Đề cương ôn tập cuối kì 2 Công nghệ 8 (có đáp án)

- Các phương pháp gia công cơ khí bằng tay phổ biến: Cưa, đục, dũa, khoan kim loại,...

- Quy tắc an toàn khi cưa kim loại:

+ Tư thế đứng và cách cầm cưa: Người thợ cần đứng thẳng, vững vàng, khối lượng cơ thể phân đều lên hai chân. Tay thuận cầm cán cưa, tay còn lại nắm đầu khung cưa.

+ Thao tác kỹ thuật: Khi đẩy cưa đi (lúc cắt) thì ấn nhẹ và đẩy từ từ để lưỡi cưa ăn vào vật liệu; khi kéo cưa về (lúc không cắt) thì rút nhanh và không ấn. Quá trình cưa phải giữ lưỡi cưa thẳng, không để bị nghiêng, kẹt làm gãy lưỡi cưa.

+ An toàn lao động: Mặc trang phục bảo hộ lao động đầy đủ (quần áo gọn gàng, đi giày). Kẹp chặt vật giũa/cưa trên êtô. Tuyệt đối không dùng tay gạt phoi kim loại hoặc thổi phoi bằng miệng mà phải dùng chổi chuyên dụng.

- Vai trò của lĩnh vực cơ khí: Cơ khí đóng vai trò chủ đạo trong việc sản xuất ra các máy móc, thiết bị, công cụ thay thế lao động thủ công, giúp nâng cao năng suất và chất lượng cuộc sống. Nó cung cấp thiết bị cho tất cả các ngành kinh tế khác (giao thông, nông nghiệp, y tế, quốc phòng...).

- 3 ngành nghề phổ biến: Kỹ sư cơ khí, thợ cơ khí (thợ tiện, thợ phay, thợ hàn), thợ sửa chữa xe máy/ô tô.

- Đặc điểm công việc (Ví dụ: Thợ sửa chữa ô tô): Là người thực hiện các công việc kiểm tra, chẩn đoán, bảo dưỡng, sửa chữa hoặc thay thế các bộ phận, hệ thống bị hỏng hóc trên xe ô tô (như động cơ, hệ thống phanh, hệ thống điện) để đảm bảo xe vận hành an toàn và ổn định.

- Nguyên nhân phổ biến dẫn đến tai nạn điện:

+ Chạm trực tiếp vào dây dẫn điện trần hoặc dây dẫn bị hở cách điện.

+ Sử dụng các thiết bị điện bị rò rỉ điện ra vỏ kim loại bên ngoài.

+ Vi phạm khoảng cách an toàn đối với lưới điện cao áp hoặc trạm biến áp.

+ Sửa chữa điện khi chưa ngắt nguồn điện hoặc không sử dụng dụng cụ bảo hộ.

- 4 biện pháp an toàn cụ thể:

+ Thường xuyên kiểm tra vỏ cách điện của các dây dẫn, đồ dùng điện trong nhà; thay thế ngay nếu bị bong tróc.

+ Không dùng tay ướt để cắm hoặc rút phích cắm điện, không lau chùi thiết bị điện khi chưa ngắt nguồn.

+ Lắp đặt thiết bị bảo hộ chống rò điện (như Aptomat/ELCB) cho hệ thống điện gia đình.

+ Sử dụng các ổ cắm điện có nắp đậy an toàn, đặt tầm cao tránh xa tầm tay của trẻ em.

Trình tự sơ cứu khẩn cấp phải thực hiện nghiêm ngặt như sau:

- Bước 1: Tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện một cách an toàn.

- Bước 2: Kiểm tra tình trạng của nạn nhân. Đưa nạn nhân đến nơi thoáng mát, khô ráo rồi nới rộng quần áo, dây lưng.

- Bước 3: Thực hiện sơ cứu tại chỗ.

- Bước 4: Gọi cấp cứu. Liên hệ ngay với cơ sở y tế (gọi 115) để đưa nạn nhân đi bệnh viện điều trị chuyên sâu.

