Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu:

Đất nước tôi ơi

Những dòng sông đã cho tôi gương mặt

Những chân trời đã cho tôi tiếng hát

Đồng bãi cho tôi sức vóc bàn tay

Đồi núi cho tôi những bước đi dài

Hoa và chim đã cho tôi mộng ước

Những trái tim đập dồn trong ngực

Là của người – lẽ sống của đời tôi

Tôi cùng người chung lúa chung khoai

Chung cơn bão chung cánh rừng lửa đạn

Chung ca nước dưới đường hào nắng gắt

Chung lá cờ chung ngọn lửa ban mai

Giữa đau thương, người đã nắm trong tay

Địa chỉ của Niềm vui

Những lí do của hi vọng

Dạy tôi biết gieo trồng và cấy gặt

Tôi tìm đời tôi trong số phận người...

Trích “Người cùng tôi” – Lưu Quang Vũ trong “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi” – NXB Hội nhà văn, 2014, trang 138)

Chỉ ra dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản.

a. Yêu cầu chung: Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của một đoạn văn nghị luận:

- Vấn đề nghị luận: Ý nghĩa cấu tứ trong đoạn thơ đã cho

- Hình thức: có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp,…

- Dung lượng: 200 chữ

b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận

b1.  Phân tích được đặc điểm cấu tứ của đoạn thơ:

+ Mở đầu: từ thiên nhiên đất nước (“dòng sông, chân trời, đồng bãi, đồi núi…”) gắn với sự trưởng thành, sức vóc và ước mơ của cái tôi.

+ Phát triển: nhấn mạnh sự gắn bó của cái tôi với cộng đồng qua điệp từ “chung” trong lao động, chiến đấu, lý tưởng.

+ Kết lại: khẳng định lẽ sống – “tôi tìm đời tôi trong số phận người”.

b2. Đánh giá được Ý nghĩa:

+ Cấu tứ theo lối phát triển từ cái riêng đến cái chung, từ thiên nhiên đến nhân dân, từ cá nhân đến cộng đồng.

+ Thể hiện sự hòa quyện tình cảm cá nhân với số phận dân tộc.

+ Tăng sức thuyết phục và tính khái quát cho tư tưởng bài thơ.

b3. Sáng tạo:

- Có những ý đôt phá, vượt ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục

- Cách diến đạt tinh tế, độc đáo.

a. Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề nghi luận, đảm bảo yêu cầu về dung lượng và sử dụng bằng chứng.

- Vấn đề nghị luận: Lý tưởng sống của thanh niên trong thời đại hôm nay.

- Dung lượng: khoảng 600 chữ

- Bằng chứng: thực tế đời sống và văn bản ở phần đọc hiểu.

b.Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận

b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài nghị luận xã hội

- Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận

- Kết bài: khẳng định được vấn đề nghị luận.

b2. Giải thích vấn đề nghị luận

- Lý tưởng sống: mục tiêu, hoài bão lớn lao mà con người hướng đến, có ý nghĩa cao đẹp cho bản thân và xã hội.

- Với thanh niên: lý tưởng sống chính là kim chỉ nam để cống hiến, trưởng thành, khẳng định giá trị bản thân.

b3. Phân tích, chúng minh được vấn đề nghị luận

Vai trò, ý nghĩa của lý tưởng sống đối với thanh niên

- Giúp thanh niên định hướng con đường đi đúng đắn, không sa ngã trước khó khăn, cám dỗ.

- Khơi dậy tinh thần trách nhiệm với gia đình, cộng đồng, đất nước.

- Là động lực để học tập, rèn luyện, sáng tạo, đóng góp cho sự phát triển xã hội.

Thực trạng lý tưởng sống của thanh niên hiện nay

- Tích cực: nhiều thanh niên nuôi dưỡng hoài bão, dấn thân trong học tập, nghiên cứu, khởi nghiệp, tình nguyện, bảo vệ môi trường, gìn giữ văn hóa dân tộc…

- Hạn chế: một bộ phận thanh niên còn mơ hồ về lý tưởng, chạy theo hưởng thụ, thiếu trách nhiệm, sống ỷ lại, vô cảm trước những vấn đề xã hội.

b4. Mở rộng, nâng cao và rút ra bài học

- Lý tưởng cần thiết nhưng phải là lí tưởng trong sáng, cao đẹp mới có ý nghĩa.

- Tự rèn luyện đạo đức, trau dồi tri thức, kỹ năng, ý chí.

- Xác định mục tiêu sống gắn với lợi ích cộng đồng, đất nước, chứ không chỉ cho riêng mình.

- Tham gia các hoạt động tình nguyện, phong trào thanh niên để học hỏi, cống hiến.

- Biết tiếp nối truyền thống cha anh, đồng thời sáng tạo để thích ứng thời đại mới.

b5. Sáng tạo:

- Có những ý đôt phá, vượt ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục

- Cách diến đạt tinh tế, độc đáo.