Đọc văn bản:

NGHÈO

(Lược dẫn: Anh đĩ Chuột là người nông dân lương thiện, hiền lành. Gia đình anh trước đây vốn đã nghèo, từ khi anh đổ bệnh lại càng nghèo hơn. Để có tiền mua thuốc cho anh, chị Chuột đã nhiều lần vay mượn tiền của bà Huyện khiến gia đình anh lâm vào cảnh túng bấn, đói khát. Một lần nọ, vì trong nhà hết gạo, chị đành phải nấu cám và vờ bảo là chè để dỗ các con ăn cho đỡ đói, nhường phần cơm trắng còn lại cho chồng. Thằng cu bé không nuốt nổi miếng cám bèn khóc òa lên. Để dỗ nó, chị bèn bế nó đến chỗ anh đĩ Chuột xin chút cơm trắng của anh cho nó ăn. Anh đĩ Chuột biết lí do con khóc nên nhân lúc vợ vừa bế con đi khỏi, anh liền gọi cái Gái vào hỏi chuyện).

Người cha khốn nạn nhìn đứa con chòng chọc, thở dài. Một giọt lệ từ từ lăn xuống chiếu.

– Thầy bảo gì con ạ?

– Lúc nãy mẹ con mày ăn cám phải không?

Gái gượng cười cãi:

– Ăn chè đấy chứ.

Bố nó chép miệng:

– Khốn nạn, chè đâu mà ăn, cơm còn không có nữa là chè! Rõ mày thì khổ từ trong bụng mẹ...

Cái Gái cúi đầu xuống không nói. Anh đĩ Chuột thở dài:

– Con đi lấy cho thầy cái ghế buộc giậu, với sợi thừng ở gác bếp để thầy mắc lại cái võng, thế này cao quá.

Cái Gái lấy ghế và thừng vào. Anh đĩ bảo:

– Để đấy cho thầy rồi ra vườn làm cỏ đi.

Nó ra vườn, anh gượng ngồi dậy, xuống khỏi giường, mon men ra đóng chặt cửa buồng lại. Anh lấy cái thừng, làm một cái tròng chắc chắn, dùng hết sức tàn còn lại, trèo lên ghế, hai chân khẳng khiu run lẩy bẩy. Anh buộc cẩn thận một đầu dây lên xà nhà, buộc xong mệt quá, anh đu vào cái thừng gục đầu xuống thở. Anh thấy lòng chua xót, nước mắt giàn ra hai má lõm. Rồi anh quả quyết, anh đứng thẳng người lên, chui đầu vào tròng, cái thừng cứng cáp cọ vào cổ làm anh rùng mình, khóc nấc lên một tiếng. Cả cái thân hình mảnh dẻ bắt đầu rung chuyển như một tàu lá run trước gió. Bỗng anh ngừng bặt, ngây người ra nghe ngóng. Tiếng ai vừa gọi ngoài ngõ, tiếp đến cái Gái thưa và chạy ra, tiếng người kia the thé:

– Bu mày đâu?

Tiếng cái Gái rụt rè đáp lại:

– Bẩm bà, bu con đi vắng.

– Đi vắng! Đi vắng mãi! Mày về bảo con mẹ mày nội ngày mai không trả tiền tao thì tao đào mả lên đấy. Cái giống chỉ biết ăn không.

Anh đĩ Chuột rít hai hàm răng lại. Hai chân giận dữ đạp phắt cái ghế đổ văng xuống đất. Cái tròng rút mạnh lại. Cái bộ xương bọc da giãy giụa như một con gà bị bẫy, sau cùng, nó chỉ còn giật từng cái chậm dưới sợi dây thừng lủng lẳng.

Ở ngoài ngõ, mẹ con chị đĩ Chuột vừa kêu khóc vừa van lạy. Bà Huyện nhất định bắt mẻ gạo mới đong để trừ sáu hào chị Chuột vay từ hai tháng trước cho chồng uống thuốc.

(Theo Nam Cao – truyện ngắn chọn lọc, NXB Văn học, 2002, tr.9-10)

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Xác định đề tài, ngôi kể của văn bản trên.