II. VIẾT (6,0 điểm)

(2,0 điểm).

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) bàn về cách thức để luôn làm mới mình của tuổi trẻ.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:

* Mở bài:

– Dẫn dắt, giới thiệu tên tác phẩm, tác giả.

– Nêu vấn đề nghị luận: phân tích, đánh giá nội dung, nghệ thuật của bài thơ Dấu làng.

* Thân bài:

a. Khái quát cảm hứng và hình tượng trung tâm

– Nhan đề “Dấu làng”: dấu tích, dấu vết của không gian cội nguồn, nơi kết tinh lịch sử, văn hoá, ký ức và tính cách con người Việt.

– “Dấu làng” là hình tượng xuyên suốt, mang tính biểu tượng: Không chỉ là dấu vết vật chất mà là dấu ấn văn hoá – tinh thần – bản sắc quê hương in sâu trong con người.

– Cảm hứng chủ đạo: tự hào, gắn bó, tri ân cội nguồn làng quê.

– Bài thơ gồm 4 khổ, triển khai hình tượng “dấu làng” được triển khai theo trình tự từ cụ thể đến khái quát, từ vật chất đến tinh thần. Mỗi khổ thơ là một bình diện khác nhau của “dấu làng” vừa có tính độc lập tương đối, vừa liên kết thống nhất trong một mạch cảm xúc xuyên suốt.

b. “Dấu làng” trong bài thơ

– Dấu làng dưới gót chân cha:

+ Hình ảnh “nứt nẻ như ruộng đồng tháng hạn”, “đỏ quạch màu phèn chua”: Gợi lên sự nhọc nhằn, lam lũ của người cha và sự khắc nghiệt của vùng đất quê hương.

+ “Vết chân quanh co/ thăng trầm như bản đồ làng nước”: Cuộc đời con người gắn liền với vận mệnh của làng. Dù đi đâu, dấu ấn ấy vẫn là “la bàn” để người con không bao giờ lạc lối (“chẳng ai mất dấu”).

– Dấu làng trên những đường cày:

+ Hình ảnh đường cày “rộng rãi và thẳng thớm” tượng trưng cho sự ngay thẳng, kiên cường và truyền thống lao động.

+ Phép so sánh “tôi như hạt giống”: Sự tiếp nối thế hệ. Nhờ nguồn nhựa sống từ đất mẹ, người con có sức mạnh để “ngẩng đầu” trước mọi bão giông cuộc đời.

– Dấu làng trong giọng nói (thổ ngữ):

+ Tiếng quê là căn cước nhận diện: “cất giọng ở đâu là thấy quê ở đó”.

+ Cách giải thích hóm hỉnh, chân quê: Không phải tại ăn sắn ăn khoai, mà là do cái hồn cốt của làng đã thấm vào máu thịt, hơi thở.

– Dấu làng trong không gian và ký ức: Hình ảnh khói rạ, con muồm muỗm, đàn bò, đồi núi... vẽ nên một bức tranh làng quê thanh bình, tĩnh lặng và đầy chất thơ.

c. Đánh giá nghệ thuật

– Hình tượng “dấu làng” mang tính biểu tượng xuyên suốt, sáng tạo.

– Ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi, đậm chất dân dã.

– Biện pháp tu từ đa dạng: so sánh, hoán dụ, liệt kê.

– Giọng thơ trầm lắng, tha thiết, giàu cảm xúc.

d. Đánh giá tư tưởng – ý nghĩa

– Bài thơ khơi gợi ý thức giữ gìn cội nguồn, bản sắc văn hoá làng quê.

– Gợi suy ngẫm cho người trẻ: dù đi xa đến đâu cũng không quên "dấu làng" trong mình.