a. Văn bản: Thơ sáu chữ, bảy chữ, tám chữ, tám chữ
b. Tiếng Việt: Các kiểu câu ghép và phương tiện nối các câu ghép; Lựa chọn câu đơn, câu ghép, nghĩa của từ, BPTT
c. Viết: Viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết; Viết đoạn văn cảm thụ thơ.
2. Một số câu hỏi trọng tâm
Câu 1. Nêu đặc điểm của thơ sáu chữ, bảy chữ, tám chữ
Câu 2. Trình bày đặc điểm của các kiểu câu ghép và phương tiện nối các vế câu ghép?
Câu 3. Trong những câu sau, câu nào là câu ghép? Các vế trong câu ghép đó được nối với nhau bằng những phương tiện nào?
a. Cây non vừa trồi, lá đã xòa sát mặt đất.
(Nguyễn Thái Vận)
b. Tôi nói “nghe đâu” vì tôi thấy người ta bàn tin rằng mẹ và em tôi xoay ra sống bằng cách đó.
(Nguyễn Hồng, Những ngày thơ ấu)
c. Hổ đực mừng rỡ đùa giỡn với con, còn hổ cái thì nằm phục xuống, dáng mỏi mệt lắm.
(Con hổ có nghĩa)
d. Trời chưa sáng, nó đã dậy.
Câu 4. Đọc 2 câu thơ sau:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
(Viễn Phương, Viếng lăng Bác)
Từ mặt trời trong câu thơ thứ hai sử dụng biện pháp tu từ từ vựng nào? Có thể coi đây là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành nhiều nghĩa được không? Vì sao?
II. MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP MINH HỌA
1. Dạng bài tập đọc-hiểu:
Bài 1. Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Ngồi lại đây trước lúc vượt qua đường
Trong ánh chiều một ngày hè sắp tắt
Đừng sốt ruột vì đường còn bóng giặc
Cứ yên lòng đêm nay ta sẽ qua
Hãy nghe chiều nhẹ xuống trong lòng ta
Với xao xác bầy chim bay về tổ
Trong đáy mắt những người chờ vượt lộ
Ngôi sao chiều đã mọc phía quê hương
Ngồi lại đây trên cỏ ướt hơi sương
Giọt nắng cuối cùng lung linh hình nốt nhạc
Nhìn môi bạn gọi thầm lên tiếng hát
Một giọng trầm giao cảm đọc hành quân
Đêm râm ran tiếng bọn địch rất gần
Vòng tay mở ôm choàng vai bè bạn
Giọt mồ hôi cứ se dần thanh thản
Đêm dịu dàng nếp trán toả bình yên
Ngồi lại đây trong nỗi nhớ niềm quen
Bao giấc mơ của một thời đánh giặc
Chỉ còn lại một giấc mơ duy nhất
Những bàn chân bật dậy vượt qua đường.
(Anh Ngọc, Gửi lại thời gian. NXB Văn học, 2008)
Câu 1. Xác định thể thơ của tác phẩm và luật bằng trắc của khổ thơ đầu.
Câu 2. Xác định nhân vật trữ tình và cảm xúc chủ đạo của bài thơ.
Câu 3. Khổ thơ thứ nhất cho độc giả biết điều gì về nhân vật trữ tình? Cảm xúc của nhân vật trữ tình được thể hiện như thế nào?
Câu 4. Phân tích một số từ ngữ, biện pháp tu từ diễn tả cảm xúc trong tâm hồn người lính khi ngồi chờ vượt đường trong đêm.
Câu 5. Xác định chủ đề và bức thông điệp của bài thơ. Và cho biết bài thơ đã khơi gợi trong em tình cảm gì về người lính, quê hương đất nước?
...........................................................................................