Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

CON YÊU CON GHÉT

Lược phần đầu: Bớt và Nở đều là con gái của bà Ngải nhưng lại nhận sự phân biệt đối xử yêu – ghét trái ngược từ mẹ đến mức Bớt từng phải ấm ức khóc ầm ĩ: “Bu đừng có con yêu con ghét! Được, đã thế xem sau này bu già, một mình cái Nở có nuôi bu không, hay lúc ấy lại phải gọi đến tôi?”. Sau này, hai cô con gái đi lấy chồng, bà vẫn đối xử kiểu phân biệt, có gì cũng bù trì cho Nở, tiền nong gửi cả Nở nhưng rồi lại bị chính Nở dáo dở lấy hết tiền gom góp dành dụm của bà. Bà giận, khóa cửa, xuống cuối làng ở với mẹ con Bớt.

[...] Thấy mẹ đem quần áo, nồi niêu đến ở chung, Bớt rất mừng. Nhưng chị cố gặng mẹ cho hết lẽ:

– Bu nghĩ kỹ đi. Chẳng có sau này lại phiền bu ra, như chị Nở thì con không muốn...

Nghe con nhắc thế thì bà cụ lại ngượng. Bà cụ gượng cười:

– Mày khác, nó khác. Với có gì mà phải nghĩ hở con? Đây này, bu cứ tính thế này: bao giờ đánh xong thằng Mỹ; bố con Hiên với cậu Tấn nó về, lúc bấy giờ ở đâu rồi hãy hay. Còn bây giờ thì bu cứ ở đây với mẹ con mày, chứ bu ở trên ấy một mình vong vóng cũng buồn, mà mẹ con mày dưới này thì lại bẩn quá. Mày thì đã lắm thứ công tác. Lại còn lo làm lấy điểm lấy thóc nuôi con...

Từ ngày có bà đến ở chung, Bớt như người được cất đi một nửa gánh nặng trên vai. Giờ Bớt chỉ còn lo công tác với ra đồng làm, giá có phải đi họp hay đi học dăm, bảy ngày liền như lớp học chống sâu bệnh cho lúa vừa rồi, là Bớt có thể yên trí đùm gạo đi được, không phải như cái đận ngày xưa vừa họp đây, mà bụng thì nôn lên với mấy đứa con còn vất vạ ra ở nhà, gửi liều cho hàng xóm. Mấy đứa trẻ được bà trông, chỉ vài tháng đã lớn, béo ra trông thấy. [...]

[...] Bớt kéo con vào lòng, vạch tóc con ra, và chỉ vào cái sẹo to bằng cái trôn bát ở gần đỉnh đầu, vô tình kể với bà:

– Còn bố nó ở nhà, bố nó thương con này nhất, bố nó cứ bảo: Tội! Con gái xấu xí.

Bà cụ thở dài, và buột ra cái điều mà bà vẫn lấy làm ân hận:

– Ừ, đáng ra thì thế, con nào chả là con. Có mẹ cổ nhân cổ sơ, ngày xưa mẹ mới dọa ra thế chứ!

Bớt vội buông bé Hiên, ôm lấy vai mẹ:

– Ô hay! Con có nói gì đâu, sao bu cứ nghĩ ngợi thế nhỉ?

(Vũ Thị Thường, Tuyển tập truyện ngắn Việt Nam 1945-2005, NXB Công an Nhân dân, 2005, tr. 20-23)

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

(0.5 điểm). Xác định ngôi kể được sử dụng trong văn bản trên.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn:

Đủ 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài; các ý được triển khai, sắp xếp theo một trình tự hợp lí.

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: vấn đề cha mẹ thường so sánh con nhà mình với “con nhà người ta”.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau:

* Mở bài:

– Dẫn dắt vấn đề.

– Nêu vấn đề: Thói quen so sánh con cái của các bậc phụ huynh.

– Quan điểm cá nhân: Đây là một phương pháp giáo dục sai lầm, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực đến tâm lý và sự phát triển của trẻ.

 * Thân bài:

– Giải thích khái niệm: “con nhà người ta”.

– Nguyên nhân từ phía cha mẹ:

+ Tâm lí kì vọng, mong muốn con mình hoàn hảo, thành công hơn người.

+ Bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông, thích thể hiện và sợ thua kém hàng xóm, họ hàng.

+ Lầm tưởng rằng việc so sánh sẽ tạo ra “động lực” để con cố gắng, tiến bộ.

–  Hậu quả đối với con cái:

+ Sinh ra tâm lý tự ti, nghi ngờ năng lực bản thân.

+ Tạo khoảng cách giữa cha mẹ và con cái (con cái ngại chia sẻ, xa lánh bố mẹ).

+ Ép trẻ chạy theo một khuôn mẫu không phù hợp, đánh mất đi bản sắc và năng lực đặc thù của chính mình.

+ Nhiều áp lực tích tụ lâu ngày dẫn đến trầm cảm, stress, hoặc phản kháng tiêu cực (nổi loạn, bỏ học).

– Bài học và giải pháp.

* Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề: So sánh con cái là liều thuốc độc vô hình giết chết sự tự tin của trẻ.

– Thông điệp: Sự thấu hiểu và yêu thương vô điều kiện của cha mẹ mới là bệ phóng vững chắc nhất cho tương lai của con.

d. Sáng tạo: Diễn đạt sáng tạo, sinh động, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, tiếng Việt.

a. Đảm bảo yêu cầu hình thức của đoạn văn nghị luận văn học: Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp hoặc tổng phân hợp.

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: Phân tích đặc điểm nhân vật chị Bớt trong văn bản “Con yêu con ghét” ở phần đọc hiểu.

c. Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn:

* Mở đoạn

– Giới thiệu văn bản “Con yêu con ghét” và nhân vật chị Bớt.

– Nêu khái quát đặc điểm nhân vật: Chị Bớt hiện lên là hiện thân của tấm lòng hiếu thảo, sự bao dung, vị tha và phẩm chất chịu thương chịu khó của người phụ nữ Việt Nam.

* Thân đoạn

– Hoàn cảnh nhân vật: Từng chịu sự đối xử bất công, thiên vị, từ chính người mẹ ruột là bà Ngải (so với cô em gái tên Nở).

– Đặc điểm, phẩm chất nhân vật:

+ Lòng hiếu thảo và sự vị tha, bao dung.

+ Đức hy sinh và sự tháo vát, chịu thương chịu khó.

– Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Khắc họa qua tâm lí nhân vật tinh tế, cử chỉ giản dị nhưng giàu sức gợi cảm và giá trị nhân văn sâu sắc.

* Kết đoạn

– Khẳng định lại giá trị nhân vật: Nhân vật chị Bớt là biểu tượng đẹp đẽ về tình mẫu tử, tình người và lòng vị tha cao cả.

– Rút ra bài học.

d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có cảm nghĩ riêng, sâu sắc.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, Tiếng Việt.