I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc truyện ngắn sau:

VẾT THƯƠNG

[Lược phần đầu: Tôi nhớ mãi bản sơ yếu lý lịch Phúc viết năm mười hai tuổi, nơi sinh ghi: “dưới gốc bàng”. Câu chữ hồn nhiên ấy khiến tôi nhớ buổi sớm năm nào, khi tôi và má nuôi nhặt thấy em nằm tím tái trong bọc vải đẫm sương, một bên mắt bị chuột gặm nham nhở. Má run rẩy ôm em, cái sinh linh bé bỏng giữa khu vườn chôn đầy những tiểu sành. Tôi lặng lẽ dọn cỏ, nghĩ em khó sống nổi, vậy mà kỳ diệu thay, em vẫn sống dù chỉ còn một mắt. Lần đầu tiên má tin có phép màu trên đời.]

Vẫn những buổi chiều hiu hắt trong khu vườn đầy khói, nhưng từ khi có Phúc, tiếng cười giòn tan của em khiến khói thôi than khóc. Tôi nhìn Phúc lớn để biết mình đã lớn, nhưng em khác tôi. Phúc không bận lòng vì quá khứ bị bỏ rơi, chẳng để ý đến hốc mắt trống trên gương mặt, chỉ hồn nhiên ngạc nhiên về sự sống của mình. Còn tôi thì buồn bã, day dứt, luôn chờ đợi điều gì đó mơ hồ. Gặp người lạ trong vườn, tôi lại hy vọng rồi thất vọng vì chẳng ai tìm mình. Có lần bắt gặp người phụ nữ khóc bên ngọn khói nhỏ, tôi bửa củi điên dại, ước được hoá khói. Nghe tiếng Phúc nói với má: “Anh Hai đang khóc...”, tôi chỉ thấy lòng quặn thắt khi em khẽ hỏi: “Có má thương mình không đủ sao anh Hai?”.

Với Phúc sống là đủ, có người nuôi cưu mang là đủ, có một con mắt nhìn đời cũng đủ. Đi đường, thấy bất cứ đám tang nào, em cũng bỏ dép ghé vào, thắp mấy cây nhang, lạy ba lạy. Thấy tôi ra vẻ ngạc nhiên, em thầm thì: “Biết đâu họ là cha má mình...”.

Em có thể điềm nhiên chơi dưới gốc cây bàng năm cũ, vừa ngó nghiêng vừa nói: “Để em kiếm con chuột hỏi nó coi tha con mắt em đâu?”. Rồi thấy tôi ngồi đằng xa, mướt mồ hôi, mặt cắm xuống đất, em rón rén lại, chìa trái bàng khô ra:

– Anh Hai, coi con mắt em rớt ở đây nè, chà, nó cũ mèm rồi.

Con mắt còn lại lấp loáng ánh cười.

Đó là lần đầu tiên tôi nghĩ ước gì mắt Phúc có cả đôi. Nó sẽ làm cho khuôn mặt em xinh đẹp hơn, cho cái cảm giác chông chênh ở em không còn nữa. Và quan trọng, ở Phúc không còn dấu tích bị bỏ rơi. Của em và của tôi.

Ý nghĩ ấy ngày càng vây lấy tôi như con rắn đói điên cuồng quấn mồi. Tôi thôi học theo má nuôi làm công việc quét dọn trong bệnh viện. Đồng lương ít ỏi, tôi bỏ bệnh viện đi làm thợ hồ. Nhiều bữa gạch cắt tay đổ máu, thấy em chắc lưỡi hít hà, tôi cười:

– Đứt chút đỉnh nhằm nhò gì. Miễn là có tiền làm mắt giả cho em...

Phúc cúi đầu, đang thoăn thoắt quấn vải bó tay tôi bỗng chậm rãi, đắn đo. Tôi lại bỏ việc ở công trường, bởi quần quật bốn tháng trời cũng chưa đủ chi phí cho ca phẫu thuật. Người quen giới thiệu một chỗ bưng bê ở nhà hàng thị xã. Bà chủ tốt bụng hay biểu vào phòng, nhờ đấm bóp, cho thêm tiền. Bắt gặp cái ánh nhìn rất ướt của bà, lòng tôi lạnh ngắt lạnh ngơ. Tôi chợt nhận ra, buột miệng nói “Chết cha...”, mình chỉ nóng bừng khi đứng trước Phúc. Em không còn đơn thuần là đứa em gái nhỏ. Điều đó làm tôi càng nôn nóng. Thật hạnh phúc khi nhìn thẳng vào em, ôm ghì em trong tay mà không bị ám ảnh bởi gốc cây, con chuột...

– Anh làm tháng nữa là đủ tiền...

Má nuôi tôi rầy: “Cái thằng, lải nhải hoài chỉ chuyện đó”. Phúc không nói gì, ngồi trước thau giặt đồ to tướng, tay vò miết chiếc áo tôi còn vương vất mùi dầu thơm của người chủ nhà hàng. Dường như em lại lặng đi... Tôi không hiểu cái lặng đi đó, không hiểu sao nhắc tới chuyện mắt, Phúc không giấu được buồn.

Phúc lẳng lặng bỏ đi, không trở lại. Má nuôi tôi nói chính tôi đã đẩy Phúc đi. Tôi chạy ra ngã ba Sương, vô vọng ngó những con đường chạy hun hút đằng phía chân trời.

Những ngọn khói không còn vật vờ than thở nữa, chúng nhận ra làm người cũng chẳng sướng gì khi phải chịu đựng những nỗi đau. Chúng an phận khói... Chúng để mặc tôi rấm rứt với cách trả lời bằng câm lặng của Phúc.

Rằng Phúc cũng đau, nhưng em không tránh né bởi quay về hướng nào thì trên mặt em cũng còn vết, nên em tự giẫm bừa lên đó, để chỗ đau chai sạn. Rằng em tuyệt vọng khi cố gắng kiệt sức mà chỉ thấy khiếm khuyết của mình hằn vết sâu nhói trong mắt tôi...

Tôi thường đem củi ra bửa đến khuya, đến kiệt sức, vì nhớ Phúc. Thật kỳ lạ, trong cái nhớ quay quắt đó, tôi không mảy may nghĩ về vết thương, trong tôi long lanh nụ cười trong vắt của Phúc, giọng nói giòn tan của Phúc.

 

Và mắt của Phúc không bao giờ lầm lũi cúi nhìn, không nề hà chuyện mình có đủ đôi hay không, mắt em luôn lấp lánh sáng, hay háy nguýt, ứ đầy những hờn giận, thương yêu...

(Nguyễn Ngọc Tư, Trích Truyện ngắn 1200 chữ, NXB Trẻ, 2008, tr.94)

Thực hiện các yêu cầu:

Chỉ ra dấu hiệu nhận biết ngôi kể trong văn bản.