Đọc tư liệu sau đây:

Tư liệu. “ Cuộc khởi nghĩa Tây Sơn là cuộc nông dân khởi nghĩa duy nhất trong thời phong kiến Việt Nam đã đánh bại kẻ thù trong và ngoài nước (…). Phong trào đã lật đổ nền thống trị của các tập đoàn phong kiến phản động, kết thúc tình trạng phân chia đất nước kéo dài trên hai thế kỉ, đánh tan quân xâm lược Xiêm và Thanh, đặt cơ sở cho công cuộc khôi phục quốc gia thống nhất sau này”.(Phan Huy Lê, Tìm hiểu thêm về phong trào nông dân Tây Sơn, NXB Giáo dục, Hà Nội, 961, tr.37)

♦ Yêu cầu a) Trình bày tác động từ chính sách cai trị của thực dân phương Tây đến các thuộc địa ở Đông Nam Á.

► Tác động tiêu cực:

- Về kinh tế:

+ Hệ thống cơ sở hạ tầng nghèo nàn, lạc hậu.

+ Phần lớn các nước trong khu vực bị biến thành nơi cung cấp nguyên liệu và thị trường tiêu thụ hàng hóa của phương Tây.

- Về chính trị - xã hội: chính sách “chia để trị" của thực dân phương Tây là một trong những nguyên nhân dẫn tới xung đột sắc tộc, tôn giáo, vùng miền gay gắt ở các quốc gia Đông Nam Á...

- Về văn hóa:

+ Đại bộ phận dân cư vẫn trong tình trạng nghèo đói, lạc hậu.

+ Trình độ dân trí thấp; nhiều giá trị văn hóa truyền thống bị xói mòn…

► Tác động tích cực: chính sách cai trị của thực dân phương Tây đã tạo ra một số thay đổi ở khu vực Đông Nam Á như:

+ Gắn kết khu vực với thị trường thế giới; du nhập nền sản xuất công nghiệp, xây dựng một số cơ sở hạ tầng,…

+ Thúc đẩy phát triển một số yếu tố về văn hóa như chữ viết, tôn giáo, giáo dục....

♦ Yêu cầu b) Lấy 01 ví dụ về tác động từ chính sách cai trị của thực dân Pháp đến Việt Nam.

- Gợi ý: HS có thể lấy một trong số các ví dụ, như:

+ Về chính trị: Từ một quốc gia thống nhất, dưới sự thống trị của thực dân Pháp, Việt Nam bị chia thành 3 xứ với 3 chế độ khác nhau: Bắc Kì là xứ bảo hộ; Trung Kỳ là xứ nửa bảo hộ; Nam Kỳ là xứ thuộc địa. Tên nước Việt Nam bị xóa trên bản đồ chính trị thế giới.

+ Về văn hóa: đại bộ phận dân cư vẫn trong tình trạng nghèo đói, lạc hậu, trình độ dân trí thấp (hơn 90% dân số Việt Nam mù chữ); trong xã hội tồn tại phổ biến nhiều hủ tục, tệ nạn xã hội, như: cờ bạc, hút thuốc phiện,…

+ Về xã hội: Mâu thuẫn dân tộc giữa nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược bao trùm xã hội, làm bùng nổ nhiều cuộc đấu tranh yêu nước.

+ ….

♦ Yêu cầu a) Lý giải các nước Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược của thực dân phương Tây

- Sự phát triển của kinh tế tư bản chủ nghĩa đã đặt ra nhu cầu ngày càng lớn về: nguyên liệu, nhân công, thị trường tiêu thụ,…

- Đông Nam Á là khu vực có vị trí quan trọng cho giao thương trên biển, giàu hương liệu, nguyên liệu và nhân công,…

- Mặt khác, từ nửa sau thế kỉ XVI, chế độ phong kiến ở nhiều nước Đông Nam Á đã bắt đầu bộc lộ dấu hiệu khủng hoảng.

=> Đông Nam Á nhanh chóng trở thành đối tượng xâm lược của các nước phương Tây.

♦ Yêu cầu b) Cách ứng xử của các nước Đông Nam Á trước nguy cơ xâm lược của thực dân phương Tây và kết quả:

- Đứng trước nguy cơ xâm lược của các nước thực dân phương Tây, các nước Đông Nam Á có 2 lựa chọn để bảo vệ nền độc lập dân tộc, đó là: kháng chiến chống xâm lược hoặc tiến hành cải cách, canh tân đất nước,...

+ Phần lớn các nước Đông Nam Á đã lựa chọn biện pháp kháng chiến, ví dụ như: Việt Nam, In-đô-nê-xi-a,... Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, cuộc kháng chiến chống xâm lược ở những quốc gia này đã thất bại, đất nước rơi vào ách nô dịch của thực dân phương Tây.

+ Xiêm đã thực hiện cải cách, canh tân đất nước và thực hiện chính sách ngoại giao mềm dẻo, nên vừa bảo vệ được độc lập dân tộc một cách tương đối, vừa đưa đất nước phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa.