I. ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

“Phạm Tử Hư quê ở Cẩm Giàng (1), là một người tuấn sảng hào mại (2) không ưa kiềm thúc (3). Theo học nhà xử si (4) Dương Trạm; Trạm thường răn Tử Hư về cái tính hay kiêu căng. Từ đấy chàng cố sức sửa đổi, trở nên người có đức tính tốt.

Khi Dương Trạm chết, các học trò đều tản đi cả, duy Tử Hư làm lều ở mả để chầu chực, sau ba năm rồi mới trở về. Năm 40 tuổi, Tử Hư đi thi vẫn chưa đỗ, đời Trần, sang du học ở kinh, ngự ở trong một nhà dân bên bờ hồ Tây.

Một buôi sáng, ở nhà trọ đi ra, trong áng sương mù thấy có một đám những tán vàng kiệu ngọc bay lên trên không; kế lại có một cỗ xe nạm hạt châu, kẻ theo hầu cũng rất chững chạc. Tử Hư khẽ dòm trộm xem thì người ngồi trong xe, chính thầy học mình là Dương Trạm. Chàng toan đến gần sụp lạy nhưng Trạm xua tay nói:

- Giữa đường không phải chỗ nói chuyện, tối mai nên đến đền Trấn Vũ cửa Bắc, thầy trò ta sẽ hàn huyên một hôm. Tử Hư bèn sắm rượu và thức nhắm, đúng hẹn mà đến. Thầy trò gặp nhau vui vẻ lắm, chàng nhân hỏi rằng:

- Thầy mới từ trần chưa bao lâu, thoắt đã trở nên hiển hách khác hẳn ngày trước, xin thầy cho biết rõ duyên do để con được vui mừng.

Dương Trạm nói:

- Ta thuở sống không có một điều thiện nào đáng khen, chỉ có hay giữ điều tín thực đối với thầy bạn, quý trọng những tờ giấy có chữ, hễ thấy rơi vãi liền nhặt mà đốt đi. Đức Đế quân đây ngài khen là có bụng tốt tâu xin cho làm chức trực lại ở cửa Tử đồng (5). Hôm qua ta hầu lính giá ngài lên chầu Thiên cung, tình cờ lại gặp nhà ngươi, đó cũng là vì thầy trò mình có cái mối duyên.

Tử Hư nói:

- Thầy được lĩnh chức trọng quyền cao như vậy, chẳng hay sự sống chết thọ yểu của con, thầy có được rõ không?

- Việc đó không phải thuộc về chức vụ của ta.

- Vậy thế thầy giữ về việc gì?

- Ta trông coi về việc văn chương thi cử, khoa danh cao thấp của những học trò trong thiên hạ...”.

(Trích Chuyện Phạm Tử Hư lên chơi Thiên Tào, Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ)

(1) Cẩm Giàng: nay vẫn là huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương.

(2) Hào mại: hào phóng, rộng rãi, phóng túng.

(3) Kiềm thúc: bị trói buộc.

(4) Xứ sĩ: Người tài giỏi trong chế độ phong kiến ở ẩn một nơi, không chịu ra làm quan.

(5) Tử đồng: vốn là tên một huyện ở Trung Quốc, nơi thờ Đế quân Văn Xương, trông coi về văn học, thường có tục cầu tiên giáng bút, ở đây tác giả chỉ dùng với nghĩa là nơi ở của Đế quân.

*Thực hiện các yêu cầu:

(0.5 điểm). Xác định lời người kể chuyện và lời của nhân vật trong đoạn trích sau: "Giữa đường không phải chỗ nói chuyện, tối mai nên đến đền Trấn Vũ cửa Bắc, thầy trò ta sẽ hàn huyên một hôm. Tử Hư bèn sắm rượu và thức nhắm, đúng hẹn mà đến. Thầy trò gặp nhau vui vẻ lắm, chàng nhân hỏi rằng...".

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài

Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài nghị luận xã hội: Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: những giải pháp để giảm thiểu rác thải ở khu vực dân cư.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng, bảo đảm các yêu cầu sau:

1. Mở bài

- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Tình trạng ô nhiễm rác thải hiện nay và hành động của con người trước tình trạng này.

- Ý kiến nhận định: là vấn đề toàn xã hội, nghiêm trọng, thu hút sự quan tâm của con người, cần có biện pháp giải quyết hữu hiệu, ảnh hưởng rộng khắp...

2. Thân bài

a. Luận điểm 1: Hiện tượng ô nhiễm rác thải:

- Giải thích rác thải

- Rác thải sinh hoạt (túi nilon, đồ nhựa, thức ăn thừa, vỏ lon, hộp xốp...) ngày càng nhiều.

- Một số người dân còn xả rác bừa bãi, đổ rác không đúng nơi quy định.

- Công tác thu gom, phân loại rác chưa được chú trọng ở nhiều nơi.

→ Hậu quả: môi trường ô nhiễm, mùi hôi thối, tắc cống rãnh, ảnh hưởng đến sức khỏe và mỹ quan đô thị.

b. Luận điểm 2: Nguyên nhân

- Ý thức của người dân về bảo vệ môi trường còn hạn chế.

- Thiếu thùng rác, khu xử lý rác hợp lý.

- Cơ quan chức năng chưa quản lý và tuyên truyền thường xuyên.

- Thói quen sử dụng đồ nhựa, túi nilon một lần vẫn phổ biến.

c. Luận điểm 3: Ảnh hưởng tiêu cực của việc xả rác đối với đời sống con người

- Gây ô nhiễm môi trường sống: không khí có mùi hôi, nguồn nước bị bẩn, cống rãnh tắc nghẽn.

- Ảnh hưởng đến sức khỏe: rác thải là nơi sinh sôi của ruồi muỗi, chuột, gây các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, tiêu chảy, viêm da...

- Làm mất mỹ quan đô thị, nông thôn: đường phố, khu dân cư trở nên nhếch nhác, kém sạch đẹp.

- Ảnh hưởng đến đời sống tinh thần: môi trường bẩn khiến con người cảm thấy khó chịu, mệt mỏi, giảm chất lượng cuộc sống.

- Tác động lâu dài đến hệ sinh thái: rác nhựa và nilon gây hại cho đất, sông ngòi và sinh vật.

d. Luận điểm 4: Hành động cần thiết của các bạn trẻ để giảm thiểu tình trạng xả rác.

- Nâng cao ý thức người dân: Tuyên truyền, giáo dục về tác hại của rác thải và lợi ích của môi trường sạch. Vận động người dân đổ rác đúng nơi, đúng giờ, đúng quy định.

Phân loại rác tại nguồn: Tách rác hữu cơ, rác tái chế, và rác khó phân hủy.

Giảm sử dụng đồ nhựa, túi nilon: Khuyến khích dùng túi vải, chai thủy tinh, sản phẩm thân thiện với môi trường.

Tăng cường công tác thu gom và xử lý rác: Chính quyền địa phương cần tổ chức hệ thống thu gom hiệu quả.

Khuyến khích tái chế, tái sử dụng: Tận dụng rác hữu cơ làm phân bón, tái chế rác nhựa, giấy, kim loại.

Phát động phong trào "Khu dân cư xanh - sạch - đẹp": Tổ chức ngày dọn vệ sinh trồng cây, thi đua giữ gìn môi trường.

3. Kết bài:

- Khẳng định vấn đề: Khẳng định lại ý nghĩa của việc giảm thiểu rác thải: giúp bảo vệ sức khỏe, môi trường và xây dựng đời sống văn minh.

- Liên hệ bản thân: Mỗi người cần hành động từ những việc nhỏ – không xả rác, phân loại rác, tham gia dọn vệ sinh – để góp phần xây dựng khu dân cư xanh – sạch – đẹp.

e. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp, liên kết câu

g. Sáng tạo

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, kiểu đoạn, dung lượng của đoạn văn: Xác định đúng yêu cầu về hình thức của đoạn văn, kiểu đoạn diễn dịch và dung lượng (khoảng 5 - 7 câu) của đoạn văn.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Nêu hiệu quả nghệ thuật của chi tiết kì ảo được sử dụng trong đoạn trích: “Một buổi sáng, ở nhà trọ đi ra, trong áng sương mù thấy có một đám những tán vàng kiệu ngọc bay lên trên không; kế lại có một cỗ xe nạm hạt châu, kẻ theo hầu cũng rất chững chạc. Tử Hư khẽ dòm trộm xem thì người ngồi trong xe, chính thầy học mình là Dương Trạm.”

c. Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận.

Sau đây là một số ý về hiệu quả nghệ thuật của chi tiết kì ảo được sử dụng trong đoạn trích:

+ Giúp câu chuyện sinh động, hấp dẫn hơn, tạo hứng thú cho người đọc.

+ Khẳng định sự bất tử của nhân vật Dương Trạm và ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của nhân vật.

+ Thể hiện đặc trưng của thể loại truyện truyền kì.

+ Thể hiện trí tưởng tượng phong phú và sự sáng tạo của nhà văn.

d. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp, liên kết các câu trong đoạn văn

e. Sáng tạo