Ở một loài động vật, tính trạng màu mắt do một gene có 4 allele nằm trên nhiễm sắc thể thường quy định. Thực hiện hai phép lai thu được kết quả sau:

- Phép lai 1: Cá thể đực mắt đen lai với cá thể cái mắt nâu (P), thu được F₁ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 1 cá thể mắt đen : 2 cá thể mắt nâu : 1 cá thể mắt nâu đỏ.

- Phép lai 2: Cá thể đực mắt nâu đỏ lai với cá thể cái mắt nâu đỏ (P), thu được F₁ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 3 cá thể mắt nâu đỏ : 1 cá thể mắt trắng.

Cho biết không xảy ra đột biến. Theo lí thuyết, các phát biểu sau đây là đúng hay sai?

a) Ở loài này, kiểu hình mắt đen được quy định bởi nhiều loại kiểu gene nhất.

b) Ở loài này, cho cá thể đực mắt nâu giao phối với các cá thể cái có kiểu hình khác, có tối đa 6 phép lai đều thu được đời con gồm toàn cá thể mắt nâu.

c) F₁ của phép lai 1 có kiểu gene phân li theo tỉ lệ 1 : 2 : 1.

d) Cho cá thể đực mắt đỏ ở P của phép lai 1 giao phối với cá thể cái mắt nâu đỏ ở P của phép lai 2, có thể thu được đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 1 : 2 : 1.

a) Sai; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng.

a) Sai.

- Phép lai 1: Cá thể đực mắt đen lai với cá thể cái mắt nâu (P), thu được F₁ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 1 cá thể mắt đen : 2 cá thể mắt nâu : 1 cá thể mắt nâu đỏ → Màu mắt nâu chiếm tỉ lệ lớn, màu mắt nâu đỏ là kiểu hình khác bố mẹ → Màu mắt nâu trội hoàn toàn so với các màu mắt đen, nâu đỏ; màu mắt đen trội hoàn toàn so với màu mắt nâu đỏ.

- Phép lai 2: Cá thể đực mắt nâu đỏ lai với cá thể cái mắt nâu đỏ (P), thu được F₁ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 3 cá thể mắt nâu đỏ : 1 cá thể mắt trắng → Màu mắt nâu đỏ trội hoàn toàn so với màu mắt trắng.

→ Tương quan trội lặn màu mắt: màu mắt nâu trội hoàn toàn so với các màu mắt đen, nâu đỏ, trắng; màu mắt đen trội hoàn toàn so với màu mắt nâu đỏ, trắng; màu mắt nâu đỏ trội hoàn toàn so với màu mắt trắng.

→ Quy ước gene: A₁ – màu mắt nâu > A₂ – màu mắt đen > A₃ – màu mắt nâu đỏ > A₄ – màu mắt trắng.

- Vì màu mắt nâu trội hoàn toàn so với các màu mắt đen, nâu đỏ, trắng → Ở loài này, kiểu hình mắt nâu được quy định bởi nhiều loại kiểu gene nhất (4 kiểu gene) so với kiểu hình mắt đen (3 kiểu gene), mắt nâu đỏ (2 kiểu gene), mắt trắng (1 kiểu gene).

b) Đúng.

- Cá thể đực mắt nâu giao phối với các cá thể cái có kiểu hình khác thu được đời con gồm toàn cá thể mắt nâu → Cá thể đực mắt nâu có kiểu gene đồng hợp A₁A₁.

- Các cá thể cái có kiểu hình khác sẽ có 6 kiểu gene (mắt đen (3 kiểu gene), mắt nâu đỏ (2 kiểu gene), mắt trắng (1 kiểu gene)).

→ Ở loài này, cho cá thể đực mắt nâu giao phối với các cá thể cái có kiểu hình khác, có tối đa 1 × 6 = 6 phép lai đều thu được đời con gồm toàn cá thể mắt nâu.

c) Sai.

- Phép lai 1: Cá thể đực mắt đen (A₂-) × cá thể cái mắt nâu (A₁-) tạo F₁ có 4 tổ hợp kiểu hình → P đều dị hợp 1 cặp gene.

- Mà đời con xuất hiện cá thể mắt nâu đỏ (A₃-) → Kiểu gene của P phải cho giao tử A₃, A₄.

- Vậy kiểu gene của P trong phép lai 1 là: A₂A₃ × A₁A₄ hoặc A₂A₄ × A₁A₃.

→ F₁ của phép lai 1 có kiểu gene phân li theo tỉ lệ 1 : 1 : 1 : 1.

d) Đúng.

- Cá thể đực mắt đen ở P của phép lai 1 có kiểu gene là: A₂A₃ hoặc A₂A₄.

- Phép lai 2: Cá thể đực mắt nâu đỏ lai với cá thể cái mắt nâu đỏ (P), thu được F₁ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 3 cá thể mắt nâu đỏ : 1 cá thể mắt trắng → Kiểu gene của P trong phép lai 2 là: A₃A₄ × A₃A₄.

→ Cá thể đực mắt đen ở P của phép lai 1 × cá thể cái mắt nâu đỏ ở P của phép lai 2 có thể có 2 trường hợp:

TH1: A₂A₃ × A₃A₄ → 1A₂A₃ : 1A₂A₄ : 1A₃A₃ : 1A₃A₄ (1 mắt đen : 1 mắt nâu đỏ).

TH2: A₂A₄ × A₃A₄ → 1A₂A₃ : 1A₂A₄ : 1A₃A₄ : 1A₄A₄ (2 mắt đen : 1 mắt nâu đỏ : 1 mắt trắng).

→ Cho cá thể đực mắt đỏ ở P của phép lai 1 giao phối với cá thể cái mắt nâu đỏ ở P của phép lai 2, có thể thu được đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 1 : 2 : 1.