I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn thơ sau:

BÀ MÁ HẬU GIANG ^*

(Trích)   - Tố Hữu ^**

… Má già trong túp lều tranh Ngồi bên bếp lửa, đun cành củi khô Một mình má, một nồi to Cơm vừa chín tới, vùi tro, má cười… Chết! Có tiếng gì rơi sột soạt? Má già run, trán toát mồ hôi Chạy đâu? Thôi chết, chết rồi! Gót giày đâu đã đạp rơi liếp mành. Một thằng cướp, mắt xanh mũi lõ Đốc gươm dài tuốt vỏ cầm tay Rung rinh bậc cửa tre gầy Nghênh ngang một ống chân đầy lối đi!   Hắn rướn cổ, giương mi, trơn mắt Như hổ mang chợt bắt được mồi Trừng trừng trông ngược trông xuôi Trông vào bếp lửa: Một nồi cơm to. Hắn rống hét: “Con bò cái chết! Một mình mày ăn hết này sao? Đừng hòng che được mắt tao Khai mau, du kích ra vào nơi đâu? Khai mau, tao chém mất đầu!” Má già lẩy bẩy như tàu chuối khô Má ngã xuống bên lò bếp đỏ Thằng giặc kia đứng ngõ trừng trừng

Má già nhắm mắt, rưng rưng “Các con ơi, ở trong rừng U Minh Má có chết, một mình má chết Cho các con trừ hết quân Tây!” Thằng kia bỗng giậm gót giày Đạp lên đầu má: “Mẹ mày, nói không?” Lưỡi gươm lạnh toát kề hông “Các con ơi! Má quyết không khai nào!” Sức đâu như ngọn sóng trào Má già đứng dậy, ngó vào thằng Tây Má hét lớn: “Tụi bay đồ chó! Cướp nước tao, cắt cổ dân tao! Tao già không sức cầm dao Giết bay, có các con tao trăm vùng! Con tao, gan dạ anh hùng Như rừng đước mạnh, như rừng chàm thơm! Thân tao chết, dạ chẳng sờn!” Thương ôi! Lời má lưỡi gươm cắt rồi! Một dòng máu đỏ lên trời Má ơi, con đã nghe lời má kêu! Nước non muôn quý ngàn yêu Còn in bóng má sớm chiều Hậu Giang.

(thivien.net/Tố-Hữu/Bà-má-Hậu-Giang)

Chú thích:

* “Bà má Hậu Giang” viết năm 1941, in trong tập “Xiềng xích”. Bài thơ ca ngợi người mẹ miền sông Hậu kiên gan trước họng súng quân thù, quyết nuôi, giúp đỡ những người cách mạng.

** Tố Hữu (1920-2002) tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, sinh ra tại thành phố Huế, là con út trong gia đình. Ông là một nhà thơ cách mạng, ở ông có sự thống nhất đẹp đẽ giữa cuộc đời cách mạng và cuộc đời thơ, giữa lý tưởng trong trái tim và những câu thơ trên đầu bút. Chặng đường thơ của Tố Hữu là chặng đường lịch sử của cả một dân tộc. Ông được coi là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến.

(0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản?

Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích đoạn thơ

2,0

a. Đảm bảo hình thức và dung lượng của đoạn văn

0,5

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ

c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và bằng chứng để làm rõ giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.

- Nội dung:

+ Hình ảnh bất khuất, kiên cường của bà má (4 câu thơ đầu): tư thế hiên ngang (so sánh -> như ngọn sóng trào, đứng dậy, ngó vào…); lòng căm thù giặc (má hét lớn…), ý chí sắt đá (thân tao chết, dạ chẳng sờn)

+ Tình cảm của người mẹ với chiến sĩ (các con ơi), niềm tin vào cách mạng, vào thắng lợi (so sánh -> như rừng đước mạnh, như rừng chàm thơm…)

+ Hình ảnh cái chết oanh liệt và tinh thần bất tử (ý nghĩa biểu tượng -> một dòng máu đỏ lên trời)

- Nghệ thuật: thể thơ, các biện pháp tu từ (so sánh, điệp ngữ, ẩn dụ…), từ ngữ gợi hình, gợi cảm, ngôn ngữ, giọng điệu…

- Liên hệ mở rộng (nếu có): phù hợp với những câu thơ, bài thơ cùng đề tài.

1,0

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

0,25

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, cảm xúc chân thành, sâu sắc

 (Lưu ý: GV linh hoạt, trân trọng các bài viết có sự sáng tạo trong diễn đạt, thể hiện được cảm xúc chân thành...để cho điểm bài làm)

0,25

II.2

(4.0đ)

Viết một bài văn (khoảng 400 chữ) trả lời câu hỏi: giữ vững lập trường cá nhân hay biết hòa hợp, hợp tác với cộng đồng.

4,0

a. Đảm bảo đủ bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận

- Đảm bảo đủ 3 phần: mở bài (giới thiệu vấn đề nghị luận), thân bài (triển khai vấn đề nghị luận), kết bài (khẳng định vấn đề nghị luận)

- Đủ dung lượng: tối thiểu 400 chữ

0,5

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: giữ vững lập trường cá nhân hay biết hòa hợp, hợp tác với cộng đồng.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:

Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và bằng chứng; trình bày hệ thống ý phù hợp theo bố cục 3 phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai các ý chính theo hướng sau:

* Giải thích vấn đề nghị luận:

- Giữ vững lập trường cá nhân: là biết kiên định với quan điểm, nguyên tắc, giá trị đạo đức của bản thân.

- Biết hòa hợp, hợp tác với cộng đồng: là khả năng phối hợp, tôn trọng, lắng nghe và hỗ trợ người khác.

* Bàn luận vấn đề: HS bày tỏ quan điểm của bản thân, có thể đồng tình với ý 1 hoặc ý 2. Cũng có thể kết hợp cả 2 ý:

- Giữ vững lập trường cá nhân giúp: xác định hướng đi, quyết định đúng đắn, tránh bị tác động xấu; Tạo nên uy tín, lòng tự trọng và niềm tin từ người khác… có dẫn chứng (VD: học sinh kiên định trong việc học, nhà khoa học giữ vững chân lý …)

- Biết hòa hợp, hợp tác với cộng đông giúp: Tạo môi trường làm việc, học tập, sinh hoạt tập thể hiệu quả; Giúp gắn kết, chia sẻ trách nhiệm, đạt được lợi ích chung… Có dẫn chứng (VD: làm việc nhóm, tham gia hoạt động xã hội, giải quyết mâu thuẫn khéo léo….)

* Mở rộng, trao đổi những ý kiến trái chiều hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện:

- Nếu không kiên định, giữ vững lập trường cá nhân thì con người dễ bị lôi kéo, mất bản sắc, nguyên tắc.

- Nếu chỉ giữ lập trường mà không hợp tác, con người dễ cô lập, khó hoàn thành mục tiêu chung.

- Kết luận ý kiến trái chiều: Cả hai yếu tố đều có vai trò quan trọng; bản lĩnh con người được thể hiện trọn vẹn khi kết hợp giữ lập trường và hòa hợp với cộng đồng.

* Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.

2,5

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

0,25

e. Sáng tạo: Học sinh có những cách suy nghĩ, cách tiếp cận vấn đề mới mẻ, độc đáo; diễn đạt linh hoạt, sinh động; tổ chức bài viết mạch lạc có điểm nhấn...

0,5