I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm). Đọc văn bản sau và thực hiện yêu cầu bên dưới:    

BUỔI CHỢ QUÊ NGHÈO 

(Nguyễn Ngọc Hạnh)

1.    Chưa nghe hết tiếng đêm trôi Đã nghe thì thầm ngọn gió Sương rơi ướt mềm cây cỏ Mới hay là xuân sắp về   2.    Ai bày ra buổi chợ quê Mà nghe đậm đà hương tết Nắng phơi đầy con ngõ hẹp Hoa cau rụng trắng đường về   3.    Làng tôi núi bọc bốn bề Ấp iu như vòng tay mẹ Ôm tôi cả thời thơ bé Bao ngày trôi dạt xa quê   4. Làng xưa cứ mỗi lần về     Lời ru dịu mềm ngọn gió     Không còn mẹ ra đầu ngõ    Mà nghe ai gọi thì thầm

5. Làng ba mươi tết chợ đông Bày bao phận đời khốn khổ Mấy ai từ làng ra phố Mà quên buổi chợ quê nghèo   6. Ai bày ra giữa chợ quê Cây đòn gánh cong đời mẹ Chiếc nón cong vành dâu bể Cho đời con được thẳng ngay   7. Mình tôi ra chợ chiều nay Ngồi chỗ mẹ ngồi thuở ấy Mà sao đôi mắt cay cay…

(0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản.

2

Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt đồng thời đề xuất giải pháp để nâng cao ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong giới trẻ.         

4,0

a. Xác định được cấu trúc một bài văn nghị luận: Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề: nêu được sự cần thiết phải giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, đề xuất giải pháp để nâng cao ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong giới trẻ. 

0,5

c. Triển khai vấn đề nghị luận:

Học sinh có thể triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ vấn đề thành các luận điểm rõ ràng, cụ thể.

Về nội dung: xác định, phân tích được vấn đề, thể hiện rõ được quan điểm của bản thân bằng một hệ thống lí lẽ và dẫn chứng phù hợp.

Về hình thức: Lập luận chặt chẽ, đưa ra được lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ luận điểm; các luận điểm, lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo trình tự hợp lí.

Bố cục bài viết cần đảm bảo:

* Giới thiệu vấn đề cần nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân về vấn đề.

* Triển khai vấn đề nghị luận

a) Giải thích: Sự trong sáng của tiếng Việt là sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn mực về âm, từ vựng, ngữ pháp, chính tả...

Giữ gìn vẻ đẹp … là giữ cho Tiếng Việt luôn giàu bản sắc, tránh lai căng, sai lệch, dung tục…

b) Sự cần thiết phải giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt:

-Tiếng Việt là công cụ giao tiếp quan trọng nhất của người Việt. Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

-Là cách thể hiện lòng tự hào, ý thức trách nhiệm với tiếng mẹ đẻ, với tương lai đất nước.

-Nếu không giữ gìn tiếng Việt: ngôn ngữ bị lai căng, biến dạng, lệch chuẩn, ảnh hưởng tiêu cực đến tư duy, giao tiếp và văn hóa.

c) Mở rộng: Phê phán thực trạng một bộ phận giới trẻ lạm dụng tiếng lóng, từ ngữ mạng xã hội; sử dụng tùy tiện từ nước ngoài, viết sai chính tả, ngữ pháp -> Thiếu ý thức rèn luyện, coi nhẹ chuẩn mực ngôn ngữ.

d) Giải pháp nâng cao ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt:

-Giới trẻ: Có ý thức học hỏi nghiêm túc, sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn; tự rèn luyện kĩ năng nói và viết tiếng Việt qua đọc sách, học tập…

-Nhà trường: tăng cường giáo dục ý thức giữ gìn tiếng Việt, phát huy vai trò của môn Ngữ văn.

- Gia đình và xã hội: nêu gương trong sử dụng ngôn ngữ; sử dụng truyền thông để định hướng cách dùng tiếng Việt chính xác, lành mạnh, trong sáng…

- Bài học: Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là trách nhiệm của mỗi người. Giới trẻ cần ý thức rõ vai trò của mình trong việc bảo vệ và phát huy vẻ đẹp của tiếng mẹ đẻ

Học sinh có thể có nhiều cách hiểu khác nhau miễn sao lập luận hợp lí, thuyết phục

2,5

d. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả ngữ pháp tiếng Việt, dùng từ, đặt câu, diễn đạt mạch lạc.

0,25

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo; thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận.

     0,5

1

Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích bảy dòng thơ cuối của văn bản “Buổi chợ quê nghèo” được trích trong phần đọc hiểu.

a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận văn học về hình thức và nội dung.

0,25

b. Xác định được vấn đề nghị luận

0,25

c. Học sinh viết đoạn văn đảm bảo các ý sau:

*  Nội dung phân tích (hình ảnh người mẹ, cảm xúc người con, nghệ thuật)

0,25

* Vận dụng kĩ năng dùng từ, viết câu, các phép liên kết, các thao tác lập luận để:

a) Hình ảnh người mẹ:

- “cây đòn gánh cong”, “chiếc nón cong vành”: ẩn dụ cho cuộc đời lam lũ, nhọc nhằn, nhiều dâu bể của người mẹ

 - cặp từ trái nghĩa: “cong”-“thẳng”: tả hình dáng, gợi gánh nặng mưu sinh, những hi sinh âm thầm, bền bỉ. “thẳng ngay” -> thể hiện triết lí giản dị, sâu sắc: Mẹ chấp nhận gánh vác nhọc nhằn để con được sống ngay thẳng, tử tế. -> là biểu hiện cao đẹp của tình mẫu tử…

b) Tâm trạng người con:

- Không gian chợ chiều gợi vắng lặng, hoài niệm.

- Hành động “ngồi chỗ mẹ ngồi thuở ấy” thể hiện sự hồi tưởng,  thấu hiểu, biết ơn..

- Câu kết “Mà sao đôi mắt cay cay…”: cảm xúc dồn nén, xúc động, nghẹn ngào, xót xa…khi mẹ không còn

-         - Dấu chấm lửng tạo khoảng lặng, gợi dư âm cảm xúc, niềm xót xa muộn màng…

0,75

- Phân tích đặc sắc nghệ thuật: thể thơ 6 chữ…ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh giản dị, giọng điệu trầm lắng, tha thiết….

0,25

d. Có sáng tạo trong diễn đạt, lập luận làm cho lời văn có giọng điệu, có hình ảnh, đoạn văn giàu sức thuyết phục.

0,25