I. PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

 

THƯA THẦY

Trước ngọn thước là con đường xa tắp

Bông hoa nào cũng có vẻ bình yên

Và em tin, qua cay đắng vẫn tin

Những ngọn suối không làm đau bóng lá

 

Đã vấp ngã, thưa thầy, nhiều vấp ngã!

Không ở đâu xa ở giữa con người

Em bước đi hoảng hốt nghĩ về thầy

Đời nhanh quá, vui buồn chưa kịp cũ

 

Đời nhanh quá, tóc thầy khói phủ

Giáo án chông chênh bão giật đời thường

Cây trước cửa gió ở ngoài tay với

Thầy yêu trò vật vã với văn chương

              (Hữu Thỉnh, in trong Thương lượng với thời gian, NXB Hội Nhà văn, 2005, tr.76)

Thực hiện  các yêu cầu:

(0,5 điểm) Người trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong bài thơ là ai?

a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận văn học gồm 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận

HS có thể triển khai theo nhiều cách, lập luận chặt chẽ thuyết phục. Sau đây là một hướng gợi ý:

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm

* Nội dung, chủ đề

- Đoạn trích trong truyện ngắn "Bông hoa nước" của Nguyễn Quang Thiều khắc họa sâu sắc lòng dũng cảm và tình yêu thương của cô bé Chuyên (9 tuổi) khi vượt qua đêm bão lớn, nỗi sợ hãi để gọi người giúp mẹ chuyển dạ. Hình ảnh "bông hoa nước" ẩn dụ cho sự trưởng thành, tâm hồn trong sáng và vẻ đẹp của sự hi sinh. 

- Qua hình ảnh cô bé Chuyên trong một đêm bão dữ, nhà văn đã khắc họa cảm động vẻ đẹp của lòng dũng cảm và tình yêu thương, đồng thời gửi gắm thông điệp ý nghĩa về sự trưởng thành của con người.

* Phân tích nội dung chủ đề

- Truyện ca ngợi lòng dũng cảm và tình yêu thương của cô bé Chuyên trong hoàn cảnh éo le của câu chuyện.

+ Ban đầu, em chỉ là một cô bé chín tuổi nhỏ bé, run sợ trước đêm mưa bão dữ dội và quãng đường tối tăm phải đi một mình. Sự hoảng loạn, do dự và cả những giọt nước mắt cho thấy nỗi sợ rất thật, rất trẻ con.

+ Thế nhưng, khi nghe mẹ đau đớn nói rằng nếu không có bà đỡ thì em bé có thể gặp nguy hiểm, tình yêu thương dành cho mẹ và em đã giúp Chuyên vượt lên tất cả. Em không còn nghĩ cho bản thân mà quyết tâm ra đi, dù phía trước là gió lớn, mưa xối xả và bóng tối bao trùm.

+ Trên đường đi, đã có lúc em muốn quay lại, nhưng hình ảnh người mẹ đau đớn lại trở thành động lực để em tiếp tục bước tiếp. Chính tình yêu thương đã nuôi dưỡng lòng dũng cảm, giúp Chuyên làm nên một hành động phi thường so với lứa tuổi.

=> Qua đó, nhân vật hiện lên với vẻ đẹp trong sáng mà cao quý: dũng cảm không phải là không biết sợ, mà là biết vượt qua nỗi sợ vì người khác.

- Truyện còn cho thấy hành trình trưởng thành đầy ý nghĩa của một tâm hồn trẻ thơ

+ Ban đầu, em hiện lên đúng với lứa tuổi của mình: nhỏ bé, yếu đuối và đầy sợ hãi trước đêm mưa bão dữ dội. Em hoang mang, bật khóc và không dám bước ra khỏi nhà khi phải đối diện với thử thách quá lớn.

+ Tuy nhiên, chính hoàn cảnh éo le – khi mẹ đau đớn, em bé có thể gặp nguy hiểm – đã buộc Chuyên phải lựa chọn. Từ nỗi sợ hãi, em dần trở nên cứng cỏi, quyết tâm vượt qua chính mình để thực hiện nhiệm vụ.

+ Hành trình đi trong đêm mưa bão không chỉ là hành trình không gian mà còn là hành trình nội tâm: từ yếu đuối đến mạnh mẽ, từ phụ thuộc đến biết gánh vác trách nhiệm.

