Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng

Em chở mùa hè của tôi đi đâu?

Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi mười tám

Thuở chẳng ai hay thầm lặng - mối tình đầu

 

Mối tình đầu của tôi có gì?

Chỉ một cơn mưa bay ngoài cửa lớp

Là áo người trắng cả giấc ngủ mê

Là bài thơ cứ còn hoài trong cặp

Giữa giờ chơi mang đến lại.... mang về.

 

Mối tình đầu của tôi là anh chàng tội nghiệp

Mùa hạ leo cổng trường khắc nỗi nhớ vào cây

Người con gái mùa sau biết có còn gặp lại

Ngày khai trường áo lụa gió thu bay...

Mối tình đầu của tôi có gì?

Chỉ một cây đàn nhỏ

Rất vu vơ nhờ bài hát nói giùm

Ai cũng cũng hiểu - chỉ một người không hiểu

Nên có một gã khờ ngọng nghịu mãi... thành câm

 

Những chiếc giỏ xe trưa nay chở đầy hoa phượng

Em hái mùa hè trên cây

Chở kỷ niệm về nhà

Em chở mùa hè đi qua còn tôi đứng lại

Nhớ ngẩn người tà áo lụa nào xa.

(Đỗ Trung Quân, Chút tình đầu, In trong Tuyển tập thơ tình bốn phương (Thái Doãn Hiểu, Hoàng Liên biên soạn), NXB trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 1994)

Đâu là nhân vật trữ tình của bài thơ trên?

 

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Dòng thơ đặt ra một câu hỏi có tính chất lạ lùng, vì mùa hè là một đối tượng vô hình, thường không được “chở” như một vật thể cụ thể. Việc sử dụng từ “chở” trong câu này làm cho người đọc cảm thấy có sự phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường, tạo ra một hình ảnh độc đáo và mang tính biểu tượng. Vì vậy, sự kết hợp giữa “chở” và “mùa hè” là kết hợp từ trái logic.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì câu vẫn theo cú pháp thông thường.

+ Đáp án C sai vì các từ ngữ trong thơ vẫn là nét nghĩa ban đầu của nó.

+ Đáp án D sai vì câu không có hiện tượng tỉnh lược thành phần.

Đáp án đúng là C

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn thơ.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Hình ảnh “hoa phượng” có tác dụng tạo ra một không gian hồi tưởng, gợi nhớ những kỷ niệm ngọt ngào và trong sáng: Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng/ Em chở mùa hè của tôi đi đâu?

-> Câu hỏi “Em chở mùa hè của tôi đi đâu?” không chỉ thể hiện sự thắc mắc mà còn mở ra một không gian để nhân vật suy nghĩ và hồi tưởng về những kỷ niệm, từ đó khơi gợi cảm xúc sâu sắc. Vì vậy, hoa phượng là chất xúc tác, làm bừng sáng những cảm xúc trong lòng nhân vật, là duyên cớ khơi gợi mạch cảm xúc của bài thơ.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì mặc dù hoa phượng có thể góp phần tạo ra sự thống nhất trong mạch cảm xúc, nhưng vai trò chính của nó là khơi gợi cảm xúc, không chỉ đơn thuần là thống nhất.

+ Đáp án B sai vì hình ảnh hoa phượng không phải là yếu tố thay đổi đột ngột mạch cảm xúc.

+ Đáp án D sai vì hoa phượng không tạo ra sự mơ hồ mà thực tế lại làm rõ và làm nổi bật cảm xúc của nhân vật.

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn thơ

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Nhân vật trữ tình trong bài thơ “Chút tình đầu” của Đỗ Trung Quân hiện lên với đặc điểm nổi bật nhất là sự chân thành, nhút nhát, vụng về:

+ Chân thành: nhân vật thể hiện một tình yêu rất chân thành và trong sáng dành cho mối tình đầu. Những kỷ niệm và cảm xúc được mô tả một cách tự nhiên, phản ánh tâm hồn tinh khiết và tình cảm chân thành.

+ Nhút nhát: thể hiện qua hành động lưỡng lự “Là bài thơ cứ còn hoài trong cặp”, là lời yêu không dám nói, chỉ dám thổ lộ qua tiếng đàn nhưng cô gái cũng không hiểu được.

+ Vụng về: nhân vật trữ tình cũng cho thấy sự vụng về trong cách thể hiện cảm xúc, thể hiện qua những hình ảnh như “anh chàng tội nghiệp” và cách đối diện với những kỷ niệm “còn tôi đứng lại”, “nhớ ngẩn người”.

- Phân tích, loại trừ: đáp án A, C, D sai vì các từ ngữ “mộc mạc”, “hài hước”, “mạnh mẽ” không phản ánh đúng về nhân vật “tôi”.

Đáp án đúng là D

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Bài thơ thể hiện cảm xúc bâng khuâng, tiếc nuối của nhân vật trữ tình về mối tình học trò đơn phương trong trẻo đã qua:

+ Mối tình đầu đơn phương: Bài thơ xoay quanh những cảm xúc bồi hồi, ngây ngô và nhút nhát của nhân vật “tôi” về mối tình đầu. Các hình ảnh như “mối tình đầu thầm lặng” và “chỉ một cây đàn nhỏ, rất vu vơ nhờ bài hát nói giùm” cho thấy đây là một mối tình đơn phương mà nhân vật không dám thổ lộ.

+ Bâng khuâng, nuối tiếc: Toàn bộ bài thơ mang âm hưởng nhẹ nhàng của sự hoài niệm, bâng khuâng và nuối tiếc về những cảm xúc trong sáng của thời học trò. Sự ngại ngùng và những ước mơ còn dang dở được thể hiện qua các câu thơ như: “Ai cũng hiểu - chỉ một người không hiểu / Nên có một gã khờ ngọng nghịu mãi… thành câm.”

+ Trong trẻo, mộc mạc: Mối tình học trò hiện lên rất trong trẻo, gắn liền với những kỷ niệm và hình ảnh thơ mộng của tuổi học trò như “cơn mưa bay ngoài cửa lớp”, “mùa hạ leo cổng trường”, và “ngày khai trường áo lụa gió thu bay…”. Đây là những cảm xúc chân thành, không toan tính, không màu mè.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì “xót xa” là từ ngữ thể hiện chưa chính xác cảm xúc của nhân vật trữ tình. Nhân vật chủ yếu trong trạng thái bâng khuâng, tiếc nuối chứ không dằn vặt, đau đớn đến xót xa.

+ Đáp án B sai vì bài thơ tập trung vào cảm xúc nuối tiếc và bâng khuâng về mối tình đầu hơn là sự xao xuyến hay rạo rực.

+ Đáp án C sai vì mối tình đơn phương trong bài thơ chưa đạt đến mức sâu đậm.