Đọc bài thơ:

Mặt trời

Trương Anh Tú

Mặt trời đỏ như quả gấc

Như xôi mẹ nấu những ngày

Như chiếc lá bàng em nhặt

Tuổi thơ xếp tận trời xanh.

 

Mặt trời đỏ như hoa gạo

Đợi ai thắp lửa bên trời

Bao nhiêu mặt trời - hoa gạo

Đọng trong những giọt sương rơi.

 

Mặt trời chạy cùng mây trắng

Cùng sông, cùng suối... không rời

Mặt trời mọc lên từ biển

Đêm về lại hóa biển khơi.

(Trương Anh Tú, Trắng mây tóc mẹ, NXB Kim Đồng, 2024, tr.6)

Xác định thể thơ của bài thơ trên.

a) Đảm bảo bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận

Đảm bảo đủ ba phần, dung lượng bài văn 600 chữ (không dưới 400 chữ và trên 800 chữ).

b) Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Tuổi 15, em cần phải biết sống chậm lại để không bỏ lỡ những vẻ đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống hay cần phải tập trung, tận dụng thời gian để bắt kịp với tốc độ phát triển của xã hội hiện đại?

c) Viết bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triền khai theo hướng:

* Mở bài:

Giới thiệu được vấn đề nghị luận

* Thân bài:

- Giải thích vấn đề:

+ "Sống chậm" là dành thời gian quan sát, cảm nhận thiên nhiên, con người, giá trị cuộc sống, không bị cuốn vào guồng quay bận rộn.

+ "Tập trung, tận dụng thời gian" là chủ động, linh hoạt thích nghi với sự phát triển của xã hội, không lãng phí thời gian vào những điều không cần thiết.

- Trình bày quan điểm của bản thân về vấn đề

+ HS có thể lựa chọn cách sống theo quan điểm cá nhân, miền lí giải phù hợp.

+ Sử dụng lí lẽ và bằng chứng để làm rõ quan điểm.

Gợi ý:

- Ý nghĩa của việc sống chậm để không bỏ lỡ vẻ đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống:

+ Khi sống quá vội vã, con người dễ bỏ qua những khoảnh khắc đẹp và ý nghĩa của thiên nhiên và cuộc sống.

+ Việc sống chậm giúp con người cân bằng tâm hồn, nuôi dưỡng cảm xúc, tạo cơ hội để lắng nghe bản thân; sống chậm đem đến niềm vui, sự lạc quan...

+ Sông chậm, trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống giúp con người biết yêu thương, cảm thông, hình thành ý thức trách nhiệm đối với thế giới tự nhiên, với chính mình và xã hội.

- Ý nghĩa của việc sống tập trung, tận dụng thời gian để bắt kịp với tốc độ phát triển của xã hội hiện đại:

+ Xã hội ngày càng phát triển theo chiều hướng hiện đại đòi hỏi con người phải không ngừng cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng để thích ứng kịp thời.

+ Tập trung và tận dụng tốt thời gian giúp ta học tập, làm việc hiệu quả, năm bắt cơ hội và không bị tụt lại phía sau.

+ Khả năng tập trung và quản lý thời gian tạo được sự cân bằng trong cuộc sống, khai thác tối đa tư duy sáng tạo, phát huy toàn diện mọi năng lực tiềm ẩn của mỗi cá nhân, hình thành thói quen sống có mục tiêu và kỷ luật, tích cực góp phần vào sự phát triển của xã hội.

- Mở rộng:

+ Nếu chỉ cần sống chậm, tận hưởng, không nỗ lực phát triển, không cần vội vã thì dễ dẫn đến sự trì trệ, không chủ động, đánh mất cơ hội phát triển bản thân.

+ Nếu tập trung toàn bộ thời gian để học tập, làm việc mà không có nhịp dừng thì cuộc sông trở nên tẻ nhạt, vô vị, có thế khiến con người dễ rơi vào áp lực, sông hời hợt, chạy theo lối sống thực dụng.

- Bài học: Mỗi người cần biết dung hòa giữa sống chậm để sống sâu, nuôi dưỡng những cảm xúc tích cực từ việc trân trọng từng khoảnh khắc hòa mình cùng thiên nhiên và sống nhanh, tập trung tâm sức, thời gian để không bỏ lỡ thời cơ, bắt nhịp cùng sự phát triển.

* Kết bài:

Khắng định lại vấn đề.

Hướng dẫn chấm:

- Học sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp, có hệ thống luận điểm chặt chẽ, kết hợp nhuần nhuyễn và triển khai lí lẽ, dẫn chứng cụ thể theo trình tự hợp lí: 2,25-2,50 điểm.

- Học sinh triển khai được những luận điểm phù hợp nhưng 1-2 luận điểm chưa đưa ra được những lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục, sắp xếp trình tự chưa hợp lí hoặc các luận điểm triển khai chưa thật đầy đủ hoặc thiếu một thao tác lập luận phù hợp: 1,50-2,00 điểm.

- Học sinh chỉ triển khai được 1 thao tác cần thiết hoặc dưới một nửa các luận điểm cần thiết hoặc các luận điểm thiếu lí lẽ, dẫn chứng: 0,50

- 1,25 điểm.

- Học sinh không đưa ra được luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng phù hợp với vấn đề nghị luận: 00 điểm

d) Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, từ vựng, ngữ pháp tiếng Việt.

Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.

e) Sáng tạo

 Thể hiện tư duy sáng tạo qua lập luận và cách diễn đạt mới mẻ.

Hướng dẫn chấm:

- Học sinh thể hiện tư duy sáng tạo qua một trong hai phương diện:

lập luận hoặc diễn đạt phù hợp với vấn đề cần nghị luận: 0,25 điểm.

- Học sinh không thể hiện rõ sự sáng tạo: 00 điểm.