc đời đã đưa đẩy mình vào tình cảnh hiện tại.

- Từ tâm trạng của người cung nữ, em hình dung được về số phận của người cung nữ nói chung và bộ mặt của vua chúa trong xã hội phong kiến lúc bấy giờ.

+ Số phận người cung nữ: bất hạnh, bi kịch: mua vui cho vua chúa, chôn vùi tuổi thanh xuân của mình trong cấm cung; cuộc đời của họ chìm nổi; hạnh phúc hay khổ đau của họ tuỳ thuộc vào sự sủng ái của vua - Nếu may mắn được vua đế ý, sủng hạnh thì được người khác hầu hạ, sống trong vinh hoa phú quý, còn nếu không được vua sủng hạnh thì họ sẽ phải chịu cảnh ghẻ lạnh, sống trong cung vua cho tới già thì đưa về quê để chờ chết.

- Bộ mặt của vua chúa lúc bấy giờ: độc ác, tàn nhẫn, chà đạp lên quyền sống con người. Chính chế độ đa thê và tục tuyển cung tần mĩ nữ tàn bạo của vua chúa đã vô tình gây ra hàng nghìn số phận bi thương trong xã hội

- Một số tác phẩm viết về người phụ nữ trong xã hội phong kiến: Truyện Kiều, Chinh phụ ngâm, Bánh trôi nước, Chuyện người con gái Nam Xương,...

- Khái quát vẻ đẹp của người phụ nữ trong các tác phẩm đã kể:

+ Tài sắc vẹn toàn, hiếu thảo, thuỷ chung như Thuý Kiều trong Truyện Kiều

+ Luôn có khao khát về hạnh phúc và tình yêu lứa đôi như người cung nữ trong Chinh phụ ngâm

+ Luôn thuỷ chung, son sắt như nhân vật trữ tình em trong Bánh trôi nước

+ Đảm đang, vị tha, giàu tình yêu thương như Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương