I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

KHÁT VỌNG

Ngày còn bé ta mơ trăng tháng Tám

Giữa đêm rằm, bày cỗ, vui chơi

Cùng bạn nhỏ rước đèn múa hát

Trống ếch lùng tùng náo nức trăng vui

 

Khi lớn khôn ước mơ càng cháy bỏng

Vai kề vai nghe rộn tiếng tim yêu

Trải tâm tư dưới trời trăng sáng

Cuộc đời ơi, đẹp biết bao nhiêu!

 

Chỉ thế thôi ư? Ta còn mơ ước

Thành nhà thơ ca ngợi cuộc đời

Những vần thơ cùng du hành vũ trụ

Sưởi ấm vừng trăng lạnh niềm vui

 

Đâu chỉ lên trăng, thơ ta còn bay khắp

Theo những con tàu cập bến các vì sao

Như lòng ta chẳng bao giờ nguôi khát vọng

Biết bay rồi, ta lại muốn bay cao.

(Xuân Quỳnh, in trong Không bao giờ là cuối, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2022)

 

*  Chú thích:

– Xuân Quỳnh (1942–1988) là một trong những thi sĩ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ trẻ thời kì chống Mĩ. Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên, tươi tắn, vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúc bình dị đời thường.

– Đêm rằm: đêm 15 âm lịch hằng tháng, khi mặt trăng tròn và sáng nhất.

– Cỗ: tất cả những món ăn bày thành mâm để cúng lễ và ăn uống, theo tục lệ.

– Trống ếch: trống có tang bằng đồng và dây đeo vào cổ, thiếu nhi thường dùng trong ngày hội.

Thực hiện các yêu cầu:

Xác định thể thơ của bài thơ.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:

* Mở bài:

– Giới thiệu được vấn đề nghị luận.

* Thân bài:

a. Giải thích

– Tuổi trẻ là giai đoạn giàu năng lượng, sáng tạo, phù hợp để học hỏi và phát triển bản thân.

– Đổi mới bản thân là quá trình con người chủ động thay đổi tư duy, kiến thức, kĩ năng, cách sống để hoàn thiện và thích nghi với yêu cầu mới của cuộc sống.

– Những giá trị tốt đẹp là tri thức, nhân cách, năng lực, lí tưởng sống, sự cống hiến và hạnh phúc chân chính.

⇒ Tuổi trẻ luôn học hỏi, rèn luyện, sáng tạo để phát triển bản thân và đóng góp cho cộng đồng, xã hội.

b. Phân tích, chứng minh

– Vì sao tuổi trẻ cần không ngừng đổi mới bản thân?

+ Xã hội hiện đại phát triển nhanh chóng, đặc biệt trong thời đại công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI).

+ Nếu không đổi mới, con người dễ tụt hậu, mất cơ hội phát triển.

– Các biểu hiện của người trẻ biết đổi mới bản thân:

+ Chủ động học tập, cập nhật tri thức mới.

+ Dám thay đổi tư duy cũ, vượt khỏi vùng an toàn.

+ Rèn luyện kĩ năng mềm, ngoại ngữ, công nghệ.

+ Có tinh thần sáng tạo, dám nghĩ dám làm.

+ Biết hoàn thiện bản thân sau thất bại.

– Phân tích, chứng minh được ý nghĩa của vấn đề nghị luận:

+ Đổi mới bản thân giúp người trẻ hoàn thiện năng lực và phẩm chất của chính mình: biết học hỏi điều mới; biết sửa đổi hạn chế, vượt qua điểm yếu; từng bước trưởng thành và bản lĩnh hơn.

+ Giúp tuổi trẻ thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại.

+ Tinh thần đổi mới còn tạo nên động lực sáng tạo: dám nghĩ khác, làm khác; dám vượt qua giới hạn của bản thân để chinh phục mục tiêu lớn hơn.

+ Việc đổi mới bản thân của mỗi cá nhân còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước: một thế hệ trẻ năng động, sáng tạo sẽ tạo nên nguồn nhân lực chất lượng cao; góp phần xây dựng đất nước hiện đại, văn minh và hội nhập.

c. Mở rộng vấn đề và rút ra bài học

– Phê phán: Một bộ phận người trẻ sống thụ động, an phận, ngại thay đổi; lười học hỏi, dễ hài lòng với thực tại; có tư tưởng sợ thất bại; sống thiếu mục tiêu, dễ buông xuôi trước khó khăn.

– Mở rộng, nâng cao vấn đề nghị luận:

+ Đổi mới bản thân không có nghĩa là chạy theo mọi xu hướng một cách mù quáng.

+ Người trẻ cần: biết chọn lọc điều tích cực để phát triển bản thân; giữ gìn những giá trị đạo đức, văn hoá tốt đẹp; đổi mới nhưng không đánh mất bản sắc và trách nhiệm với cộng đồng.

– Rút ra bài học:

+ Mỗi người trẻ cần xác định mục tiêu sống đúng đắn.

+ Chủ động học tập, không ngừng rèn luyện; nâng cao năng lực số, ngoại ngữ, tư duy sáng tạo…

+ Chủ động thích nghi với sự phát triển của xã hội, sẵn sàng thích ứng với yêu cầu của công dân thời đại mới.

+ Biến khát vọng vươn lên thành hành động cụ thể mỗi ngày.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: