Dạy cho con người một chuyên ngành thì chưa đủ. Bởi bằng cách đó, anh ta tuy có thể trở thành một cái máy khả dụng nhưng không thể trở thành một con người với đầy đủ phẩm giá. Điều quan trọng là anh ta phải được dạy để có một cảm thức sống động về cái gì là đáng để phấn đấu trong cuộc đời. Anh ta phải được dạy để có một ý thức sống động về cái gì là đẹp và cái gì là thiện. Nếu không, với kiến thức được chuyên môn hóa của mình, anh ta chỉ giống như một con chó được huấn luyện tốt hơn là một con người được phát triển hài hòa. Anh ta cần phải học để hiểu những động cơ của con người, hiểu những ảo tưởng và những nỗi thống khổ của họ để tìm được một thái độ ứng xử đúng đắn với từng con người đồng loại của mình cũng như với cộng đồng. Những điều trân quý đó được truyền cho thế hệ trẻ nhờ quan hệ trực tiếp với người thầy, chứ không phải - hoặc không phải chính yếu - qua sách vở. Đó là cái trước tiên làm nên văn hóa và bảo tồn văn hóa. Tôi luôn nghĩ tới điều đó khi tôi khuyến cáo rằng những “humanities” là quan trọng chứ không phải kiến thức chuyên ngành khô khan trong lĩnh vực lịch sử và triết học. Quá nhấn mạnh đến hệ thống ganh đua cũng như chuyên ngành hóa quá sớm vì tính hữu dụng trực tiếp sẽ giết chết tinh thần. Trong khi đó, tất cả đời sống văn hóa và rốt cục, cả những tinh hoa của các ngành khoa học chuyên biệt cũng lại phụ thuộc vào tinh thần ấy. Ngoài ra, một điều nữa cũng thuộc về bản chất của một nền giáo dục có giá trị là lối tư duy phê phán độc lập phải được phát triển ở những người trẻ tuổi - một sự phát triển đang bị đe dọa trầm trọng bởi sự nhồi nhét (hệ thống điểm số). Giáo dục nhồi nhét tất yếu dẫn tới sự nông cạn và vô văn hóa. Cần có cách dạy làm sao để học sinh cảm thấy những điều họ được học là một quà tặng quý giá chứ không phải là một nhiệm vụ ngán ngẩm.

(Albert Einstein, Giáo dục tư duy độc lập, in trong Thế giới như tôi thấy, NXB Tri thức, Hà Nội, 2006)

Đoạn trích được viết theo phong cách ngôn ngữ nào?

Đáp án đúng là A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích trình bày: “Dạy cho con người một chuyên ngành thì chưa đủ. Bởi bằng cách đó, anh ta tuy có thể trở thành một cái máy khả dụng nhưng không thể trở thành một con người với đầy đủ phẩm giá”. -> Việc dạy chuyên ngành mà không dạy các giá trị sống có thể khiến con người làm được việc (một cái máy khả dụng) nhưng thiếu nhân cách sống (không thể trở thành con người với đầy đủ phẩm giá).

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án B sai vì đoạn trích không đề cập đến sự tôn trọng của người khác.

+ Đáp án C sai vì đoạn trích không đề cập đến việc con người bị đánh mất đạo đức mà chỉ sự phát triển nhân cách và phẩm giá toàn diện.

+ Đáp án D sai vì đoạn trích không bàn đến khả năng thành công hay thất bại trong sự nghiệp.

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung bài đọc

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích có các chi tiết so sánh:

+ Bởi bằng cách đó, anh ta tuy có thể trở thành một cái máy khả dụng nhưng không thể trở thành một con người với đầy đủ phẩm giá. -> so sánh con người với cái máy.

+ Anh ta phải được dạy để có một ý thức sống động về cái gì là đẹp và cái gì là thiện. Nếu không, với kiến thức được chuyên môn hóa của mình, anh ta chỉ giống như một con chó được huấn luyện tốt hơn là một con người được phát triển hài hòa. -> so sánh con người với con chó được huấn luyện tốt.

