Đọc văn bản sau:

MỢ DU

                                  (Nguyên Hồng)

(Lược phần đầu: Sau cuộc hôn nhân sắp đặt, mợ Du sống với cậu Du không hạnh phúc. Họ bỏ nhau và mợ Du phải rời quê hương, không được nuôi con, vào Vinh kiếm sống. Nhớ con, mợ tìm về quê. Để được gặp con - Dũng, mợ đã nhờ nhân vật tôi - cậu bé An - giúp đỡ).

May quá, tôi vừa tới cửa nhà cậu Du thì thằng Dũng ở trong nhà đâm bổ ra gọi hàng mía. Nó không để tôi nói thêm với nó một nhời, chạy theo tôi ngay và luôn luôn bắt tôi đưa xem đồng hào đôi mới.

Chúng tôi vừa mới đến cổng vin nhà ông Hào, mợ Du ở một bụi dâm bụt lao sầm ra, ôm chặt lấy thằng Dũng vừa nức nở kêu tên Dũng:

- Dũng! Dũng! Dũng con ơi!

Mợ bế xốc Dũng lên, đẩy cánh cổng chạy vào trong cùng vườn. Tôi theo vào. Mợ Du đặt Dũng xuống đất, mợ quỳ thẳng đầu gối, hai tay choàng lấy người Dũng. Vẫn cái giọng nghen ngào ấy:

- Dũng! Dũng! Dũng có nhớ mẹ không? Bà có đánh Dũng không? Cậu có bênh Dũng không? Dũng có nhớ mợ không? Có thương mợ không?

Dũng không đáp, ngả đầu vào vai mẹ mếu máo:

- Hự! Hự... mợ về nhà với con cơ...

Mợ Du hôn rối rít vào má, vào trán, vào cằm Dũng rồi khóc nức nở:

- Giời ơi! Giời ơi! Mợ chết mất! Dũng ơi! Dũng ơi!

Ánh trăng vằng vặc đã gội tràn trề xuống hai gương mặt đầm đìa nước mắt áp lên nhau và hai mái tóc ngắn dài trộn lẫn với nhau. Hương hoa cau và hoa lá sáng và ẩm đã xao xuyến lên bởi những tiếng khóc dồn dập vỡ lở ở một góc vườn, rì rì tiếng dế.

Tôi dần thấy nghẹn ở cổ. Tôi phải bưng lấy mặt và quay đi chỗ khác. “Mợ ơi! Mợ ơi!”. Đằng kia Dũng cũng: “Mợ ơi! Mợ ơi!”

Tiếng khóc của Dũng và cả chính tiếng khóc của tôi càng xé lòng tôi ra. Chợt mợ Du đứng vùng lên, hất mạnh mái tóc xõa ra đằng sau.

Thoáng cái, mắt mợ quắc lên sáng ngời và gương mặt trắng mát của mợ tái hẳn đi. Mợ cắn chặt môi dưới, lắc mạnh đầu luôn mấy cái. Ánh trăng càng chảy cuồn cuộn trong những đợt tóc đen ánh trở nên hung dài chấm gót của mợ Dũng.

Mắt người mẹ khốn nạn, mắt đứa con đầy đọa và mắt tôi đắm vào nhau không biết trong bao nhiêu phút, yên lặng và tê mê...

Một lúc sau, mợ Dũng dắt Dũng ra ngoài vườn. Tôi chực chạy ra hè trước, mợ vội chạy theo, kéo tôi lại. Mợ, một tay nắm tay Dũng, một tay xoa đầu tôi, giọng khàn khàn và vẫn nghẹn ngào:

An và em Dũng về nhà nhé. Mấy hôm nữa mợ lại về. Mợ đã dặn ông Hào rồi đấy, An và Dũng muốn ăn thức gì thì ăn.

Nói đoạn, mợ cúi xuống lại hôn rít, vào trán, vào má, vào cổ, vào gáy Dũng.

Toàn thân tôi lại rung chuyển trước sự quyến luyến này.

(Lược phần cuối: Từ đó trở đi, mỗi lần mợ Dũng trở về, nhân vật tôi đều giúp hai mẹ con gặp nhau. Sau mười bảy, mười tám năm, nhân vật tôi tình cờ biết câu chuyện về mợ Du khi mẹ đã qua đời. Di vật cuối cùng của mợ để lại chính là những bức thư và tấm ảnh chụp chung với Dũng cùng với nỗi nhớ con được ghi chú đằng sau bức ảnh.)

(Trích Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2021, tr.113-115)

Xác định và nêu dấu hiệu nhận biết ngôi kể trong văn bản.

a. Đảm bảo bố cục của bài văn nghị luận

Bảo đảm yêu cầu về bố cục của bài văn.

Hướng dẫn chấm:

 - Đảm bảo yêu cầu về bố cục (đủ ba phần mở bài, thân bài, kết bài: 0,25 điểm.

- Không đảm bảo yêu cầu về bố cục: 0 điểm.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận

 Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

Hướng dẫn chấm:

- Xác định đúng và tập trung làm rõ vấn đề nghị luận: 0,5 điểm

- Không xác định được vấn đề nghị luận/ xác định sai vấn đề nghị luận: 0 điểm

c. Viết được bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng, trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận. (0,25 điểm)

* Thân bài: (2,0 điểm)

- Giải thích: (0,25 điểm)

+ Lắng nghe là quá trình tập trung, tĩnh lặng để tiếp nhận những âm thanh xung quanh một cách chủ động.

