Bài 15: Chất tinh khiết – Hỗn hợp

Mở đầu trang 71 SGK KHTN lớp 6: Ở bài 14 em đã được học các loại lương thực – thực phẩm. Chúng ở dạng tinh khiết hay hỗn hợp? Trong cuộc sống có những sản phẩm ở dạng tinh khiết nhưng cũng có nhiều sản phẩm ở dạng hỗn hợp. Vậy thế nào là chất tinh khiết, hỗn hợp ?

Hình thành kiến thức mới 1 trang 71 SGK KHTN lớp 6: Em hãy nêu một số biện pháp sử dụng nguyên liệu an toàn, hiệu quả và bảo đảm sự phát triển bền vững

Hình thành kiến thức mới 2 trang 71 SGK KHTN lớp 6: Đường có vị ngọt, muối ăn có vị mặn, nước sôi ở 100 độC và khí oxygen hóa lỏng ở -183 độ C. Theo em, nếu lẫn tạp chất khác thì những tính chất trên có thay đổi không?

Hình thành kiến thức mới 3 trang 72 SGK KHTN lớp 6: Bột canh có phải là chất tinh khiết không? Em hãy liệt kê các thành phần tạo nên bột canh được dùng làm gia vị trong bữa ăn của gia đình em.

Hình thành kiến thức mới 4 trang 72 SGK KHTN lớp 6: Nếu có đủ nguyên liệu, em làm thế nào để có bột canh? Nếu bớt một thành phần của bột canh thì vị có thay đổi không? Giải thích

Hình thành kiến thức mới 5 trang 72 SGK KHTN lớp 6: Quan sát hình 15.3, em hãy cho biết nước khoáng thiên nhiên có phải là nước nguyên chất không?

Hình thành kiến thức mới 6 trang 73 SGK KHTN lớp 6: Từ thí nghiệm 1, hãy cho biết các chất lỏng có hoà tan trong nhau không.

Thí nghiệm 1: Tạo hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất

Bước 1: Lấy 2 ống nghiệm, thêm nước cất đến 1/3 ống.

Bước 2: Lần lượt cho một thìa ethanol vào ống nghiệm thứ nhất và một thìa dầu ăn vào ống nghiệm thứ hai.

Bước 3: Lắc đều hai ống nghiệm, để yên và quan sát hiện tượng.

Hình thành kiến thức mới 7 trang 73 SGK KHTN lớp 6: Quan sát hình 15.4, em hãy nhận xét sự phân bố thành phần các chất trong hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất.

Hình thành kiến thức mới 8 trang 74 SGK KHTN lớp 6: Em hãy kể tên một số chất rắn tan được trong nước, một số chất rắn không tan được trong nước mà em biết?

Hình thành kiến thức mới 9 trang 74 SGK KHTN lớp 6: Từ thí nghiệm 2, em hãy hoàn thành thông tin theo mẫu bảng 15.1

Thí nghiệm 2: Hoà tan các chất rắn trong nước

- Các chất rắn dạng bột: muối ăn, đường, bột mì, cát, thuốc tím, iodine.

- Các bước thí nghiệm:

Bước 1: Quan sát trạng thái, màu sắc của các chất rắn trước khi tiến hành thí nghiệm.

Bước 2: Lấy 6 ống nghiệm sạch được đánh số từ 1 - 6, cho vào mỗi ống 1/4 thể tích nước cất.

Bước 3: Cho vào 6 ống nghiệm trên lần lượt một thìa nhỏ muối ăn, đường, bột mì, cát, thuốc tím, iodine. Lắc đều các ống nghiệm, quan sát hiện tượng.

Hình thành kiến thức mới 10 trang 75 SGK KHTN lớp 6: Tiến hành thí nghiệm 3 và hoàn thành kết quả theo mẫu bảng 15.2

Thí nghiệm 3: Hòa tan đường phèn

Bước 1: Lấy 5 cốc thủy tinh 250 ml đánh số từ 1 - 5,cho vào mỗi cốc 100 ml nước ở nhiệt độ khác nhau. Cốc 1 đựng nước lạnh, cốc 2 đựng nước ở nhiệt độ thường, các cốc 3, 4, 5 đựng nước nóng. Chuẩn bị 15 viên đường phèn có kích thước tương đương nhau.Nghiền nhỏ 3 viên, để riêng.

Bước 2: Cho vào các cốc 1 - 4, mỗi cốc 3 viên đường phèn. Cho 3 viên đường phèn đã nghiền nhỏ vào cốc 5. Dùng đũa thuỷ tinh khuấy đều cốc 4 và 5. Dùng đồng hồ bấm giây ghi lại thời gian từ khi bắt đầu cho đường vào mỗi cốc cho đến khi đường tan hết trong nước tạo ra hỗn hợp đồng nhất.

Hình thành kiến thức mới 11 trang 75 SGK KHTN lớp 6: Đường ở cốc nào sẽ tan nhanh nhất, chậm nhất? Giải thích?

Hình thành kiến thức mới 12 trang 76 SGK KHTN lớp 6: Khi em mở nắp chai nước ngọt để rót vào cốc (hình 15.7) thì thấy bọt khí tạo ra và nghe tiếng "xì xèo" ở miệng cốc. Em hãy giải thích hiện tượng này.