=> Việc so sánh con người với cái máy và với con chó được huấn luyện tốt có tác dụng làm nổi bật sự khác biệt giữa một con người chỉ biết làm việc mà không có nhân cách với một con người toàn diện, hài hòa cả về trí tuệ lẫn đạo đức. Qua đó, tác giả muốn nhấn mạnh sự thiếu sót trong việc giáo dục khi chỉ tập trung vào chuyên môn.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì phép so sánh phê phán việc chỉ chú trọng vào chuyên môn chứ không nhằm mục đích khẳng định chuyên môn quan trọng.

+ Đáp án C sai vì biện pháp so sánh không trực tiếp đề cập đến việc khẳng định tầm quan trọng của việc cân bằng giữa chuyên môn và đạo đức.

+ Đáp án D sai vì phần so sánh và cả đoạn trích đều không đề cập đến sự tương đồng giữa chuyên môn và đạo đức.

Đáp án đúng là C

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Bài đọc đề cập: Tôi luôn nghĩ tới điều đó khi tôi khuyến cáo rằng những “humanities” là quan trọng chứ không phải kiến thức chuyên ngành khô khan trong lĩnh vực lịch sử và triết học. Quá nhấn mạnh đến hệ thống ganh đua cũng như chuyên ngành hóa quá sớm vì tính hữu dụng trực tiếp sẽ giết chết tinh thần. Trong khi đó, tất cả đời sống văn hóa và rốt cục, cả những tinh hoa của các ngành khoa học chuyên biệt cũng lại phụ thuộc vào tinh thần ấy. -> Cụm từ “tinh thần ấy” nhắc đến yếu tố đã xuất hiện trước đó, yếu tố đó chính là “humanities” được hiểu là nhân tính của con người. Tác giả cho rằng chính tấm lòng nhân từ của con người là yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới tất cả đời sống văn hóa và cả những tinh hoa của các ngành khoa học chuyên biệt.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì lối tư duy phê phán độc lập được nhắc ở câu sau, là một yếu tố “ngoài ra” chứ không phải yếu tố mà “tất cả đời sống văn hóa và cả những tinh hoa của các ngành khoa học chuyên biệt đều phụ thuộc vào”.

+ Đáp án B, D sai vì những yếu tố này không được nhắc đến trong phần này.

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung bài đọc.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A được suy ra từ đoạn trích vì đoạn trích trình bày: một điều nữa cũng thuộc về bản chất của một nền giáo dục có giá trị là lối tư duy phê phán độc lập phải được phát triển ở những người trẻ tuổi.

+ Đáp án B KHÔNG THỂ suy ra từ đoạn trích vì đoạn trích nêu rõ rằng chỉ dạy kiến thức chuyên ngành mà không chú trọng đến phẩm chất và sự phát triển toàn diện sẽ biến con người thành những cỗ máy khả dụng nhưng thiếu phẩm giá. Do đó, việc rèn luyện phẩm chất con người được tác giả đánh giá quan trọng hơn việc chỉ đào tạo chuyên môn: Tôi luôn nghĩ tới điều đó khi tôi khuyến cáo rằng những “humanities” là quan trọng chứ không phải kiến thức chuyên ngành khô khan trong lĩnh vực lịch sử và triết học.

+ Đáp án C được suy ra từ nội dung của đoạn trích vì đoạn trích trình bày: Anh ta cần phải học để hiểu những động cơ của con người, hiểu những ảo tưởng và những nỗi thống khổ của họ để tìm được một thái độ ứng xử đúng đắn với từng con người đồng loại của mình cũng như với cộng đồng. Những điều trân quý đó được truyền cho thế hệ trẻ nhờ quan hệ trực tiếp với người thầy, chứ không phải - hoặc không phải chính yếu - qua sách vở.

+ Đáp án D được suy ra từ đoạn trích vì đoạn trích trình bày: Ngoài ra, một điều nữa cũng thuộc về bản chất của một nền giáo dục có giá trị là lối tư duy phê phán độc lập phải được phát triển ở những người trẻ tuổi - một sự phát triển đang bị đe dọa trầm trọng bởi sự nhồi nhét (hệ thống điểm số). Giáo dục nhồi nhét tất yếu dẫn tới sự nông cạn và vô văn hóa. -> Hệ thống điểm số chính là hiện tượng giáo dục chạy theo con điểm, theo thành tích.