Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi:

Sè sè nấm đất bên đường,

Dàu dàu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh.

Rằng: “Sao trong tiết thanh minh,

Mà đây hương khói vắng tanh thể mà?”

Vương Quan mới dẫn gần xa:

“Đạm Tiên nàng ấy xưa là ca nhi(1)

Nổi danh tài sắc một thì,

Xôn xao ngoài cửa hiếm gì yến anh(2)

Kiếp hồng nhan có mong manh,

Nửa chừng xuân thoắt gãy cành thiên hương.(3)

 

Lòng đâu sẵn mối thương tâm,

Thoắt nghe Kiều đã đầm đầm châu(4) sa

“Đau đớn thay phận đàn bà!

Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung(5).

Phũ phàng chi bấy hoả công,

Ngày xanh mòn mỏi má hồng phôi pha.

Sống làm vợ khắp người ta,

Khéo thay thác xuống làm ma không chồng!

Nào người phượng chạ loan chung,

Nào người tiếc lục tham hồng(6) là ai?

Đã không kẻ đoái người hoài,

Sẵn đây ta thắp một vài nén hương.

Gọi là gặp gỡ giữa đường,

Họa là người dưới suối vàng biết cho.

Lầm rầm khấn vái nhỏ to,

Sụp ngồi đặt cỏ(7)  trước mồ bước ra.

Một vùng cỏ áy bóng tà,

Gió hiu hiu thổi một và(8) bông lau.

 

Rút trâm giắt sẵn mái đầu,

Vạch da cây vịnh bốn câu ba vần

Lại càng mê mẩn tâm thần

Lại càng đứng lặng tần ngần chẳng ra.

Lại càng ủ dột nét hoa,

Sầu tuôn đứt nối, châu sa vắn dài.

(Trích Truyện Kiều, Nguyễn Du, Nguyễn Thạch Giang khảo đính và chú giải, NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội, 2011, tr. 16 - 21)

* Chú thích:

(1) Ca nhi: người phụ nữ làm nghề hát xướng trong xã hội cũ.

(2) Yến anh: ở đây chỉ khách làng chơi (tấp nập tìm đến).

(3) Cành thiên hương: chỉ người đẹp. Ý cả câu: Tuổi đang độ nửa chừng xuân thì người đẹp bỗng chết. Thoắt: bỗng, chợt.

(4) Châu: tức châu lệ: chỉ nước mắt.

(5) Phượng: chim phượng trống. Loan: chim phượng mái. Loan phượng trong văn học cổ được dùng để chỉ tượng trưng đôi lứa vợ chồng. Cả câu ý hỏi những khách làng chơi từng qua lại với Đạm Tiên ngày trước.

(6) Tiếc lục tham hồng: ý nói luyến tiếc, ham mê nhan sắc của người đẹp.

(7) Đặt cỏ: đặt chút lễ viếng.

(8) Một và: một vài.

Nhận xét về cuộc đời nàng Đạm Tiên.