I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

[Giới thiệu: Anne Frank là một người Đức gốc Do Thái sinh năm 1929 ở Frankfurt, Đức. Vào năm bốn tuổi cô cùng với gia đình chuyển đến Amsterdam để chạy trốn khỏi sự đàn áp người Do Thái của Đức Quốc xã. Gia đình Anne Frank lẩn tránh Đức Quốc xã tại một căn phòng bí mật trong hai năm từ 1942 đến 1944 trước khi họ bị phát hiện và Anne bị chuyển đến trại tập trung Bergen – nơi cô qua đời vào năm 1945. Nhật kí Anne Frank chủ yếu ghi chép lại các sự kiện trong cuộc đời của cô trong khoảng thời gian này.]

       Thứ Tư, ngày 3 tháng 5, 1944

       Đã hai tuần qua, vào ngày thứ Bảy, chúng tôi ăn buổi tối vào lúc 7 giờ 30. Từ ngày mai, mỗi ngày sẽ như thế, nghĩa là mỗi ngày ăn bớt đi một nửa. Vẫn rất khó khăn tìm ra rau cải. Trưa nay, chúng tôi ăn một ít rau dấp héo nấu chín. Thêm vào một ít khoai tây hư, và bạn có một bữa ăn đủ ngon cho một vị vua!

       Bạn có thể tưởng tượng chúng tôi luôn hỏi: “Tại sao lại có chiến tranh? Tại sao, và tại sao, tại sao con người không thể sống với nhau một cách hoà bình? Không một ai cho một câu trả lời thuyết phục. Tại sao Anh Quốc chế tạo máy bay và bom to hơn và to hơn nữa, rồi cùng lúc lại xây những ngôi nhà mới. Tại sao các chính phủ bỏ ra triệu triệu đồng cho chiến tranh lại không chi cho y tế hoặc cho người nghèo? Tại sao ở nơi này người ta không có thức ăn, còn ở những nơi kia của thế giới cả núi thực phẩm đang hư thối? Tại sao con người lại điên khùng như vậy?”

       Không phải chỉ chính quyền làm ra chiến tranh. Không! Con người bình thường cũng phạm tội. Chúng ta đã cho các chính phủ quyền hành để làm thế. Có cái gì trong quần chúng đã cho chính quyền giết và giết. Trừ phi tính cách của con người thay đổi, nếu không vẫn còn có chiến tranh.

       Mình luôn sầu não ở nơi đây, nhưng vẫn còn nhìn thấy cuộc sống trong “Ngôi nhà bí mật” như là một cuộc phiêu lưu. Thật nguy hiểm nhưng sôi động. Mình quyết định mình sẽ sống một cuộc sống khác, không giống các cô gái khác và không là một người nội trợ bình thường. Sống ở đây là sự mở đầu thú vị cho cuộc sống và do vậy chúng mình cười vui với nhau, mặc dù có khi nguy hiểm.

      Mình còn trẻ, còn khoẻ, sung sướng và vui vẻ. Mình cảm thấy mỗi ngày mình trưởng thành hơn lên và sự kết thúc chiến  tranh sẽ không còn xa. Thiên nhiên vẫn đẹp và những người chung quanh mình là những người tốt. Mỗi ngày đấy là một cuộc phiêu lưu thú vị, mình nghĩ thế! Vậy tại sao mình lại buồn và sợ hãi?

     Thứ Bảy, ngày 6 tháng 5, 1944

      Thật khó thể tưởng khi Jan, ông Kukler và ông Kleiman kể cho chúng tôi nghe về giá cả thực phẩm ở bên ngoài. Mọi thứ đều rất đắt đỏ, người ta mua và bán ở chợ đen. Một người nào đó có thể bán cho bạn một miếng len nhỏ, người khác vài phiếu khẩu phần, người khác nữa vài miếng phó mát. Trộm cắp và giết người xảy ra mỗi ngày. Ngay cả cảnh sát và tuần đêm cũng làm y như thế, và họ không tìm đủ tiền để ăn.

 (Trích Nhật kí Anne Frank, Đặng Kim Trâm dịch, NXB Thế giới, Hà Nội, 2018)

Thực hiện các yêu cầu:

Chỉ ra dấu hiệu của thể nhật kí trong đoạn trích.