Hình thành kiến thức mới 13 trang 76 SGK KHTN lớp 6: Từ thí nghiệm 1, em hãy cho biết dầu ăn và ethanol, chất nào tan hoàn toàn trong nước. Hỗn hợp thu được là đồng nhất hay không đồng nhất?

Thí nghiệm 1: Tạo hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất

- Bước 1: Lấy 2 ống nghiệm, thêm nước cất đến 1/3 ống.

- Bước 2: Lần lượt cho một thìa ethanol vào ống nghiệm thứ nhất và một thìa dầu ăn vào ống nghiệm thứ hai.

- Bước 3: Lắc đều hai ống nghiệm, để yên và quan sát hiện tượng.

Hình thành kiến thức mới 14 trang 76 SGK KHTN lớp 6: Ở thí nghiệm 2, những chất tan trong nước tạo ra hỗn hợp đồng nhất hay không đồng nhất?

Thí nghiệm 2: Hoà tan các chất rắn trong nước

- Các chất rắn dạng bột: muối ăn, đường, bột mì, cát, thuốc tím, iodine.

- Các bước thí nghiệm:

Bước 1: Quan sát trạng thái, màu sắc của các chất rắn trước khi tiến hành thí nghiệm.

Bước 2: Lấy 6 ống nghiệm sạch được đánh số từ 1 - 6, cho vào mỗi ống 1/4 thể tích nước cất.

Bước 3: Cho vào 6 ống nghiệm trên lần lượt một thìa nhỏ muối ăn, đường, bột mì, cát, thuốc tím, iodine. Lắc đều các ống nghiệm, quan sát hiện tượng

Hình thành kiến thức mới 15 trang 76 SGK KHTN lớp 6: Dựa vào hình 15.8, em hãy mô tả quá trình tạo ra dung dịch đường.

Hình thành kiến thức mới 16 trang 77 SGK KHTN lớp 6: Hằng năm khi mùa lũ về, trên các sông lại có sự bồi đắp thêm chất dinh dưỡng cho đất ở vùng đồng bằng nơi chúng chảy qua. Em hãy cho biết tại sao lại có hiện tượng này.

Hình thành kiến thức mới 17 trang 78 SGK KHTN lớp 6: Món sốt mayonnaise em yêu thích sử dụng trong các món salad có thể tự chế biến ở nhà với các nguyên liệu đơn giản như trong hình 15.10 bằng cách trộn lẫn thành một hỗn hợp. Theo em, hỗn hợp mayonnaise là một dung dịch, huyền phù hay một dạng khác

Hình thành kiến thức mới 18 trang 79 SGK KHTN lớp 6: Em hãy lấy một số ví dụ về huyền phù, nhũ tượng mà em biết trong thực tế

Hình thành kiến thức mới 19 trang 79 SGK KHTN lớp 6: Từ các hình 15.11 đến 15.13, hãy phân biệt dung dịch, huyền phù và nhũ tương.

Luyện tập 1 trang 73 SGK KHTN lớp 6: Em hãy lấy ví dụ về hỗn hợp đồng nhất và hỗn hợp không đồng nhất.

Luyện tập 2 trang 77 SGK KHTN lớp 6: Em hãy lấy ví dụ chất tan trong dung môi này mà không tan trong dung môi khác

Luyện tập 3 trang 79 SGK KHTN lớp 6: Hãy phân biệt hai dạng hỗn hợp: cát trong nước biển và muối trong nước biển

Vận dụng trang 79 SGK KHTN lớp 6: Vào mùa hè, chúng ta thường pha nước chanh đường có đá để giải khát. Theo em, nên hòa tan đường vào nước ấm rồi cho đá vào hay cho đá vào trước rồi mới hòa tan đường

Bài 1 trang 80 SGK KHTN lớp 6:Hoàn thành thông tin theo mẫu ở bảng sau:

Bài 2 trang 80 SGK KHTN lớp 6:Hãy cho biết một số hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất thường gặp (không lấy những ví dụ có trong bài học).

Bài 3 trang 80 SGK KHTN lớp 6:Cho các từ sau: chất tinh khiết; hỗn hợp; đồng nhất; không đồng nhất; oxygen; carbon dioxide. Xác định từ phù hợp để hoàn thành câu đưới đây:

Nước uống có gas là một (1) ... gồm đường, màu thực phẩm, hương liệu, chất bảo quản và khí (2) ... tan trong nước, tạo thành hỗn hợp (3)...

Bài 4 trang 80 SGK KHTN lớp 6:Cho các từ sau: lắc đều; huyễn phù; nhũ tương; hai lớp. Em hãy tìm từ phù hợp với các chỗ trồng để hoàn thành các câu dưới đây:

Dầu giấm mẹ em thường trộn salad là (1)... Khi để yên lâu ngày, lọ đầu giấm thường phân thành (2) ... chất lỏng. Trước khi dùng dầu giấm chúng ta cần phải (3)...

Bài 5 trang 80 SGK KHTN lớp 6:Cho các từ: hỗn hợp đồng nhất; hỗn hợp không đồng nhất; nhũ tương; huyền phù; dung dịch; sương; bụi; bọt. Chọn từ phù hợp điền vào các số tử (1) đến (6) trong sơ đồ dưới đây: