Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, giải quyết vấn đề dân tộc:

Có truyền thống yêu nước, thương nòi kế tiếp đời này qua đời khác

Có tinh thần chịu đựng gian khổ, khó khăn, không sợ hy sinh, vất vả

Có tinh thần độc lập tự chủ, chịu thương, chịu khó làm ăn sinh sống

Có truyền thống đoàn kết gắn bó xây dựng quốc gia dân tộc thống nhất

Châu Phi và châu Mỹ Latinh

Nhiều quốc gia, khu vực và quốc tế

Châu Á và châu Âu, châu Mỹ

Các nước ASEAN và EU

Sự va chạm, mâu thuẫn lợi ích giữa các dân tộc trong quốc gia đa dân tộc và giữa các quốc gia dân tộc với nhau trong quan hệ quốc tế

Sự va chạm, đụng độ, mâu thuẫn trong quan hệ đời sống xã hội giữa các dân tộc trong một quốc gia đa dân tộc và giữa các quốc gia dân tộc với nhau trong quan hệ quốc tế

Sự khác biệt về phong tục, tập quán, quyền lợi của nhau giữa các dân tộc trong một quốc gia đa dân tộc và giữa các quốc gia dân tộc với nhau trên thế giới

Sự bất bình đẳng, phân biệt chủng tộc trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội giữa các dân tộc trong quốc gia đa dân tộc và giữa các quốc gia dân tộc với nhau trong quan hệ quốc tế

Các dân tộc chưa đồng thời đứng lên đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc

Dân số và trình độ phát triển kinh tế – xã hội giữa các dân tộc không đều nhau

Sự chống phá của chủ nghĩa đế quốc đối với các dân tộc trên toàn thế giới

Chủ nghĩa đế quốc thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” trên thế giới

Chính sách dân tộc, tôn giáo

Chính sách xóa đói, giảm nghèo

Chính sách đại đoàn kết dân tộc

Chính sách vận động quần chúng

Chính trị – xã hội, tâm lý và ý thức

Kinh tế – xã hội, ý thức và giáo lý

Kinh tế – xã hội, nhận thức và tâm lý

Chính trị – quân sự, tâm lý và nhận thức

Được thiết lập trên một lãnh thổ chung

Dựa trên nguồn gốc sinh ra từ lâu đời

Được xác định chung huyết thống

Dựa trên các sắc tộc cùng màu da