I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích:

THỜI ĐẠI CỦA TỐC ĐỘ LỚN

(1) Chúng ta sống vào thời căng sức nhất

Hơn mọi thời, sáu chục vạn năm qua!

(2) Hãy giả định: lịch sử loài người dài 60 cây số

Thì 58 cây số đầu, là đất bãi, rừng hoang,

Cây số thứ 59 mới biết tạo những chiếc rìu bằng đá

Cách ta 200 mét, mới có đế chế huy hoàng La Mã.

100 mét – bắt đầu những thành trì Trung cổ nhọn lô nhô.

50 mét – mới thấy Lêôna đơ Vanhxi ngồi vẽ bức tranh La Giốccông nổi tiếng.

Và 10 mét – hãy còn sợi bấc thắp trên đĩa dầu leo lét

Chỉ tới 5 mét cuối cùng, ánh điện mới bừng lên!

(3) Trong 5 mét ấy thôi, loài người đã tạo ra xe hơi, máy bay, ra–đi–ô và vô tuyến truyền hình,

Đã làm nổ hạt nhân, đã bay lên vũ trụ,

Đã chế thử chất sống nguyên sinh, và bộ óc phi thường điện tử.

Tuổi trẻ chúng ta, chính ở giữa thời này!

(4) Chớ nên kêu ca chút gì về tuổi trẻ chẳng bình yên.

Về thế giới vùn vụt tăng tốc độ.

Chỉ đáng tiếc: cuộc đời mình quá nhỏ

Để hiểu đến tận cùng bao bí ẩn hôm nay...

(5) Ta là bạn của mùa xuân, của khát vọng mê say,

Tốc độ lớn đừng khiến ta chóng mặt.

Chỉ nên nghĩ:

Nếu những chuyện thần kì phải làm, chưa có thật

Thì tuổi trẻ dành cho ta –

Để đoạt lấy những thần kì!

(Trích Thơ Bằng Việt, NXB Văn học, 2003, tr.239 – 241)

*  Chú thích:

– Bằng Việt tên thật là Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941, quê quán Hà Nội, từng theo học ngành luật nhưng sau chuyển sang sáng tác thơ.

– Lịch sử loài người dài 60 cây số: Để dễ hình dung, ta chuyển thời gian ra độ dài cơ học: cứ 1 mét ở đây tương đương với 10 năm trong lịch sử loài người. (Chú thích của tác giả)

Thực hiện các yêu cầu:

Xác định 01 dấu hiệu hình thức để nhận biết thể thơ tự do của văn bản.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:

* Mở bài:

– Dẫn dắt, giới thiệu bài thơ Thời đại của tốc độ lớn.

– Nêu vấn đề nghị luận: Trong thời đại hôm nay, tuổi trẻ có khả năng và trách nhiệm “viết” nên những chuyện thần kì cho bản thân, cho cộng đồng, cho đất nước.

* Thân bài:

a. Giải thích

– “Tuổi trẻ”: quãng đời đẹp nhất, giàu sức sống, khát vọng, dám nghĩ dám làm.

– “Viết nên những chuyện thần kì”: Từ “viết” mang ý nghĩa ẩn dụ cho hành động kiến tạo, sáng tạo. “Chuyện thần kì” là những thành tựu rực rỡ, những bước đột phá phi thường, vượt qua giới hạn thông thường hoặc những đóng góp to lớn cho cộng đồng, xã hội.

⇒ Trong bối cảnh thế giới biến đổi không ngừng, tuổi trẻ mang trong mình sứ mệnh và khả năng tạo ra những bứt phá vĩ đại, làm thay đổi diện mạo của cá nhân, quốc gia và nhân loại.

b. Bàn luận, phân tích

– Tuổi trẻ có lợi thế tuyệt đối để làm chủ “tốc độ lớn”. Họ là thế hệ mang tư duy mở, dễ dàng tiếp thu cái mới, làm chủ công nghệ và năng lực số. Họ không bị trói buộc bởi những lối mòn cũ kĩ, dám nghĩ, dám làm và dám bứt phá.

– Để tạo ra “điều thần kì”, con người phải dám bước ra khỏi vùng an toàn. Tuổi trẻ có sức khỏe, có nhiệt huyết và có quỹ thời gian để thử sai và làm lại. Những vấp ngã vỡ lòng chính là chất liệu để họ kiến tạo nên thành công phi thường.

– Tạo ra “chuyện thần kì” trên mọi lĩnh vực:

+ Trong khoa học – công nghệ: Những người trẻ khởi nghiệp, sáng tạo ra các ứng dụng vươn tầm quốc tế, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào đời sống, giáo dục, y tế...

+ Trong thể thao, nghệ thuật: Những kỉ lục thế giới bị xô đổ, những vinh quang mang tên Việt Nam được xướng lên ở các đấu trường quốc tế.

+ Trong các hoạt động vì cộng đồng: Những dự án bảo vệ môi trường, những chuyến xe lăn xả vào tâm dịch, tâm bão để cứu trợ đồng bào.

(HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp)

c. Mở rộng vấn đề và bài học nhận thức

– Phản đề: cần phê phán một bộ phận giới trẻ bị cuốn vào "tốc độ lớn" một cách tiêu cực: sống gấp, sống ảo, chạy theo trào lưu nông cạn, đánh mất phương hướng hoặc lười biếng, ỷ lại, sợ hãi áp lực.

– Bài học nhận thức: nhận thức rõ ràng cơ hội và thách thức của “thời đại tốc độ lớn”, nhận thức được ngòi bút để viết nên trang sử đời mình đang nằm trong tay chính mình.

+ Không ngừng học tập, trau dồi tri thức, kĩ năng mềm và năng lực ngoại ngữ, công nghệ.

+ Nuôi dưỡng một trái tim ấm áp, một khát vọng cống hiến lớn lao để không bị “máy móc hoá” trong thời đại số.

* Kết bài: