PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc bài thơ:

Những ngôi sao hình quang gánh

Tặng những người bán hàng rong ở Hà Nội

 

Họ gánh về cho tôi mùa ổi mùa xoài mùa mận

Mùa sen mùa cốm trên vai

Cả nắng ban mai cả hoàng hôn tím

Ngày đi rưng rưng đôi dép lê

 

Tôi mua được mùa ổi, mùa sen bằng đồng bạc lẻ

Những đồng bạc lặng lẽ

Thấm đẫm sương đêm, thấm đẫm mồ hôi

 

Sau lưng họ đồng làng mồ côi hun hút gió

Vòng tay ngỏ

Lời ru con căng sữa

 

Họ gánh về cổng tôi bao mùa trinh nguyên, những mùa tôi sẽ quên nếu thiếu họ

Hương nhãn Hưng Yên vừa vào mùa, sen Tây Hồ vừa nở, cốm Làng Vòng vừa trăn trở những hạt xanh

 

Họ gánh tặng tôi ngọn gió mát lành đồng quê

Nơi mẹ, và con và chồng họ đứng chờ

Nơi cơn mơ

Vùng vằng khát

 

Tôi văng vẳng nghe họ hát

“Khó thời đòn gánh đè vai

Lần hồi nuôi mẹ mặc ai chê cười"*

 

Những ngôi sao của tôi

Gánh trên vai mình hẩm hiu số phận

Vô danh giữa đời thường

Đặt vào mắt tôi bao tia nhìn mang hình dấu hỏi

(Tập thơ Tổ quốc gọi tên mình, Nguyễn Phan Quế Mai, NXB Phụ nữ, tháng 9/2015, trang 38-39)

Chú thích:

– Nguyễn Phan Quế Mai (sinh năm 1973) là một nữ nhà văn, nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam đương đại. Cô sáng tác bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt. Cô có nhiều bài thơ được phổ nhạc trong đó bài thơ Tổ quốc gọi tên được phổ nhạc thành bài hát nổi tiếng Tổ quốc gọi tên mình. Xuyên suốt các tập thơ của cô là một tình yêu tha thiết đối với con người, sự sống, quê hương, xứ sở, và đặc biệt, là lòng trắc ẩn trước những số phận của những con người nhỏ bé, câm lặng, dễ bị gạt ra bên lề xã hội, không phân biệt màu da, quốc tịch.

Thực hiện các yêu cầu sau:

(0.5 điểm). Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

– Câu mở đoạn: Giới thiệu khái quát vấn đề (tình cảm của nhân vật trữ tình “tôi”).

– Thân đoạn: Triển khai các biểu hiện cụ thể của tình cảm đó (cảm thông, yêu thương, trân trọng, lo lắng…); bình luận.

– Kết đoạn: Khẳng định, đánh giá ý nghĩa và giá trị của tình cảm ấy.

– Đoạn văn tham khảo:

Nhân vật trữ tình “tôi” (cũng chính là tác giả) thể hiện tình cảm sâu sắc và biết ơn đối với "Họ" trong bài thơ. "Họ" chính là những người dân lao động, những người bán hàng rong ở Hà Nội, những người góp phần làm nên cuộc sống và nét đẹp văn hóa của quê hương. Tác giả thể hiện niềm cảm thông, xót xa với hoàn cảnh, công việc; là tình yêu thương, ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn; là niềm trân trọng, biết ơn công sức, thành quả lao động; là những băn khoăn, lo lắng cho tương lai, cuộc sống của những người bán hàng rong. Đây là những tình cảm đáng quý, đáng trân trọng, vì đó là tình cảm thiêng liêng, chân thành, sâu sắc, có ý nghĩa tích cực, góp phần lan tỏa những giá trị cao đẹp tới cộng đồng, xã hội. Tác giả nhận thức được sức mạnh của cộng đồng, của những người dân lao động. Nhà thơ không chỉ nhìn nhận "họ" như những người mang lại những mùa vụ và sản phẩm, mà còn thấy được những giá trị tinh thần đẹp đẽ mà họ đã góp phần lưu giữ và lan tỏa.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp chặt chẽ lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Giới thiệu được vấn đề nghị luận.

* Triển khai vấn đề nghị luận:

1. Giải thích và bày tỏ quan điểm

– Thấu hiểu là khả năng nhận biết và nhận thức một cách sâu sắc về cảm xúc của chính mình và của người khác. Người có khả năng thấu hiểu sẽ biết đồng cảm, tôn trọng và yêu thương chính mình và những người xung quanh. Thấu hiểu là kỹ năng vô cùng quan trọng mà ai cũng cần có trong cuộc sống.

– Thấu hiểu chính mình: giúp cho con người tìm thấy bản ngã thật của mình, hiểu những thế mạnh, những khát vọng và cả những điểm yếu, hạn chế,… của bản thân.

2. Bàn luận

– Vì sao cần thấu hiểu chính mình?

+ Thực tế: con người có thói quen dựa dẫm, ỷ lại, lệ thuộc vào người khác và hay tự ti, mặc cảm; thời đại bùng nổ thông tin, phức tạp đầy biến động, con người cần hiểu bản thân để không đánh mất chính mình.

+ Thấu hiểu bản thân giúp người trẻ tìm thấy con người bản thể, sống sâu, có động lực, niềm vui, làm nên điều khác biệt, đóng góp cho sự phát triển của xã hội bằng chính thế mạnh riêng có của tuổi trẻ.

– Làm thế nào để thấu hiểu bản thân?

+ Soi chiếu qua việc thấu hiểu người khác.

+ Trải nghiệm, dấn thân, sống có bản lĩnh trách nhiệm,…

– Mở rộng: Thấu hiểu bản thân nhưng không tôn thờ chủ nghĩa cá nhân, không sống ích kỉ; cần luôn làm mới bản thân bằng cống hiến tận hiến. Biết chia sẻ con người mình để người khác thấu hiểu, trân trọng người trẻ.

3. Rút ra bài học nhận thức và hành động