Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 11 năm 2025-2026 THPT Số 1 Ngô Gia Tự (Đắk Lắk) có đáp án

Đọc văn bản sau:

Dì Hảo đã đi lấy chồng, mang theo cho người ấy tất cả lòng yêu vẫn để cho tôi. Và người ấy đã nhận tấm lòng yêu ấy, nhận lấy mà chẳng làm gì cho đáng nhận.

Người ấy không yêu dì. Thật mà! Người ấy chẳng yêu dì Hảo đâu. Mà lại còn khinh dì là khác nữa. Hắn khinh dì là đứa con nuôi, còn hắn là con dòng cháu giống. Và tuy rằng nghèo xác, hắn nhất định không làm gì. Hắn lấy vợ để cho vợ nó nuôi. Dì Hảo cũng nghĩ đúng như thế ấy; dì làm mà nuôi hắn. Người vợ đảm đang ấy kiếm mỗi ngày được hai hào, dì ăn có năm xu. Còn một hào thì hắn dùng mà uống rượu. Và dì Hảo sung sướng lắm. Và gia đình vui vẻ lắm. Nhưng sự tai ác của ông trời bắt dì đẻ một đứa con.

Đứa con chết, mà dì thì tê liệt. Mỗi ngày ngồi là một ngày không có hai hào. Người chồng muốn đó là cái lỗi của người vợ vô phúc ấy.

Nhưng mới đầu hắn chỉ nghĩ thế thôi. Là vì nhờ ít tiền dành dụm. người ta vẫn có thể đủ cả cơm lẫn rượu. Nhưng rồi rượu phải bớt đi. Đến cả cơm cũng thế. Đến lúc ấy thì hắn không nhịn được nữa. Hắn chửi bâng quơ. Hắn chửi những nhà giàu, hắn chửi số kiếp hắn, và sau cùng thì chửi vợ. Ô! Hắn chửi nhiều lắm lắm, một bữa đói rượu rồi tình cờ có một bữa rượu say.

Dì Hảo chẳng nói năng gì. Dì nghiến chặt răng để cho khỏi khóc nhưng mà dì cứ khóc. Chao ôi! Dì Hảo khóc. Dì khóc nức nở, khóc nấc lên, khóc như người ta thổ. Dì thổ ra nước mắt. Nhưng đã vội phí nước mắt làm gì nhiều đến thế. Vì dì còn phải khóc hơn thế nhiều, khi hắn chán chửi, bỏ nhà mà đi, bỏ đi bơ vơ, đau ốm, để tìm cơm rượu. Trách làm gì hắn, cái con người bắt buộc phải tàn nhẫn ấy? Hắn phải ăn, phải uống, phải vui thú, đó là đời của hắn. Dì Hảo què liệt không còn những cái ấy để mà cho. Không, dì có trách chi con người tàn nhẫn ấy. Cũng như dì đã không trách bà tôi đã làm ngơ không cấp đỡ cho dì. Bà tôi có còn giàu như trước nữa đâu? Người đã già, đã ốm yếu, và khổ cực thay! Đã nghèo như lúc còn hăm hai. Cái cơ nghiệp người gây dựng thầy tôi buôn bán thua lỗ, chúng tôi học hành tổn phí nhiều, đã tan tác đi theo gió bốn phương. Người chỉ có thể đem đến cho dì Hảo mỗi ngày một xu quà, và rất nhiều nước mắt. Và rất nhiều lời than thở.

(Trích Dì Hảo, Tuyển tập I, Nam Cao, NXB Văn học, 1999, tr. 61, 62)

*Chú thích:

– Nam Cao (1917– 1951), được xem là một trong những cây bút xuất sắc của văn học hiện thực Việt Nam (1930-1945), bằng việc tập trung phản ánh đời sống cùng khổ của nông dân, người lao động và trí thức nghèo; những tác phẩm tiêu biểu như Chí Phèo, Lão Hạc, Một bữa no, Dì Hảo... đã làm nổi bật bi kịch con người trong xã hội phong kiến và thực dân; Ông không chỉ miêu tả hoàn cảnh xã hội mà còn đi sâu phân tích đời sống nội tâm, nhân phẩm, nỗi khổ và phẩm chất đạo đức của các nhân vật thấp cổ bé họng, góp phần làm giàu chiều sâu nhân đạo cho Chủ nghĩa hiện thực Việt Nam.

– Nam Cao đi sâu khai thác nội tâm nhân vật, nhất là những nhân vật cùng khổ; thường sử dụng độc thoại nội tâm, tường thuật nửa trực tiếp để lộ suy nghĩ, cảm xúc; Ngôn ngữ giàu cảm xúc, chi tiết hiện thực sắc nét; vừa có giọng điệu trân trọng, vừa có nét châm biếm, mỉa mai xã hội.

– Truyện ngắn Dì Hảo của Nam Cao sáng tác khoảng 1941 và in trong tuyển tập truyện ngắn Nam Cao, NXB Văn học, 2017.