Đọc đoạn trích sau:

(Tóm lược: Bà đã tám mươi lăm tuổi, bà chỉ ngồi ở góc nhà gà gật và nhắc nhở các cháu làm việc nhà nhưng Tuất, Hồng, Hải luôn khó chịu và cãi lại bà. Khi biết sự việc đó, bố chúng đã nghiêm khắc dạy dỗ các con.)

… Lúc ấy là chín giờ rưỡi, bố đi họp ở công ty về. Thoáng qua là bố biết hết đầu đuôi câu chuyện. Bố bảo mẹ, thôi để các con nó học, xong bố sẽ nói chuyện.

Mười giờ rưỡi, Tuất, Hồng, Hải học xong bài, ngồi trước mặt bố. Bố nói:

Các con nghĩ rằng, bà chỉ có một tuổi già tám mươi lăm năm sống chuyên ngồi thui thủi ở góc nhà như hôm nay thôi ư? Không, bà có cả một thời thanh niên sôi nổi. Bà từng là thanh niên xung phong, từng cầm súng bắn máy bay giặc Mĩ xâm lược nước ta. Bà làm công nhân dệt đến năm mươi lăm tuổi mới về hưu. Ông lúc ấy còn ở bộ đội. Từ thằng Tèo trở đi đều qua tay bà săn sóc, nếu không thì...

Bố nói đến đó thị bà nằm ở cái phản ở buồng ngoài thức giấc.

- Bố Tèo nói cái gì thế?

- Bà cứ ngủ đi, để con dạy bảo chúng. Con cháu không biết công ơn ông bà thì không thành người, bà ạ. Nói rộng ra, con dạy cho chúng biết rằng: Đằng sau người già là cả một cuộc đời rộng lớn mà họ đã dũng cảm đương đầu đấy. Hãy kính trọng và yêu quý họ!

Bố nói dứt thì bước tới, cúi xuống đỡ bà dậy. Bà ngồi lên, cào tóc xong thì quài tay ra sau búi lại; tóc bà rụng hết rồi, búi lại chỉ còn bằng quả ổi. Nắn búi tóc bé tí, bà cúi xuống lục cái túi vải đỏ lâu nay lúc nào cũng vẫn để ở đầu giường. Trong cái túi đó có hai chỉ vàng, bà dự định dành cho cái Hải một, cái Hồng một. Trong cái túi đó có một cuốn sổ tiết kiệm, bà nói, bà để dành từ hồi thằng Tèo mới đẻ, giờ không biết có bao nhiêu, bà cho thằng Tèo và thằng Tuất để hai đứa mua xe máy, con trai đi đâu phải có cái xe máy mới ra mẽ người!

- Con biết rồi! Con biết rồi! Bà nằm nghỉ đi!

Bố nói. Bà chép miệng, xoài người xuống mặt phản:

- Ừ, mẹ nằm. Nhưng mà chắc là chẳng ngủ được nữa đâu, giời sắp sáng rồi còn gì!

Bà nằm co ro, chốc chốc lại nghển lên ngắt lời bố: “Thôi, các cháu nó còn dại người, đừng trách chúng, con à.”..

 (Trích “Bà ngồi ở góc nhà” - Ma Văn Kháng - “Những truyện hay viết cho thiếu nhi”

- NXB Kim Đồng 2021, trang 172-174)

Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?

* Yêu cầu về kĩ năng:

- Đảm bảo cấu trúc và dung lượng của một bài nghị luận xã hội (khoảng 600 chữ), bố cục đủ ba phần.

- Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.

- Sáng tạo: cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề...

- Trình bày được ý kiến bàn luận về vấn đề với hệ thống luận điểm chặt chẽ, lí lẽ thuyết phục, bằng chứng tiêu biểu và xác thực.

* Triển khai vấn đề nghị luận: Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, hệ thống ý linh hoạt, có thể theo hướng sau:

1. Giới thiệu vấn đề nghị luận

2. Giải thích vấn đề, nêu quan điểm

- Ứng xử thiếu văn minh nơi công cộng là lời nói, hành vi không tuân theo những chuẩn mực đạo đức, những quy định ở không gian chung của cộng đồng.

- Biểu hiện:

+ Nói tục, chửi bậy, vứt rác bừa bãi, chen lấn khi xếp hàng, mặc trang phục không phù hợp...

+ Lạng lách, đánh võng, phóng nhanh, vượt ẩu... khi tham gia giao thông.

+ Nói chuyện điện thoại, chụp ảnh sống ảo mọi nơi, mọi lúc

+ Không biết nói lời xin lỗi, cảm ơn; không biết nhường đường, nhường ghế cho người lớn tuổi, trẻ em, người tàn tật...

=> Đây là vấn đề phổ biến, đáng phê phán, cần khắc phục

3. Bàn luận

a. Vì sao đó là vấn đề cần giải quyết? (Lí giải cơ sở, căn nguyên của vấn đề)

- Xã hội hiện đại cần hướng tới sự văn minh và nơi công cộng là không gian chung của mọi người cần được tôn trọng nhưng một số bạn trẻ còn ứng xử tùy tiện, không tuân theo quy tắc, chuẩn mực xã hội.

- Vấn đề đó xuất phát từ:

+ Sự thiếu ý thức của một số bạn trẻ, không có trách nhiệm chung tay, xây dựng xã hội văn minh...

+ Thích thể hiện bản thân, gây sự chú ý của mọi người...

+ Bắt chước các hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực của người khác.

+ Gia đình và nhà trường chưa chú trọng giáo dục kĩ năng ứng xử nơi công cộng.

+ Các hình thức xử lí còn nhẹ nhàng, chưa đủ sức răn đe...

b. Hậu quả

- Xuống cấp về mặt đạo đức, biểu hiện của sự vô văn hóa, mất lịch sự…

- Đánh mất những giá trị tốt đẹp: sự nhường nhịn, tôn trọng, yêu thương, trách nhiệm...

- Hình ảnh các bạn trẻ trở nên xấu xí trong mắt mọi người, bị coi thường, chê trách, lên án...

- Khó phát triển bản thân, không thể trở thành công dân toàn cầu...

- Không tạo được mối quan hệ tốt đẹp; dễ nảy sinh xung đột; làm mất trật tự an ninh công cộng; làm giảm chất lượng cuộc sống...

- Tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế, du lịch, văn hóa của đất nước; làm xấu hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.

c. Nêu ý kiến trái chiều, phản bác

- Có ý kiến cho rằng ứng xử thiếu văn minh nơi công cộng là vấn đề bình thường bởi các bạn trẻ còn bồng bột, chưa chín chắn, cho đó là quyền tự do cá nhân.

-> Đó là quan điểm sai lầm vì họ chưa tôn trọng những quy tắc chung, thiếu trách nhiệm với cộng đồng, chưa ý thức được mình là chủ nhân tương lai của đất nước (cần hoàn thiện bản thân từ những hành vi nhỏ nhất; tích cực xây dựng xã hội văn minh, hiện đại.)

4. Đề xuất được giải pháp khả thi

HS đề xuất được những giải pháp hợp lí, phù hợp. Có thể là:

- Nhận thức được ứng xử văn minh nơi công cộng là cần thiết, là biểu hiện của người có đạo đức, nhân cách, văn hóa...

- Tìm hiểu và chấp hành tốt những quy định nơi công cộng...

- Ứng xử với người khác bằng thái độ lịch sự...

- Rèn luyện kĩ năng giao tiếp, kĩ năng ứng xử...

- Đề xuất với gia đình, nhà trường: chú trọng hơn việc giáo dục, uốn nắn những hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực ở nơi công cộng.

- Xã hội cần tăng cường các hình thức giám sát và xử phạt nghiêm hành vi sai trái, thiếu văn minh. minh với những hà

Dẫn chứng: HS sử dụng dẫn chứng phù hợp, tiêu biểu, kết hợp với lí lẽ nhuần nhuyễn.

5. Liên hệ bản thân, rút ra bài học hoặc thông điệp có ý nghĩa.