Bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia), viết tắt là Thal, là một bệnh do gene đột biến lặn (a) nằm trên nhiễm sắc thể thường gây nên. Người bị bệnh biểu hiện bệnh ở dạng hồng cầu bị phá hủy quá mức dẫn đến tình trạng thiếu máu ở nhiều mức độ. Theo thống kê được công bố trên Cổng thông tin điện tử của Bộ y tế năm 2019, bệnh Thal gặp ở tất cả các dân tộc khắp cả nước, tuy nhiên thường gặp ở các dân tộc thiểu số vùng cao, vùng xa, ít gặp ở người dân tộc Kinh. Cụ thể, tỉ lệ mắc bệnh:

Nhóm 1: Người ở các dân tộc thiểu số vùng cao, vùng xa từ 20% - 40% và có sự thay thổi qua các thế hệ.

Nhóm 2: Người dân tộc Kinh là 9% và duy trì ổn định qua các thế hệ.

Với giả thiết là cấu trúc di truyền ban đầu của các dân tộc đều giống nhau, và ở dân tộc Kinh thì việc kết hôn hoàn toàn ngẫu nhiên.

Hướng dẫn giải:

- Quy ước: A – không bị bệnh, a – bị bệnh

Vợ không bị bệnh nhưng có mẹ của vợ bị bệnh nên kiểu gen của người vợ là Aa.

- Em của chồng bị bệnh (kiểu gen là aa) nên bố và mẹ của chồng đều có kiểu gen Aa. Khi bố và mẹ của chồng đều có kiểu gen Aa thì mặc dù chồng không bị bệnh nhưng sẽ có xác suất kiểu gen là: \[\frac{2}{3}Aa,\,\,\frac{1}{3}{\rm{AA}}\].

Xác suất người con đầu lòng bị bệnh:

Sơ đồ lai: ♀Aa × ♂\(\frac{2}{3}Aa\) sẽ sinh con bị bệnh với xác suất =\(\frac{2}{3} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{6}\)

a. Đúng, vì quy ước gene: A-B- quy định hoa đỏ; A-bb quy định hoa vàng; aaB-: hoa tím; aabb: hoa trắng.Vì cây hoa đỏ có kí hiệu A-B- nên có 4 kiểu gene, hoa trắng chỉ có 1 loại kiểu genee là aabb; hoa vàng và hoa tím mỗi loại chỉ có 2 loại kiểu gene

b. Sai,  Vì nếu cây hoa vàng là Aabb; cây hoa tím là aaBb thì phép lai Aabb x aaBb sẽ sinh ra đời con có 4 kiểu hình là hoa đỏ (AaBb), hoa vàng (Aabb), hoa  tím (aaBb), hoa trắng (aabb).

c. Đúng, Vì cây hoa đỏ (A-B-) tự thụ phấn, nếu đời con chỉ có hoa đỏ thì P là AABB;

- nếu đời con có tỉ lệ 3 đỏ: 1 vàng thì P là AABb;

- nếu đời con có tỉ lệ 3 đỏ:1tím thì P là AaBB;

- Nếu đời con có tỉ lệ 9 đỏ : 3 vàng : 3 tím : 1 trắng thì P là AaBb.

- Còn khi cây hoa vàng (A-bb) tự thụ phấn, nếu đời con có 100% vàng thì P là AAbb;

- còn nếu đời con có tỉ lệ 3 vàng : 1 trắng thì P là Aabb Còn khi cây hoa tím (aaB-) tự thụ phấn

- nếu đời con có 100% tím thì P là aaBB; còn nếu dời con có tỉ lệ 3 tím : 1 trắng thì P là aaBb.

d. Đúng,  Để đời con có 100% kiểu hình A-B- = A- × B-, trong đó:

+ A- = (AA × AA; AA × Aa; AA × aa)

+ B- = (BB × BB; BB × Bb; BB × bb)

- Tổng số phép lai là: 3 + 5 + 5 = 13

- Để đời con có 100% kiểu hình A-bb = A- × bb = 3 × 1 = 3.

- Để đời con có 100% kiểu hình aaB- = aa × B- = 1 × 3 = 3.

- Để đời con có 100% kiểu hình aabb = aa × bb = 1 × 1 = 1.

Vậy tổng số có 20 phép lai.