I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản:

(1) Ngày ra trận Tóc tôi còn để chỏm Nay trở về Đầu đã hoa râm... Sau cuộc trường chinh ba mươi năm Quỳ rạp trán xuống đất làng Con tạ... Con tạ đất làng quê Thấm đẫm máu bao anh hùng đã khuất Không ngọn cỏ nào không long lanh nước mắt Không lá cây nào không mặn chát gian lao!   (2) Con tạ ơn cha Đã yêu đằm thắm mẹ con Con tạ ơn mẹ Đã sinh con đúng lúc Con tạ trời Tạ đất Đã mưa thuận gió hoà đêm mẹ lên giường sinh

Con tạ bà mụ vườn Tạ lưỡi liềm cùn cắt rốn Đã đỡ con ra đời Vẹn toàn, sung sức... Con tạ Manh chiếu rách con nằm Con tạ Bát cơm nghèo mẹ con ăn Con tạ Câu dân ca mẹ con hát... Tất cả thành sữa ngọt Nuôi con ngày trứng nước... Để hôm nay con được sống Được lớn khôn... Được chiến đấu hết mình Vì tự do của Tổ Quốc Được ca hát hết mình Tổ Quốc thành thơ!

(Tạ – Phùng Quán⁽¹⁾  – Tạp chí Sông Hương, số 28, T.11&12–1987)

 * Chú thích:

– (1) Nhà thơ Phùng Quán (1932 –1995) quê ở Thừa Thiên – Huế. Phùng Quán có những tác phẩm nổi tiếng ở nhiều thể loại: tiểu thuyết, bút kí, thơ, trường ca. Cuộc đời thăng trầm của ông đã để lại những trang viết thấm đẫm máu lính trận và nhọc nhằn hơi thở mưu sinh. Những bài thơ của ông như được chiết ra từ nỗi đau của quê hương trong chiến tranh cùng sự lầm than của kiếp người, nhưng vượt lên tất cả là tình yêu đất nước luôn bỏng cháy trong trái tim của một cựu binh. “Tạ” là bài thơ tiêu biểu cho phong cách thơ Phùng Quán.

Thực hiện các yêu cầu:

Chỉ ra dấu hiệu nhận biết thể thơ của văn bản.

c. Viết được bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

*  Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

*  Thân bài:

– Giải thích:

+ Thay đổi bản thân: là quá trình điều chỉnh thói quen, tính cách, nhận thức, hành động... ở mỗi người.

+ Thay đổi thế giới: tạo ra những tác động đến cộng đồng; làm chuyển biến hoàn cảnh, môi trường sống.

→ Ý kiến nhấn mạnh yếu tố quan trọng, quyết định sự thành công của mỗi người là “thay đổi bản thân”.

– Bàn luận:

+ Tại sao thành công không đến từ sự thay đổi thế giới mà là thay đổi bản thân?

• Thế giới bên ngoài quá rộng lớn và chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khách quan, vì vậy không dễ thay đổi theo ý muốn của cá nhân mỗi người.

• Việc thay đổi bản thân có thể tạo nên thành công vì: thay đổi bản thân giúp con người thích nghi với hoàn cảnh, nâng cao năng lực và giá trị cá nhân, là nền tảng để tạo ra những ảnh hưởng đến cộng đồng và xã hội... Người thành công là người biết điều chỉnh chính mình để phù hợp với hoàn cảnh, thay vì mong hoàn cảnh thay đổi theo ý mình.

+ Mối quan hệ giữa thay đổi bản thân và thay đổi thế giới: Muốn thay đổi thế giới trước hết phải thay đổi chính mình. Khi đủ nhiều cá nhân thay đổi theo hướng tích cực thế giới cũng biến chuyển theo.

– Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác.

*  Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận

 Lưu ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và dẫn chứng trên cơ sở đảm bảo những nội dung sau:

– Cảm xúc của nhân vật trữ tình: xúc động, bồi hồi khi trở về quê hương sau ba mươi năm xa cách; biết ơn “đất làng quê hương”, những anh hùng đã khuất, cha mẹ và cả những điều bình dị trong cuộc sống đã giúp mình khôn lớn, trưởng thành...

– Nghệ thuật thể hiện: thể thơ tự do; ngôn từ bình dị, mộc mạc; các hình ảnh chân thực, giàu cảm xúc khơi gợi sự xúc động; nghệ thuật liệt kê, kết hợp yếu tố tự sự và biểu cảm...