Đề cương ôn tập cuối kì 1 Công nghệ 10 Công nghệ trồng trọt (có đáp án) - Bài tập tự luyện

Phân bón là sản phẩm có chức năng cung cấp chất dinh dưỡng hoặc có tác dụng cải tạo đất để làm tăng năng suất, chất lượng cho cây trồng. Các chất dinh dưỡng chính có trong phân bón là đạm (N), lân (P), kali (K). 

Phân bón được sử dụng trong nông nghiệp để bổ sung các nguyên tố dinh dưỡng cho đất, giúp tăng cường sức khỏe và năng suất của cây trồng. Phân bón có thể được áp dụng trực tiếp lên đất hoặc qua lá (phun lên lá cây), và chúng có thể là phân hữu cơ (như phân chuồng, compost) hoặc phân vô cơ (như phân NPK, phân kali).

Các loại phân bón chính bao gồm: 

- Phân hữu cơ: như phân chuồng, compost, và phân xanh.

- Phân vô cơ: bao gồm phân đơn (chứa một loại dưỡng chất chính như nitơ, photpho, kali) và phân đa yếu tố (chứa nhiều loại dưỡng chất cần thiết).

- Phân sinh học: được sản xuất từ vi sinh vật và các chất hữu cơ khác, giúp cải thiện đất và sức khỏe của cây trồng.

- Phân lá: được phun trực tiếp lên lá cây để cung cấp dưỡng chất nhanh chóng.

* Phân bón hóa học thường chứa các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng như nitơ (N), phốt pho (P), kali (K) và các vi lượng dinh dưỡng khác. Đặc điểm của chúng là:

- Nhanh chóng cung cấp dinh dưỡng: Các chất dinh dưỡng có sẵn ngay lập tức cho cây trồng.

- Dễ sử dụng: Có thể dễ dàng đo lường và phân phối đều trên đất.

- Hiệu quả cao: Tăng năng suất cây trồng nhanh chóng khi sử dụng đúng cách.

* Lợi ích của phân bón hóa học bao gồm:

- Tăng năng suất: Giúp cây trồng phát triển mạnh mẽ, tăng sản lượng thu hoạch.

- Cải thiện chất lượng sản phẩm: Có thể cải thiện kích thước, màu sắc và hương vị của nông sản.

- Linh hoạt trong quản lý: Phù hợp với nhiều loại đất và điều kiện khí hậu khác nhau.

Phân bón hữu cơ có ưu điểm và hạn chế so với phân bón hóa học:

- Ưu điểm: 

+ Bảo vệ môi trường: Ít gây ô nhiễm và thân thiện với môi trường hơn.

+ Cải thiện đất: Tăng cường đa dạng sinh học và cấu trúc của đất.

+ Phát hành chậm: Cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng một cách từ từ, giúp cây khỏe mạnh lâu dài.

- Hạn chế: 

+ Hiệu quả chậm: Mất thời gian để phân giải và cung cấp dinh dưỡng cho cây.

+ Khó kiểm soát lượng dinh dưỡng: Không chính xác như phân bón hóa học về lượng dinh dưỡng cung cấp.

+ Giá thành cao: Có thể đắt hơn so với phân bón hóa học do quá trình sản xuất phức tạp.

- Công nghệ vi sinh là ngành công nghệ khai thác hoạt động sống của các vi sinh vật để sản xuất các sản phẩm có giá trị, phục vụ đời sống và phát triển kinh tế - xã hội.

- Công nghệ vi sinh được áp dụng trong sản xuất phân bón thông qua việc kích hoạt và cải thiện hệ vi sinh vật trong đất, giúp cây trồng hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn. Các chủng vi sinh vật đa năng có thể được phát triển như là chất kích thích tăng trưởng, giúp hòa tan phospho và cố định nitơ, hoặc có khả năng kiểm soát sâu bệnh. Việc sử dụng các chủng vi sinh vật trong phân bón sinh học giúp tái lập chu trình dinh dưỡng tự nhiên, duy trì mức dinh dưỡng tối ưu và tăng cường độ phì nhiêu của đất

Công nghệ gen có nhiều ứng dụng quan trọng trong việc tạo giống cây trồng mới:

- Kỹ thuật chỉnh sửa gen: Sử dụng công nghệ như CRISPR để chỉnh sửa gen cụ thể, tạo ra đặc tính mong muốn như kháng bệnh hoặc chịu hạn.

- Chuyển gen: Chèn gen từ một loài vào một loài khác để tạo ra đặc tính mới, ví dụ như khả năng chống lại sâu bệnh.

- Đánh giá di truyền: Phân tích DNA để xác định các gen liên quan đến đặc tính mong muốn và chọn lọc cá thể có gen phù hợp.

- Nhân giống in vitro: Sử dụng kỹ thuật nuôi cấy mô để nhân nhanh số lượng cây có đặc tính mong muốn.

- Giống cây trồng là một quần thể cây trồng có thể phân biệt được với quần thể cây trồng khác thông qua sự biểu hiện của ít nhất một đặc tính và di truyền được cho đời sau; đồng nhất về hình thái, ổn định qua các chu kì nhân giống; có giá trị canh tác, giá trị sử dụng; bao gồm giống cây nông nghiệp, giống cây dược liệu, giống cây cảnh và giống nấm ăn.

- Giống cây trồng thường được phân loại dựa vào:

+ Mục đích sử dụng: Giống lương thực, giống thực phẩm, giống công nghiệp, giống thuốc, giống cảnh quan.

+ Thời gian sinh trưởng: Giống ngắn ngày, giống trung bình ngày, giống dài ngày.

+ Khả năng thích nghi: Giống đặc sản (thích nghi với điều kiện địa phương), giống lai (kết hợp ưu điểm của hai hoặc nhiều giống).

+ Nguồn gốc: Giống bản địa, giống nhập nội.

Vai trò của giống cây trồng trong nông nghiệp hiện đại: 

- Giống cây trồng tốt có thể tăng năng suất đáng kể, góp phần đảm bảo an ninh lương thực.

- Giống cây trồng được chọn lọc để có chất lượng hạt, quả tốt hơn, đáp ứng yêu cầu của thị trường.

- Giống cây trồng có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu giúp giảm thiểu rủi ro mất mùa.

- Giống cây trồng hiệu quả giúp tiết kiệm nước, phân bón và các nguồn lực khác.

- Việc phát triển nhiều giống cây trồng khác nhau giúp đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường đa dạng sinh học.