TỪ KHÓA LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 6 – PHẦN LỊCH SỬ

- Tư liệu lịch sử là những dấu tích của con người trong quá khứ, được lưu lại tới ngày nay dưới nhiều dạng thức khác nhau, như: truyền miệng, hiện vật, chữ viết…

- Xét về dạng thức tồn tại, chúng ta có thể phân chia tư liệu lịch sử thành 4 dạng:

+ Tư liệu truyền miệng

+ Tư liệu hiện vật

+ Tư liệu hình ảnh

+ Tư liệu chữ viết.

- Điểm khác biệt giữa hai khái niệm lịch sử và môn lịch sử:

+ Lịch sử là tất cả những gì đã xảy ra trong quá khứ (quá trình hình thành và phát triển của xã hội loài người chỉ là một phần của lịch sử).

+ Môn lịch sử chỉ giới hạn trong việc tìm hiểu về quá trình hình thành và phát triển của xã hội loài người từ khi con người xuất hiện trên Trái Đất cho tới ngày nay.

- Tư liệu truyền miệng bao gồm nhiều thể loại, như: truyện thần thoại, sự tích, ca dao, dân ca… có chứa đựng nội dung liên quan đến hiện thực lịch sử và được truyền miệng từ đời này sang đời khác

- Ví dụ: truyền thuyết Thánh Gióng; sự tích Trầu cau; sự tích Hồ Gươm…

- Ưu điểm: Phần nào phản ánh về hiện thực lịch sử, nhất là trong giai đoạn con người chưa có chữ viết.

- Nhược điểm: tư liệu truyền miệng đôi khi có các yếu tố hoang đường, kì ảo và thường không cho biết chính xác về thời gian và địa điểm diễn ra sự kiện lịch sử

- Tư liệu chữ viết bao gồm những bản ghi, tài liệu chép tay, sách được in, khắc chữ… phản ánh về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử

- Ví dụ: tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập (của Chủ tịch Hồ Chí Minh); tác phẩm Đại Việt sử kí toàn thư (của Ngô Sĩ Liên)…

- Ưu điểm: phản ánh tương đối đầy dduur về các mặt của đời sống con người

- Nhược điểm: tư liệu chữ viết thường mang ý thức chủ quan của tác giả tư liệu

- Tư liệu hiện vật là những dấu tích vật chất (đồ vật, di tích…) của người xưa để lại, được lưu giữ lại trong lòng đất hay trên mặt đất

- Ví dụ: Kim tự tháp; Trống đồng Ngọc Lũ; Thạp đồng Đào Thịnh;…

- Ưu điểm: phản ánh tương đối trung thực về đời sống vật chất và phần nào đời sống tinh thần của người xưa

- Nhược điểm: là những hiện vật “câm” muốn khai thác nguồn tư liệu này cần phải có sự đầu tư nghiên cứu kĩ lưỡng.