- 4 thành phần chính của một mạch điện cơ bản:

+ Nguồn điện: Cung cấp năng lượng điện cho mạch điện hoạt động (Ví dụ: Pin, ắc quy, máy phát điện).

+ Bộ phận truyền dẫn, đóng cắt, điều khiển và bảo vệ: Dây dẫn dùng để truyền tải điện năng; công tắc, cầu dao dùng để đóng ngắt mạch; cầu chì, aptomat dùng để bảo vệ mạch khi quá tải, ngắn mạch.

+ Phụ tải (Thiết bị tiêu thụ điện): Sử dụng năng lượng điện để biến đổi thành các dạng năng lượng khác phục vụ con người (Ví dụ: Bóng đèn biến điện năng thành quang năng, quạt điện biến điện năng thành cơ năng).

- Ví dụ về mạch điện đơn giản: Mạch điện đèn pin cầm tay (gồm: Pin làm nguồn điện, dây dẫn bằng đồng, công tắc để bật/tắt và bóng đèn LED để phát sáng).

- Cảm biến: Là thiết bị dùng để cảm nhận và biến đổi các đại lượng vật lý, hóa học, sinh học... (như ánh sáng, nhiệt độ, áp suất, độ ẩm) từ môi trường cần đo thành tín hiệu điện.

- Điểm khác biệt của Mô đun cảm biến: Mô đun cảm biến là một mạch điện tử đã được tích hợp sẵn cảm biến cùng với các linh kiện phụ trợ (như bộ khuếch đại, bộ so sánh tín hiệu, rơ le đóng ngắt). Nhờ vậy, mô đun cảm biến có thể xử lý tín hiệu trực tiếp để điều khiển thiết bị ngoại vi, giúp người dùng dễ dàng kết nối và sử dụng hơn so với một con cảm biến rời.

- 2 loại mô đun cảm biến và ứng dụng:

+ Mô đun cảm biến ánh sáng: Ứng dụng làm hệ thống đèn đường tự động bật khi trời tối và tắt khi trời sáng, hoặc bật tắt đèn sân vườn.

+ Mô đun cảm biến hồng ngoại: Ứng dụng làm cửa tự động đóng mở tại trung tâm thương mại, hoặc bật tắt đèn nhà vệ sinh khi có người bước vào.

+ Khi có sự thay đổi từ môi trường (trời tối), cường độ ánh sáng chiếu vào khối cảm biến (quang điện trở) giảm đi.

+ Sự thay đổi này làm đại lượng điện (điện trở) của cảm biến thay đổi, tạo ra một tín hiệu điện truyền về khối mạch điện tử điều khiển.

+ Mạch điện tử sẽ so sánh, xử lý tín hiệu này và phát ra lệnh kích hoạt rơ-le (đóng tiếp điểm).

+ Rơ-le đóng lại sẽ cấp điện cho khối đối tượng điều khiển (bóng đèn), làm cho đèn tự động sáng lên. Khi trời sáng, quy trình diễn ra ngược lại để tắt đèn.

- Đặc điểm và yêu cầu: Các ngành nghề này liên quan đến thiết kế, lắp đặt, vận hành, bảo trì hệ thống và thiết bị điện. Đòi hỏi người lao động phải tiếp xúc trực tiếp với mạng điện nên yêu cầu cực kỳ cao về tính cẩn thận, ngăn nắp và ý thức tuân thủ kỷ luật an toàn lao động.

- Năng lực và phẩm chất học sinh cần chuẩn bị:

+ Năng lực: Có tư duy kỹ thuật, tư duy logic, năng lực tự học để cập nhật công nghệ mới, có kỹ năng sử dụng các dụng cụ, máy móc đo đạc điện.

+ Phẩm chất: Kiên trì, cẩn trọng, chính xác trong từng thao tác (vì sai sót trong ngành điện rất nguy hiểm); có sức khỏe tốt và trách nhiệm cao với công việc.