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Suy nghĩ về việc nên tiết kiệm hay hưởng thụ khi ta còn trẻ.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

*  Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

*  Thân bài: Triển khai vấn đề nghị luận:

– Giải thích vấn đề nghị luận:

+ Lối sống tiết kiệm là một cách tiếp cận cuộc sống tập trung vào việc sử dụng tài nguyên và tiền bạc một cách hợp lí, đồng thời giảm thiểu lãng phí và không cần thiết.

+ Xu hướng sống hưởng thụ là một triết lí sống và cách tiếp cận cuộc sống mà con người tập trung vào việc trải nghiệm và tận hưởng những niềm vui, thỏa mãn cá nhân.

– Trình bày quan điểm cá nhân và phân tích tác động của 2 lối sống “tiết kiệm” và hưởng thụ đối với cá nhân và cộng đồng: Trong cuộc sống hiện nay, việc lựa chọn phong cách tiết kiệm và hưởng thụ sẽ có ảnh hưởng rất lớn tới mỗi người cũng như toàn xã hội. Theo tôi, chúng ta nên dung hòa hai lối sống này bởi tiết kiệm hay hưởng thụ đều có mặt tích cực và tiêu cực của nó.

– Nêu lí lẽ, phân tích bằng chứng để chứng minh quan điểm và thuyết phục người đọc, người nghe đồng tình:

+ Lối sống tiết kiệm:

• Tích cực: giảm áp lực tài chính, hình thành thói quen tiết kiệm, tập trung vào giá trị thực sự, có khả năng đối mặt với khủng hoảng tài chính.

• Tiêu cực: có thể cảm thấy bị hạn chế với lối sống tiết kiệm, không tận hưởng cuộc sống đầy đủ tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống. Khó lòng đáp ứng những mục tiêu lớn hơn.

+ Lối sống hưởng thụ:

• Tích cực: hạnh phúc và thư giãn, cân bằng trong cuộc sống, tạo dấu ấn cá nhân, kết nối xã hội và tăng cường mối quan hệ.

• Tiêu cực: Tiêu tốn tài chính, thiếu tầm nhìn dài hạn, không cân đối giữa lợi ích cá nhân và xã hội, gây áp lực không cần thiết cho cuộc sống.

+ Dẫn chứng:

• Bác Hồ, bác Nguyễn Phú Trọng – những tấm gương về lối sống giản dị và thực hành tiết kiệm.

• Thói ăn chơi, đua đòi, hưởng thụ quá mức, lãng phí thời gian, tiền bạc vào những trò chơi vô bổ của một bộ phận giới trẻ hiện nay.

– Bài học:

+ Tận hưởng một cách hợp lí giúp họ duy trì động lực và cảm giác hạnh phúc trong cuộc sống, trong khi tiết kiệm giúp đảm bảo tương lai ổn định và khả năng đối mặt với những thử thách.

+ Tận hưởng không đồng nghĩa với tiêu tiền vô tội vạ. Tiết kiệm không có nghĩa là keo kiệt.

+ Tận dụng những khoảnh khắc nhỏ và lựa chọn những hoạt động tận hưởng có giá trị thực sự.

*  Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận.

– Khẳng định ý nghĩa của vấn đề xã hội vừa bàn luận; Nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của cá nhân, cộng đồng trong giải quyết vấn đề đó.

Lưu ý: HS có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:

– Triển khai ít nhất được hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.

– Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

– Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.

đ. Diễn đạt:

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

e. Sáng tạo:

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn

Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. HS có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

Hiện thực đời sống và vẻ đẹp tâm hồn Anne Frank trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.

c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu:

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và dẫn chứng trên cơ sở bảo đảm những nội dung được đề xuất dưới đây:

– Bức tranh đời sống: chiến tranh khốc liệt, cuộc sống thiếu thốn, con người trở nên mất nhân tính.

– Vẻ đẹp tâm hồn Anne Frank: Giàu nghị lực và sâu sắc; Sống tích cực, lạc quan, có ước mơ; Dũng cảm đương đầu với thử thách.

d. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.