* Thấu hiểu là khả năng con người biết đặt mình vào vị trí của người khác để đồng cảm, sẻ chia.

- Một bộ phận người trẻ dần đánh mất khả năng lắng nghe và thấu hiểu người khác là thực trạng một số người trẻ tuổi ít dẫn quá trình thu nhận, ngắm suy thấu đáo, không hiểu được suy nghĩ, cảm xúc, hoàn cảnh, giá trị... của những người xung quanh.

- Bản luận: (1,5 điểm)

+ Thực trạng mất dần khả năng lắng nghe và thấu hiểu người khác thể hiện qua việc kết nối trực tiếp giữa những người trẻ ngày một ít đi. Người trẻ dễ trở nên vô tính, thiếu sự chia sẽ, đồng cảm với những người xung quanh... (0,25 điểm)

- Nguyên nhân của sự mất dần khả năng lắng nghe và thấu hiểu người khác ở người trẻ: sự phát triển của công nghệ và mạng xã hội khiến người trẻ thiếu sự gắn kết trực tiếp với cộng dồng: lối sống dễ cao cái tôi cá nhân của người trẻ... (0,25 điểm)

- Hậu quả Việc mất dần khả năng lắng nghe và thấu hiểu người khác dẫn đến người trẻ khó tạo dựng và vun đắp các mối quan hệ tốt đẹp; làm cản trở sự phát triển của xã hội văn minh, thân thiện...(0,25 điểm)

+ Giải pháp: (0,75 điểm)

++ Người trẻ cần nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng của việc lắng

nghe và thấu hiểu con người con người xung quanh, hiểu được rằng lắng nghe và thấu hiểu là một yếu tố quan trọng trong cuộc sống hiện đại; tích cực giao tiếp, rèn luyện đời sống tâm hồn, trau dồi nhân cách…

 ++ Người trẻ có những hành động rèn luyện khả năng lắng nghe và thấu hiểu người khác; rèn luyện thói quen suy ngẫm; tôn trọng sự khác biệt; bồi đắp cảm xúc , tăng cường sự đồng cảm với người khác; kết nối những hành động chia sẻ đến mọi người…

++ Gia đình tạo môi trường cho tiếp yêu thương và tôn trọng lẫn nhau; nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khoá giúp người trẻ có cơ hội được giao tiếp trực tiếp, thấu hiểu lẫn nhau; xã hội tăng cường các chương trình, hoạt động nhân ái, lan toả những giá trị tích cực ra cộng đồng,

* Lưu ý: Ở phần giải pháp, thí sinh cần phân tích, làm rõ tính khả thi của giải pháp bằng lí lẽ và bằng chứng xác thực; thí sinh đề xuất khoảng 3 giải pháp hợp lí, thuyết phục.

- Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác (0,25 điểm) Bên cạnh một bộ phận người trẻ đang dần đánh mất khả năng lắng nghe và thấu hiểu người khác, vẫn còn có nhiều người trẻ biết lắng nghe, chung tay sẻ chia với cộng đồng; một số người cho rằng trong cuộc sống hiện đại người trẻ chỉ cần tập trung phát triển và theo đuổi lý tưởng của bản thân, lắng nghe và thấu hiểu người khác là quan trọng nhưng cũng cần biết lắng nghe và thấu hiểu chính bản thân mình.

* Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận

Lưu ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

Hướng dẫn chấm:

- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không làm

- Cho 0,25 điểm nếu mở bài giới thiệu đầy đủ vấn đề nghị luận

- Cho 0,25 điểm nếu kết bài khẳng định vấn đề nghị luận

- Cho 0,25 điểm nếu giải thích từ ngữ và vấn đề nghị luận

- Cho 1,25 – 1,5 điểm nếu bàn luận yêu và phân tích đầy đủ vấn đề bằng lí lẽ và bằng chứng phù hợp, thuyết phục cho 0,75 -10 điểm nếu bàn luận nêu và phân tích trong đối đầy đủ, bằng chứng phía hợp, thuyết phục; cho 0,25 – 0,5 điểm nếu bàn luận nêu được quan điểm nhưng sơ sài hoặc thiếu bằng chứng.

- Cho 0,25 điểm yếu mở rộng vấn đề nêu và làm và được 1 ý; hoặc nêu được 2 ý trở lên.

d. Diễn đạt

 Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

Hướng dẫn chấm:

Viết đúng chính tả, đảm bảo dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, có sự liên kết văn bản: 0,25 điểm

Sai chính tả, diễn đạt lủng củng, dùng từ và chấm câu sai, câu sai ngữ pháp (từ 7 lỗi trở lên): 0 điểm

đ. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

Hướng dẫn chấm:

- Văn viết giàu hình ảnh, cảm xúc, có cái nhìn riêng, mới mở về vận đề cả sáng tạo trong diễn đạt, lập luận, lời văn có giọng điệu, hình ảnh, bài văn giàu sức sức thuyết phục,mỗi yêu cầu trên: 0,25 điểm.

- Không có những suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, không có những từ ngữ, cách viết mới mẻ, ấn tượng: 0 điểm.