+ Sau tất cả, Chuyên không chỉ cứu được mẹ và em mà còn “lớn lên” trong chính suy nghĩ và tâm hồn.

=> Hình ảnh em hái được “bông hoa nước” trong giấc mơ chính là biểu tượng cho sự trưởng thành ấy – một vẻ đẹp được kết tinh từ lòng dũng cảm, tình yêu thương và ý thức trách nhiệm.

3. Đặc sắc nghệ thuật

- Tình huống truyện kịch tính khi một cô bé chín tuổi phải tự mình vượt qua đêm mưa bão để cứu mẹ, qua đó làm rõ phẩm chất nhân vật và chủ đề.

 - Nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, chân thực với các chi tiết như “run bần bật”, “nức nở” giúp tăng sức thuyết phục.

- Tác giả còn sử dụng thủ pháp đối lập giữa cái nhỏ bé và thiên nhiên dữ dội, giữa sợ hãi và dũng cảm để làm nổi bật vẻ đẹp con người.

- Đặc biệt, hình ảnh “bông hoa nước” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.

- Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh và cách miêu tả thiên nhiên sống động góp phần tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm.

4. Đánh giá, mở rộng, liên hệ

- “Bông hoa nước” là một truyện ngắn giàu giá trị nhân văn, để lại nhiều xúc động trong lòng người đọc. Tác phẩm không chỉ ca ngợi lòng dũng cảm và tình yêu thương của cô bé Chuyên mà còn khẳng định vẻ đẹp tâm hồn con người trong những hoàn cảnh thử thách khắc nghiệt. Qua đó, tác phẩm gửi gắm thông điệp ý nghĩa: chính tình yêu thương và lòng dũng cảm sẽ giúp con người trưởng thành và trở nên đẹp đẽ hơn trong cuộc sống.

- Liên hệ

0,5

2.0

1.0

0,5

d. Đảm bảo chính tả, chuẩn ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

0,25

a. Đảm bảo cấu trúc của đoạn văn nghị luận, đủ dung lượng

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:

0,25

c. Triển khai vấn đề hợp lí: HS có thể triển khai theo nhiều cách trên cơ sở kết hợp lí lẽ và bằng chứng để tạo sự liên kết chặt chẽ, lô gic, thuyết phục. Có thể tham khảo hướng triển khai sau:

- Kính trọng, biết ơn thầy cô là thái độ lễ phép, tôn trọng, ghi nhớ công lao dạy dỗ của thầy cô và mong muốn đền đáp bằng hành động cụ thể. Đây là biểu hiện của truyền thống tốt đẹp “Tôn sư trọng đạo” của dân tộc ta từ bao đời nay.

- Trong thời đại ngày nay – thời đại số, học sinh không chỉ thể hiện trực tiếp mà còn qua môi trường mạng, học tập online,…

- Cách để thể hiện sự kính trọng và biết ơn thầy cô trong thời đại ngày nay:

 + Học sinh cần có thái độ lễ phép, ngoan ngoãn, biết lắng nghe và tôn trọng thầy cô trong từng giờ học.

+ Sự chăm chỉ, cố gắng học tập và rèn luyện cũng chính là cách thiết thực nhất để đáp lại công lao dạy dỗ.

+ Mỗi người nên biết quan tâm, chia sẻ với thầy cô khi thầy cô gặp khó khăn.

+ Trong thời đại công nghệ, học sinh còn có thể gửi lời tri ân qua những tin nhắn, bài viết chân thành, thể hiện tình cảm và ứng xử một cách văn minh, ý nghĩa. Không đăng tải những thông tin sai lệch hoặc tiêu cực về thầy cô trên các nền tảng mạng xã hội.

+ Điều quan trọng nhất vẫn là sự biết ơn xuất phát từ trái tim, không hình thức, không đối phó.

- Cần lên án một số biểu hiện thiếu sự trân trọng và kính trọng thầy cô: thái độ vô lễ, thiếu nghiêm túc trong giờ học, thậm chí còn nói xấu, xúc phạm thầy cô trên mạng xã hội … Những biểu hiện đó không chỉ làm tổn thương thầy cô mà còn làm mai một truyền thống tốt đẹp “tôn sư trọng đạo” của dân tộc.

1.0

d. Chính tả: Đảm bảo quy tắc về chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn

0,25

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề; cách diễn đạt mới mẻ, độc đáo.

0,25